I SA/Wa 1748/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę. U z a s d n i e n i e Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. B. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] kwietnia 1952 r. nr [...] odmawiającego dotychczasowemu właścicielowi przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] – uchylił powołaną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w całości i orzekł, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z [...] kwietnia 1952 r. została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji został przedstawiony następujący stan sprawy: Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta decyzją z [...] października 2001 r. nr [...] r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2001 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] kwietnia 1952 r. odmawiającego dotychczasowemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do opisanej wyżej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt I S.A. 2962/01 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] października 2001 r. Minister Budownictwa decyzją z [...] listopada 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt I S.A./Wa 2090/07 uchylił decyzję Ministra Budownictwa z [...] listopada 2007 r. Sąd wskazał, że organ nadzorczy nie poddał analizie wszystkich podstaw stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności podstawy opisanej w pkt 4 tego artykułu, tj. skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Sąd podniósł, że kwestionowane orzeczenie dekretowe zostało skierowane do L. C., która wprawdzie złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, jednakże o przyznanie tego prawa swojemu wnukowi A. B., który był właścicielem nieruchomości. Ponadto Sąd zarzucił organowi zaniechanie analizy szkicu i notatki urzędowej sporządzonej przez uprawnionego geodetę oraz materiałów źródłowych, które stanowiły podstawę ich sporządzenia. W dalszej części uzasadnienia decyzji z [...] października 2008 r. Minister Infrastruktury wskazuje, orzeczenie administracyjne z [...] kwietnia 1952 r. obarczone jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., zostało bowiem skierowane do osoby, która nie była stroną w sprawie. Wniosek o przyznanie prawa do gruntu został złożony przez osobę reprezentującą prawa właściciela nieruchomości. L. C. nie wnosiła o przyznanie prawa własności czasowej na jej rzecz, lecz o przyznanie tego prawa wnukowi A. B. Natomiast organ odmówił przyznania prawa własności czasowej L. C. Organ potraktował wnioskodawczynię jak stronę postępowania, którą nie była. Była jedynie posiadaczką nieruchomości i podejmowała czynności dotyczące tej nieruchomości w imieniu i na rzecz jej właściciela A. B. Zatem orzeczenie z [...] kwietnia 1952 r. powinno być skierowane do właściciela nieruchomości, a nie do L. C., która nie posiadała w tym postępowaniu przymiotu strony. Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z powodu przyczyny wymienionej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. W niniejszej sprawie orzeczenie zostało doręczone pełnomocnikowi L. C. w dniu 28 kwietnia 1952 r., tj. ponad 55 lat temu. W celu analizy dowodu w postaci szkicu i notatki z 11 września 2007 r., w wykonaniu wytycznych z wyroku Sądu, uprawniony geodeta K. P. złożyła dodatkowe wyjaśnienia, że notatka ta została sporządzona na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego W. nr [...], uchwalonego [...] maja 1948 r. przez Naczelną Radę Odbudowy W., który znajduje się z zasobach Archiwum W. i został przez nią zbadany. W ocenie organu notatka i szkic z 11 września 2007 r. jak i wyjaśnienia z 1 września 2008 r. nie budzą wątpliwości. Zostały sporządzone przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia zawodowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z [...] października 2008 r. w części, w jakiej stwierdza ona wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] kwietnia 1952 r. ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) względnie o stwierdzenie jej nieważności w części, w jakiej stwierdza wydanie decyzji z [...] kwietnia 1952 r. z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że odmowa ustanowienia prawa własności czasowej uzasadniona została przeznaczeniem nieruchomości w opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo publiczne. Ustalone orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, iż podstawą rozstrzygnięcia wniosku o własność czasową może być jedynie obowiązujący w dacie wydania takiego orzeczenia plan zagospodarowania przestrzennego. Oparcie orzeczenia na opracowywanym planie stanowiło rażące naruszenie prawa i ta okoliczność powinna skutkować stwierdzeniem nieważności orzeczenia z [...] kwietnia 1952 r. Okoliczność ta została całkowicie pominięta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ w zupełności pominął kwestię rażącego naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ograniczając się do zbadania legalności orzeczenia z punktu widzenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia dla przedmiotowej nieruchomości obowiązywały plany zagospodarowania przestrzennego, które przewidywały jej przeznaczenie pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej oraz budownictwo społeczne, place publiczne, parki, skwery i ogrody oraz na drogi i inne linie komunikacyjne wraz z urządzeniami pomocniczymi. Było to przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 17 czerwca 2003 r. sygn. I S.A. 2962/01). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 kwietnia 2008 r. wskazał wprawdzie na braki w dokumentacji geodezyjnej, ale nie zakwestionował faktu objęcia przedmiotowej nieruchomości planem nr [...] oraz jej przeznaczeniem w tym planie. Błędne uzasadnienie orzeczenia z [...] kwietnia 1952 r. w zakresie, w jakim powołano się w nim na opracowywany plan a nie obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1952 r. Powyższy błąd nie miał wpływu na sentencję orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Rozpatrując skargę Sąd uwzględnił treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z cytowanego przepisu wynika, że organ administracji jak i sąd rozpatrujący sprawę ponownie obowiązane są do zastosowania się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach w innych sprawach. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. W wyroku z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2090/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał oceny prawnej art. 156 § 1 k.p.a. i wskazał, że organ administracji prowadzący postępowanie nadzorcze obowiązany jest zbadać wszystkie podstawy nieważności określone w tym przepisie, w tym określone w pkt 4 tego przepisu. Ta przesłanka stwierdzenia nieważności nie była przedmiotem rozważań organu w decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. Dlatego też jako zgodne z oceną prawną wyrażoną w powołanym wyżej wyroku należy ocenić stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, z którego jednoznacznie wynika, że orzeczenie administracyjne z dnia [...] kwietnia 1952 r. skierowane zostało do osoby nie będącej stroną w sprawie. Do ustaleń w tym zakresie zobowiązywały organ wskazania co do dalszego postępowania zawarte w powołanym wyroku. Sąd wskazał też, że odrębną kwestią jest ustalenie kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku od kręgu osób będących adresatami orzeczenia administracyjnego rozstrzygającego w przedmiocie wniosku. Kwestionowane orzeczenie administracyjne zostało skierowane do L. C., która wprawdzie złożyła wniosek o przyznanie własności czasowej, jednak o przyznanie tego prawa na rzecz swojego wnuka A. B., który był właścicielem nieruchomości. Zatem obowiązkiem organu nadzoru było zbadanie, czy wydanie orzeczenia, w którym organ stwierdził, że odmawia dotychczasowemu właścicielowi – L. C. – prawa własności czasowej, jest rozstrzygnięciem skierowanym do strony postępowania, a więc czy uczynienie adresatem decyzji L. C., nie narusza przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu. Z powołanego ostatnio przepisu wynika, że chodzi o ustanowienie prawa na rzecz byłego właściciela, a nie osoby składającej wniosek, chyba że jest ona jednocześnie właścicielem, podczas gdy L. C. nie twierdziła, że jest właścicielką nieruchomości, jak również nie wnosiła o ustanowienie prawa własności czasowej na swoją rzecz. W dacie wydania orzeczenia administracyjnego właściciel żył, wobec czego uczynienie adresatem babki właściciela, wymaga wyprowadzenia z tego faktu właściwych konsekwencji prawnych. Również w opisanym wyżej zakresie organ nadzoru w decyzji z [...] października 2008 r. zastosował się do treści art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalił bowiem, że L. C. nie była stroną postępowania, gdyż nie była właścicielką nieruchomości i tylko złożyła wniosek o przyznanie prawa do gruntu na rzecz swojego wnuka, którego prawa reprezentowała. Tak więc Minister Infrastruktury prawidłowo w sprawie ustalił, że zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż orzeczenie [...] kwietnia 1952 r. skierowane zostało do osoby nie będącej stroną w sprawie. Prawidłowo też organ zastosował w sprawie art. 156 § 2 k.p.a. i orzekł o wydaniu orzeczenia dekretowego z naruszeniem prawa, bowiem od jego doręczenia upłynęło ponad 55 lat. Nierozważanie przesłanki stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego, określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. było konsekwencją związania oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku z 25 kwietnia 2008 r., który nie został przez strony zaskarżony, jest prawomocny i wiąże zarówno organ jak i orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.