II OSK 760/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. P. i K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1260/08 w sprawie ze skargi A. P. i K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę kasacyjną II OSK 760/09 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1260/08 po rozpoznaniu skargi A. P. i K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2008 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r. orzekające o zwrocie podania skarżących w sprawie odszkodowania w związku ze stwierdzeniem decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie nieważności decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] października 2003 r. - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podano, że motywem zwrotu wniosku o odszkodowanie było to, że stosownie do art. 4171 ( 2 kodeksu cywilnego został uchylony art. 160 kpa przewidujący wcześniej, iż roszczenia o odszkodowanie w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji były rozpatrywane przez organy administracji publicznej, a przepis ten ma zastosowanie tylko do takich sytuacji, w których zdarzenia i stany prawne powstały przed dniem 1 września 2004 r. to jest przed wejściem w życie powyższego przepisu kodeksu cywilnego. Skoro decyzja o stwierdzeniu nieważności zapadła po tej dacie, to rozpoznanie wniosku w postępowaniu administracyjnym było niedopuszczalne /art. 19 kpa/. W skardze na powyższe orzeczenie skarżący podnieśli, iż w ich ocenie zdarzeniem, które nastąpiło przed dniem 1 września 2004 r. była decyzja, skontrolowana następnie w postępowaniu nieważnościowym, w związku z czym ma zastosowanie art. 160 kpa i możliwe jest załatwienie sprawy w drodze administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko, jakie zajął w sprawie organ administracji publicznej wydający zaskarżone postanowienie, stwierdzając iż słusznie organ ten przyjął, że zdarzeniem, o którym mowa w nowej regulacji Kodeksu cywilnego nie jest decyzja kontrolowana w postępowaniu nadzorczym, lecz wydanie decyzji przez organ w postępowaniu nieważnościowym, co nastąpiło w niniejszej sprawie po dniu 1 września 2004 r., bowiem decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. W skardze kasacyjnej wniesionej przez A. P. i K. P. zarzuca się naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 Konstytucji, art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 162, poz. 1692/, art. 160 kpa, 2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, to jest art. 133 ( 1, art. 134 i art. 141 ( 4 a także art. 151 w zw. z art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c ppsa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż stan prawny rodzący skutki odszkodowawcze zaistniał przed dniem 1 września 2004, bowiem przed tą datą została wydana decyzja, której nieważność następnie stwierdzono. Oznacza to, iż w niniejszej sprawie należy zastosować art. 160 kpa i przeprowadzić postępowanie administracyjne z wniosku skarżących. Wiąże się to ze skutkiem decyzji nieważnościowej to jest, iż stan prawny - "nieważność istnieje od chwili wydania" kwestionowanej decyzji a więc "od 2003 r." Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Jako podstawy skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wskazano: naruszenie: przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 Konstytucji, art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 162, poz. 1692/, art. 160 kpa, jak też przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, to jest art. 133 ( 1, art. 134 i art. 141 ( 4 a także art. 151 w zw. z art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia zaskarżonym wyrokiem żadnego ze wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, czy do rozpoznania wniosku strony o odszkodowanie w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym w 2003 roku, decyzją organu nadzorczego z dnia [...] lutego 2005 r. /organu pierwszej instancji/, utrzymaną w mocy decyzją drugoinstancyjną z dnia [...] kwietnia 2005 r. właściwy jest organ administracji publicznej, czy też sąd powszechny. Zmianą wprowadzoną do Kodeksu cywilnego zostało ustalone, że jako datę graniczną, zdarzenia z przed której decydują o tym, że właściwy do rozpoznania żądania o odszkodowanie jest organ administracji /na podstawie art. 160 kpa/, przyjęto dzień 1 września 2004 roku. W związku z tą regulacją w niniejszej sprawie powstał spór co do tego, czy jako "zdarzenie" decydujące o właściwości w sprawie odszkodowania należy uznać datę wydania decyzji w postępowaniu zwykłym /w sprawie jest to decyzja z 2003 r., a więc wydana przed dniem 1 września 2004 roku/, jak twierdzi strona wnosząca skargę kasacyjną, czy też w postępowaniu nieważnościowym, które toczyło się już w 2005 roku, w którym zapadło rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż rozpoznanie żądania skarżących o odszkodowanie z tytułu stwierdzenia nieważności kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji należy do właściwości sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym. Zdarzeniem bowiem, otwierającym drogę do wystąpienia z tym żądaniem, nie jest decyzja, której nieważność została stwierdzona, lecz właśnie decyzja wydana w postępowaniu nieważnościowym, orzekająca o tym, iż kontrolowana przez organ nadzorczy decyzja zawiera wadę z art. 156 ( 1 kpa. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa.