II FZ 122/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 635/08 w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 22 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił zażalenie H. R. (dalej jako: skarżący) z dnia 16 kwietnia 2010 r. na postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 635/08 w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 22 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 4 lutego 2010 r. odrzucające skargę kasacyjną strony. W zażaleniu z dnia 16 kwietnia 2010 r. na powyższe postanowienie skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł. Zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2010 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie go na urzędowym formularzu. W wyniku wniesionego przez stronę sprzeciwu od tego zarządzenia sprawa stała się przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Następnie wskutek wniesionego zażalenia sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 4 października 2010 r. sygn. akt II FZ 528/10 oddalił przedmiotowe zażalenie. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 2 listopada 2010 r. Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia z dnia 16 kwietnia 2010 r. w kwocie 100 zł pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono stronie w dniu 15 listopada 2010 r. W terminie do wniesienia należnego wpisu skarżący złożył wniosek o zwolnienie od powyższej opłaty. Następnie zarządzeniem z dnia 30 listopada 2010 r. Sąd ponownie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od przedmiotowego zażalenia w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono stronie w dniu 20 grudnia 2010 r., zatem termin do uiszczenia należnego wpisu upływał w dniu 27 grudnia 2010 r. W wyznaczonym terminie, wpis nie został uiszczony, natomiast strona złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia niniejszego wpisu. Sąd podkreślił, że stosownie do art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) zażalenie, od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlega odrzuceniu. Nadto, jak wskazał Sąd, zażalenie którego braków formalnych strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. W związku z powyższym skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 28 grudnia 2010 r., zarzucając naruszenie art. 175 i art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 grudnia 2010 r., merytoryczne rozpoznanie sprawy i zwolnienie z opłaty za zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że złożony po raz kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł powinien być rozpoznany raz jeszcze, ponieważ upłynęło osiem miesięcy i w tym czasie sytuacja finansowa skarżącego znacznie się pogorszyła. Poza tym Sąd nie odniósł się do nowych okoliczności, które przytoczył składając ponownie wniosek. Sąd zobowiązany był zapoznać się z jego treścią oraz w razie wątpliwości wezwać go do przedłożenia stosownych dokumentów. Skarżący podniósł, że nie można przyjąć, iż zażalenie z dnia 16 kwietnia 2010 r. jako nieopłacone podlegało odrzuceniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prowadząc postępowanie sądowoadministracyjne strona zobowiązana jest m.in. ponosić wydatki związane z opłaceniem pism inicjujących postępowanie w danej instancji. Do takich pism należy zażalenie, od którego wnoszący je podmiot obowiązany jest uiścić należy wpis. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przypadku zażalenia, przewodniczący wzywa wnoszącego to pismo, aby pod rygorem odrzucenia zażalenia uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Zażalenie, od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd - art. 220 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w sprawie została wypełniona hipoteza przepisu art. 220 § 3 p.p.s.a., obligującego sąd do odrzucenia zażalenia. Mając na uwadze ostateczne i prawomocne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2010 r., sygn. akt II FZ 528/10, oddalające zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 635/08, odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy, Przewodniczący Wydziału Pierwszego WSA w Bydgoszczy prawidłowo uznał, że na stronie ciąży obowiązek wniesienia wpisu do zażalenia. Wobec czego zarządzeniem z dnia 2 listopada 2010 r. Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia z dnia 16 kwietnia 2010 r. w kwocie 100 zł pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono stronie w dniu 15 listopada 2010 r. Następnie zarządzeniem z dnia 30 listopada 2010 r. Sąd ponownie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od przedmiotowego zażalenia Wezwanie doręczono stronie w dniu 20 grudnia 2010 r., zatem termin do uiszczenia należnego wpisu upływał w dniu 27 grudnia 2010 r. Jak wynika z akt sprawy w wyznaczonym terminie, wpis nie został uiszczony, natomiast strona złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia niniejszego wpisu w kwocie 100 zł. W związku z powyższym, w ocenie Sądu kasacyjnego, słusznie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że nie uiszczenie przez stronę wpisu w wyznaczonym 7 - dniowym terminie, obligowało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia zażalenia stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a Zaznaczyć bowiem należy, że jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o odmiennej treści powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie niweczy jednakże skutków niezastosowania się strony do wynikającego z tegoż postanowienia obowiązku do uiszczenia kosztów sądowych, w terminie zakreślonym nowym wezwaniem (por. postanowienie SN z 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02, Wokanda 2003, nr 11, str. 29, postanowienie NSA z 22 lipca 2010 r., II FSK 1349/10, Lex 663256). Odmienne działanie sądu mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie da się zauważyć również w rozpoznawanej sprawie, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania. (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2010 r., II FSK 1349/10, Lex 663256; postanowienie NSA z 19 lutego 2010 r., II FSK 621/09, Lex 628713). Ponadto wbrew argumentom skarżącego zawartym w rozpoznanym zażaleniu odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy – przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku – możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Tymczasem skarżący, ubiegając się kolejny raz o przyznanie wspomnianego prawa pomocy, przytoczył okoliczności, które były brane pod uwagę zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny, co podkreślił referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy w postanowieniu z dnia 16 lutego 2011 r. (k - 301 akt Sądu pierwszej instancji). Końcowo stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 175 p.p.s.a. jest bezzasadny, ponieważ przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie (odnosi się on do skargi kasacyjnej). W przypadku zażaleń jedynie zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej musi być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego (art. 194 § 4 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.