I SA/Wa 1829/08
WyrokWSA w Warszawie2009-02-27
Skład orzekający: Daniela Kozłowska, Emilia Lewandowska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo państwowe P. legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., co wykluczałoby jej komunalizację z mocy prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedsiębiorstwo P. nie wykazało posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. Brak indywidualnego aktu prawnego (decyzji, umowy, protokołu zdawczo-odbiorczego) ustanawiającego zarząd lub użytkowanie, w połączeniu z brakiem dowodów na pochodzenie nieruchomości od kolei niemieckich lub jej związek z infrastrukturą kolejową, skutkował stwierdzeniem, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej i podlegała komunalizacji z mocy prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU), która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską W. prawa własności nieruchomości. P. S.A. twierdziło, że posiada tytuł prawny do nieruchomości na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP. KKU i Wojewoda uznali, że P. nie wykazało tytułu prawnego, a nieruchomość podlegała komunalizacji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2009 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (powoływana dalej jako "KKU") decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr[...] , po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. (powoływane dalej jako "P."), utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską W. prawa własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2006 r. stwierdził nabycie prawa własności w/w nieruchomości przez Gminę Miejską W., gdyż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej "Przepisy wprowadzające (...)"), stanowiła własność Skarbu Państwa, co potwierdza zaświadczenie Prezydenta W. z dnia 28 grudnia 2005 r., nr [...], a pozostawała we władaniu [...] P. w W. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że P. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu nieruchomości w formie prawem przewidzianej.
Po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. od powyższej decyzji, KKU decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze wskazując, że odwołująca się spółka nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ani też nie przysługuje jej do tej nieruchomości żadne prawo rzeczowe. Twierdzenie, że spółce przysługuje prawo zarządu, które nie jest prawem rzeczowym powoduje, że choćby z tego powodu P. nie może być uznane za stronę postępowania.
Za nietrafny organ uznał zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy "Przepisy wprowadzające (...)", bowiem przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ powołał się na panujący w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, zgodnie z którym trwały zarząd, który jest sprawowany przez państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jak też dawny zarząd (poprzednio użytkowanie), który mógł być sprawowany również przez przedsiębiorstwa państwowe, powstaje i powstawał dawniej na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu, w wyniku przekazania oraz z mocy prawa w wyniku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną.
Brak jest również podstaw do twierdzenia, że art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) mógł stać na przeszkodzie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. Z przepisu tego (w pierwotnym brzmieniu) nie wynikało, by miał on kreować lub potwierdzać prawa zarządu P. w stosunku do konkretnych nieruchomości.
Na skutek skargi P. S.A. od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1172/07, uchylił decyzję KKU z dnia [...] kwietnia 2007 r.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skoro z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w dacie komunalizacji we władaniu P. i przeszła na własność Państwa jako tzw. mienie poniemieckie na podstawie art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), to przed wydaniem decyzji obowiązkiem organu było ustalenie, kiedy i w jaki sposób nastąpiło objęcie przedmiotowej nieruchomości we władanie przez P.. Z analizy akt sprawy wynika, że KKU nie zbadała regulacji prawnych, w oparciu o które kolej przejmowała majątek byłych kolei niemieckich. Jako jednostka zmilitaryzowana P. podlegała w tym okresie innym zasadom zarządzania niż przedsiębiorstwa nie mające takiego statusu. Wiele kwestii mogło mieć swoje uzasadnienie w treści konkretnych poleceń, które kierowane do jednostki zmilitaryzowanej mogły mieć mniej sformalizowany charakter. Organ stwierdził ponadto, że zarząd mógł być ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości. Nie wziął natomiast pod uwagę, że przed 1961 r. tytuł prawny do nieruchomości mógł powstać także na mocy innych zdarzeń prawnych (np. protokołu zdawczo-odbiorczego). Nie został uwzględniony również fakt, że sporna działka mogła stanowić część infrastruktury kolejowej. Przyjęcie poglądu, że strona skarżąca nie legitymuje się w stosunku do wspomnianej nieruchomości żadnym tytułem o charakterze prawnorzeczowym, Sąd uznał za przedwczesne.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, KKU zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że P. mają w sprawie o komunalizację przedmiotowej nieruchomości interes prawny na mocy art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Kolej Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.). Ewentualna komunalizacja wyklucza bowiem możliwość nabycia przez P., z mocy prawa, użytkowania wieczystego tej nieruchomości.
Organ wskazał ponadto, że zgodnie z wytycznymi Sądu zażądał stosownych informacji od P. W odpowiedzi, skarżąca odniosła się do ogólnych zasad formułujących tytuł prawnorzeczowy do wszelkich nieruchomości pozostających we władaniu P., w tym do przedmiotowej nieruchomości. P. podała, iż działkę objęła z mocy art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r., a zatem dysponowała z mocy samego prawa tytułem prawnorzeczowym do tych nieruchomości, bez konieczności uzyskania w tym względzie kształtującej decyzji administracyjnej. Organ zwrócił się również do Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Infrastruktury, Archiwum Państwowego oraz do Prezydenta Miasta W. o wyjaśnienie okoliczności związanych z objęciem przedmiotowej nieruchomości we władanie przez P. Ministerstwo Infrastruktury poinformowało, że przedmiotowa działka stanowi grunty orne, oznaczone symbolem R, natomiast oczyszczalnia ścieków została wzniesiona ze środków [...] P. w W. Obiekty te zostały przeznaczone do rozbiórki, a całą inwestycję oceniono jako nakłady bez efektu gospodarczego, zatem należy je ocenić jako nieistotne z punktu widzenia oceny prawa P. do gruntu. Nakłady, w postaci wybudowania oczyszczalni, takiego prawa nie tworzą.
Mając powyższe na uwadze KKU uznała, że brak jest jakichkolwiek informacji, na podstawie których można byłoby ustalić tytuł prawny P. do przedmiotowej nieruchomości. Skoro zatem skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości, to należała ona, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 § 1 kpa oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy "Przepisy wprowadzające (...)", art. 7 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 43, poz. 312), art. 4 dekretu z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 51, poz. 2950), art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 22, poz. 159), art. 16 ust. 1-3, art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" oraz art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17). W konkluzji skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].
Skarżąca podkreśliła, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła podlegać komunalizacji, ponieważ nie zostały spełnione - warunkujące jej zaistnienie - przesłanki ustawowe i wywodziła swoje prawa do spornej nieruchomości z regulacji prawnej zawartej w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, podnosząc, iż zgodnie z jego treścią P. prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji, obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Powyższe przyznają P. prawo zarządu z mocy prawa.
Ponadto przepis art. 16 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP przewidywał, iż mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Mienie to stanowią środki będące w dyspozycji P. w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte w toku jego działalności.
W odpowiedzi na skargę KKU wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "P.p.s.a.") ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję KKU z dnia [...] kwietnia 2007 r. uznając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do wyjaśnienia, czy P. przysługiwał w dniu 27 maja 1990 r. tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, świadczący o istnieniu po stronie P. interesu prawnego, uprawniającego do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. Sąd wskazał, że organ odwoławczy powinien ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość była poprzednio częścią majątku kolei niemieckiej, kiedy i w jaki sposób nastąpiło objęcie przedmiotowej nieruchomości we władanie przez P., a następnie kto i kiedy pobudował znajdującą się częściowo na spornej działce oczyszczalnię ścieków, kiedy była ona eksploatowana i czy jej praca miała związek z funkcjonowaniem przebiegającej obok linii kolejowej (czy stanowiła część infrastruktury kolejowej), czy ewentualnie z gospodarką komunalną samorządu terytorialnego.
Po zapoznaniu się z sentencją i treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz materiałem zebranym w przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż organ naruszył wynikającą z art. 153 P.p.s.a. zasadę związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. KKU, do której przedmiotowa sprawa trafiła do rozpatrzenia, pismem z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] zwróciła się do P. o wyjaśnienie czy przedmiotowa nieruchomość była poprzednio częścią majątku kolei niemieckiej, kiedy i w jaki sposób nastąpiło jej objęcie we władanie przez P. oraz o wskazanie, kto i kiedy pobudował, znajdującą się częściowo na spornej działce oczyszczalnię ścieków, kiedy była ona eksploatowana i czy jej praca miała związek z funkcjonowaniem przebiegającej obok linii kolejowej. O powyższe zwrócono się również pismami z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] do Ministerstwa Infrastruktury, Prezydenta Miasta W., Archiwum Państwowego oraz Ministerstwa Obrony Narodowej. W odpowiedzi na powyższe pismami z dnia 17 i 25 kwietnia 2008 r. P. poinformowało, że działka nr [...] położona w W. była częścią kolei niemieckich i jej objęcie przez P. nastąpiło w okresie powojennym na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP. Odnośnie usytuowanej na przedmiotowej nieruchomości oczyszczalni ścieków P. wyjaśniło, że budynki te zostały wzniesione w latach 1994-1999 ze środków własnych P. w. W.. Oczyszczalnia była przeznaczona na potrzeby znajdującej się w pobliżu infrastruktury [...] (m. in. [...]). Ponadto Minister Infrastruktury pismem z dnia 30 maja 2008 r. poinformował, że z uzyskanych informacji wynika, iż P. nie posiada dokumentów mogących potwierdzić posiadanie przez skarżącą tytułu prawnego do w/w działki, przedmiotowa nieruchomość nie jest również związana z infrastrukturą [...] i nie była poprzednio częścią majątku [...] niemieckiej. Działka ta stanowi grunty orne, oznaczone symbolem R, natomiast oczyszczalnia ścieków została wzniesiona ze środków P. w W. Obiekty te zostały przeznaczone do rozbiórki, a całą inwestycję oceniono jako nakłady bez efektu gospodarczego.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż organ prawidłowo ustalił, że P. nie legitymowały się na dzień 27 maja 1990 r. tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości, a tym samym nieruchomość spełniała przesłanki komunalizacji z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzając (...).
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...), jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Użyte w tym przepisie przez ustawodawcę pojęcie "należące do", oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie, tj. 27 maja 1990 r., a wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.
Podstawowy zatem zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co by wykluczało możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe P. było jedynie władztwem faktycznym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, iż akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizacje kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach wydanych w sprawach : I OSK 1457/06; I OSK 1947/06, I OSK 1456/06 oraz I OSK 187/07 niepublik.). W niniejszej sprawie Sąd to stanowisko w całości podziela.
W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów obu instancji, że strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zważyć należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy - tj. 27 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, LEX nr 47368, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, LEX nr 194864). Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r., nr 2, póz. 27).
Brak tytułu prawnego P. w dacie 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości oznacza, że należała ona wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tym stanie rzeczy spełnione zostały wszystkie marterialonoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa
Za niezasadne należy zatem uznać pozostałe zarzuty podniesione w skardze, a dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 11 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a także art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, art. 16 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe. Skarżący wskazał, że Przedsiębiorstwo P. utworzone zostało rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe". Jednakże utworzone powołanym wyżej rozporządzeniem Przedsiębiorstwo "P." prowadziło eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji, obejmując je w zarząd i użytkowanie (co do nieruchomości) i nabywając na własność majątek ruchomy, ale dotyczyło to tylko majątku znajdującego się na obszarze, który w dacie wejścia w życie tegoż rozporządzenia należał poprzednio do polskiego Ministerstwa Komunikacji. Tak więc nie dotyczyło to majątku istniejącego na tzw. Ziemiach Zachodnich, w skład których wchodziło Miasto W. włączone do Państwa Polskiego po drugiej wojnie światowej. Takiego stanowiska Sądu nie zmienia również ogłoszenie tekstu jednolitego tego rozporządzenia w dacie 12 sierpnia 1948 r.
Strona skarżąca powołała się w skardze również na art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, zgodnie, z którym mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Stanowią je środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności. P. gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Jednak z przepisu tego w żaden sposób nie wynikało, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu P. w stosunku do konkretnych nieruchomości.
Wreszcie, nie można uznać za zasadny zarzut wyłączenia przedmiotowej nieruchomości z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Stosownie do tego przepisu, mienie ogólnonarodowe (państwowe), o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli składniki tego mienia w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. służyły wykonywaniu zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, natomiast P. nie należy do kręgu wymienionych w tym przepisie podmiotów. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301) przedsiębiorstwo P. nie zostało ujęte.
Trafnie zatem organ odwoławczy uznał, że decyzja o komunalizacji przedmiotowej nieruchomości jest prawidłowa, a zarzuty dotyczące naruszenia przez organ powołanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego uznać należy za bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło