I GSK 403/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-29

Skład orzekający: Marzenna Zielińska, Magdalena Bosakirska, Krystyna Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wznowieniu postępowania celnego, wydana po upływie trzech lat od daty zgłoszenia celnego i od daty wydania decyzji ostatecznej, jest zgodna z prawem, zwłaszcza w kontekście przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Kodeks celny?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Sąd wskazał, że WSA zbagatelizował fakt, iż organy celne nie podały prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, pomijając kluczowe przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Kodeks celny oraz art. 65 § 5a Kodeksu celnego. Niewłaściwe zastosowanie lub pominięcie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście przedawnienia i trwałości decyzji administracyjnej.
Stan faktyczny
Spółka Z. A. "P." S.A. dokonała zgłoszenia celnego towarów z Włoch, wnioskując o zastosowanie obniżonej stawki celnej. Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej, kwoty cła i kraju pochodzenia. Postępowanie zostało wznowione z urzędu z uwagi na nowe okoliczności dotyczące opłat licencyjnych. Po uchyleniu pierwotnej decyzji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, doliczając opłaty licencyjne do wartości celnej towaru. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na błędy proceduralne.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L.; zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. P. na rzecz Z. A. "P." S.A. w P. kwotę 380 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. A. "P." S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 12 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 456/08 w sprawie ze skargi Z. A. "P." S.A. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. P. na rzecz Z. A. "P." S.A. w P. kwotę 380 (słownie: trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 456/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę Z. A. "P." S.A. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] września 2008 r., nr [...], w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie wartości celnej towaru. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Z. A. "P." w dniu [...] maja 2003 r. dokonały zgłoszenia celnego na podstawie dokumentu SAD Nr [...], na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzone z Włoch: w pozycji podgrzewacz dowthermu i wymiennik ciepła oraz w pozycji drugiej: wymienniki ciepła, podgrzewacz soli stopionej i podgrzewacz dowthermu. Pismem z dnia [...] czerwca 2003 r. importer wniósł o zastosowanie obniżonej stawki celnej dla towaru z pozycji 2 formularza SAD BIS w związku z pochodzeniem towaru z pozycji 2 z Unii Europejskiej, dołączając świadectwo przewozowe EUR 1 Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. wystawione przez francuskie władze celne, dokumentujące preferencyjne niemieckie pochodzenie towarów z pozycji 2 dokumentu SAD. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. uznał zgłoszenie celne zawarte w powyższym dokumencie SAD za nieprawidłowe w pozycji 2, w części dotyczącej stawki celnej, kwoty cła i kraju pochodzenia i orzekając w tym zakresie zmienił symbol kraju pochodzenia na - DE, zamiast - FR, ustalił zerową stawkę celną oraz zerową kwotę cła, argumentując, iż w dniu [...] maja 2003 r. w Oddziale Celnym w P. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu według w/w dokumentu SAD, wymienniki ciepła sprowadzone z Niemiec, zakwalifikowane do kodu PCN 8419 50 900 o wartości celnej 1 146 290 zł. Dotychczas do obliczenia kwoty cła zastosowano w pozycji 2 stawkę celną konwencyjną w wysokości 9 % i obliczono cło w kwocie 62 129,80 zł. Organ wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, obniżoną stawkę celną do towaru sprowadzonego i pochodzącego z Unii Europejskiej, ratyfikowanego do kodu PCN 8419 50 900 stosuje się po prawidłowym udokumentowaniu jego pochodzenia. Postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lipca 2003 r. zostało wznowione z urzędu postanowieniem tego organu z dnia [...] grudnia 2004 r. z uwagi na ustalenia poczynione w trakcie kontroli postimportowej przeprowadzonej w Z. A. "P.". W toku tej kontroli stwierdzono, że w 2001 r. strona podpisała z firmą "E." kontrakt nr [...] na nową wytwórnię melaminy, wraz z aneksami oraz poprawką nr 1 do niniejszej umowy, a przedmiotowy kontrakt został podzielony na dwa kontrakty licencyjno-techniczny nr [...] z dnia 24 czerwca 2002 r. oraz na dostawę aparatury i materiałów nr [...] z dnia 24 czerwca 2002 r. Stwierdzono również, że na podstawie kontraktu nr [...] firma z Włoch wystawiła w dniu 8 kwietnia 2003 r. fakturę nr [...] na łączną kwotę netto 11.340.000 EUR, dotyczącą między innymi opłat licencyjnych, obciążających Z. A. "P.". Ustalono ponadto, że na koncie analitycznym zaksięgowano zobowiązanie wobec E. C. A. E. według w/w faktury, opiewające na kwotę 51 071 328 zł. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lipca 2003 r. W dniu 28 czerwca 2006 r. wpłynęło od włoskich władz - Guardia di Finanza Nr [...] z dnia 12 marca 2006 r. pismo zawierające raport, z którego wynikało, że zawarcie kontraktu dotyczącego sprzedaży urządzeń zakładowych jest ściśle powiązane z podpisaniem kontraktu obejmującego koszty licencyjne i plany inżynieryjne. Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] lipca 2003 r. i ustalił nową wartość celną importowanych towarów z pozycji 1 i 2 dokumentu SAD, doliczając - na mocy art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego - do ceny faktycznie zapłaconej za towar opłaty licencyjne wynikające z w/w faktury. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 201/07, uchylił powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej podając, że doszło do naruszenia art. 122, 187 § 1, 191, 210 § 4 Ordynacji podatkowej, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego zastosowania jej art. 233 § 1 pkt 1, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, Naczelnik Urzędu celnego w L. uchylając własną decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. mógł orzekać tylko w zakresie ustalenia wartości celnej towaru z pozycji 2 zgłoszenia celnego. Niedopuszczalne było zatem orzekanie odnośnie pozycji 1 zgłoszenia celnego, bowiem ostateczna decyzja nie rozstrzygała o tym. Dyrektor Izby Celnej ponownie rozpatrując odwołanie Spółki od decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia wartości celnej towaru z pozycji 1 dokumentu SAD z dnia [...] maja 2003 r. i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, zaś w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Wyjaśnił, że zastosował się do oceny prawnej zawartej w powyższym wyroku WSA w L., a odnosząc się do meritum sprawy, stwierdził, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, wartość celna towaru określana jest w celu ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz innych należności pobieranych przez organ celny. Organ zwrócił uwagę na fakt, że z wyjaśnień strony zawartych w piśmie z dnia 26 listopada 2004 r. wynika, że opłata licencyjna wynikająca z poprzedniego kontraktu była doliczona do wartości celnej importowanych w ramach tego kontraktu urządzeń, a w dniu odprawy celnej poszczególnych urządzeń do wartości danego urządzenia doliczano wartość licencji. Wobec tego skarżona decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2006 r. w części odnoszącej się do wartości celnej towaru z pozycji 2 dokumentu SAD z dnia [...] maja 2003 r. jest rozstrzygnięciem prawidłowym. Jest natomiast wadliwa w części dotyczącej ustalenia wartości celnej towaru z pozycji 1 tego dokumentu. Zatem w tej części podlegała uchyleniu, zaś postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że organ I instancji nie naruszył przepisów Kodeksu celnego (art. 23 § 1, art. 30 § 1 pkt 3, art. 209 § 3, art. 229 § 1, art. 230 § 1 i art. 231 § 1), zaznaczając, że zmiana wartości celnej nie pociągnęła za sobą ponownego określenia kwoty cła, bowiem na importowane towary zastosowano zerową stawkę celną z tytułu jego pochodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę spółki na powyższą decyzję wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie niezbędne było wznowienie postępowania, ponieważ organy powzięły wiadomość, że koszty wynikające z faktury licencyjnej (faktury z dnia 8 kwietnia 2003 r. Nr [...] opiewającej na kwotę brutto 4.200.000 EURO) nie były uwzględniane w wartości celnej zakupionych przez Z. A. "P." towarów. Faktura ta została wystawiona przez kontrahenta zagranicznego na podstawie wcześniej zawartego kontraktu licencyjno - technicznego. Szczegóły dotyczące tego kontraktu oraz pozostałych kontraktów zawartych w związku z budową przez Z. A. nowej wytwórni melaminy ujawnione zostały dopiero w trakcie kontroli postimoportowej przeprowadzonej w czerwcu 2004 r., a dodatkowe ustalenia w tej sprawie poczyniono na podstawie nadesłanego w marcu 2006 r. przez administrację celną Włoch raportu, z którego wynikało, że kontrahent włoski nie dostarcza oprogramowania, pomocy technicznej i licencji bez sprzedaży urządzeń koniecznych do funkcjonowania zakładu. W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Celnego w L. miał pełne prawo do zweryfikowania wydanej przez siebie w dniu [...] lipca 2003 r. ostatecznej decyzji oraz do ustalenia wartości celnej sprowadzanych towarów z uwzględnieniem zasady, że do wartości transakcyjnej towarów dodaje się opłaty licencyjne. W dacie wydania tej decyzji organ nie wiedział o okolicznościach faktycznych związanych z wystawieniem wyżej wymienionej faktury licencyjnej i o płatnościach dokonanych przez Z. A. w związku z wystawieniem tej faktury, a mających wpływ na wartość celną sprowadzonych towarów. Opłaty licencyjne rzutowały na wartość celną importowanych towarów bowiem stanowiły warunek sprzedaży tych towarów przez kontrahenta zagranicznego i były związane z ich importem. Sąd I instancji stwierdził, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 245 § 1 pkt 3 lit. a Ordynacji podatkowej, bowiem przepis ten przewiduje, że organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1. Organ czyni tak tylko wtedy, gdy w wyniku uchylenia ostatecznej decyzji mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa. Zdaniem Sądu I instancji nie doszło również do naruszenia przepisów określających tryb postępowania organu celnego po przyjęciu przez niego zgłoszenia celnego, w tym przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, stanowiącego, że decyzja o której mowa w § 4, nie może zostać wydana jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Zgłoszenie celne miało miejsce w dniu 12 maja 2003 r., jednak postępowanie zostało wznowione w grudniu 2004 r. po przeprowadzeniu kontroli postimportowej, następnie zawieszone postanowieniem z dnia 6 stycznia 2005 r. i podjęte postanowieniem z dnia 21 lipca 2006 r. W myśl art. 230 § 4 Kodeksu celnego, powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg terminu, w ciągu którego może nastąpić zawiadomienie dłużnika, ulega zawieszeniu z dniem zawieszenia postępowania w sprawie celnej (art. 230 § 5 pkt 2 Kodeksu celnego). W świetle przepisów Kodeksu celnego, sprawą celną jest niewątpliwie sprawa wartości celnej importowanych towarów, a to oznacza, że wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu z dnia [...] lipca 2003 r. uznającą zgłoszenie celne z dnia [...] maja 2003 r. za nieprawidłowe w pozycji 2 dokumentu SAD z tego dnia, upoważniało Naczelnika Urzędu Celnego w L. do decyzyjnego określenia wartości celnej sprowadzonego towaru. Art. 65 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego stanowi, że przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Stosownie do art. 209 § 2 Kodeksu celnego, dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Jak wyżej wykazano dług celny nie uległ więc przedawnieniu. Z. A. "P." S.A. w P. zaskarżyły powyższy wyrok skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 65 § 5 w zw. z art. 65 § 4 pkt 2 lit. c Kodeksu celnego - poprzez jego niezastosowanie, mimo że przepis ten powinien zostać zastosowany, b) art. 3 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 65 § 5a Kodeksu celnego poprzez błędną wykładnię pierwszego z wymienionych przepisów, w następstwie czego zastosowano je, mimo że nie powinny być zastosowane, 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., w zw. z art. 245 § 1 pkt. 3 lit. a oraz z art. 240 § pkt 5 Ordynacji podatkowej oraz w zw. z art. 262 Kodeksu celnego oraz art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) – poprzez oddalenie skargi, mimo że wskazane wyżej zarzuty naruszenia prawa materialnego winny skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi, mimo że wady postępowania polegające na niepodaniu kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy podstaw prawnych (art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej – Dz.U. Nr 120, poz. 1122 oraz art. 65 § 5a Kodeksu celnego) oraz na niewyjaśnieniu przesłanek, jakimi kierował się organ stosując te przepisy, winny skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że wskazane naruszenia postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zwrócił uwagę, że przedmiotem postępowania wszczętego przez organy administracji było zgłoszenie celne z dnia [...] maja 2003 r., zaś decyzja ostateczna dotycząca towarów wymienionych w pozycji 2 SAD została wydana w dniu [...] lipca 2003 r. Z kolei kolejną decyzję (wydaną w następstwie wznowienia postępowania Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...] listopada 2006 r., czyli po upływie przeszło trzech lat, nie tylko od dnia dokonania zgłoszenia celnego, ale także od dnia wydania decyzji ostatecznej. Zdaniem spółki Sąd I instancji zbagatelizował fakt, że organy administracji nie podały kompletnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. art. 3 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej oraz art. 65 § 5a Kodeksu celnego. Ma to o tyle istotne znaczenie, że właśnie na podstawie tych przepisów możliwa była kontynuacja postępowania celnego i podatkowego na nowych zasadach. Brak tych przepisów w podstawie prawnej oznacza, że podatnik został pozbawiony możliwości kontroli działania organów. Kasator nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że organy podatkowe były uprawnione do wydania kwestionowanych orzeczeń, gdyż dozwalała na to dyspozycja art. 65 § 5a Kodeksu celnego, zaś możliwość jej zastosowania (mimo że przepis ten wszedł w życie w dniu 10 sierpnia 2003 r.) także do zgłoszeń celnych dokonanych przed tą datą, miałaby wynikać z przepisów przejściowych, zamieszczonych w art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznawana sprawa, jest jedną z wielu – pozornie "podobnych" – spraw, rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., a następnie – na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Z. A. "P." S.A. w P. – rozpoznawanych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odrębność i specyfika sprawy niniejszej polegała przede wszystkim na tym, że –w odróżnieniu od pozostałych spraw – w tej sprawie została wydana w dniu [...] lipca 2003 r. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L., która stała się decyzją ostateczną. Postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w L. zostało wznowione z urzędu postanowieniem tego organu z dnia [...] grudnia 2004 r. Postępowanie to zostało następnie zawieszone postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. (takim jak we wszystkich pozostałych sprawach, w których sprawy celne nie zostały zakończone wydaniem decyzji ostatecznej) i na nowo podjęte postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. Należy więc stwierdzić, że ww. decyzja ostateczna Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lipca 2003 r. pozostawała w "obrocie prawnym" co najmniej do dnia [...] listopada 2006 r., kiedy to została uchylona przez Naczelnika Urzędu Celnego w L., zaś "ostatecznie" (decyzją organu II instancji) została (po raz pierwszy) wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2007 r., która została uchylona przez WSA (wyrokiem z 04. 12. 2007 r.; sygn. akt III SA/Lu 201/07), a następnie (po raz drugi) decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] września 2008 r. (tj. decyzją skarżoną w przedmiotowej sprawie), który uchylił tę decyzję w części dotyczącej ustalenia wartości celnej towaru z pozycji 1 dokumentu SAD z dnia [...] maja 2003 r. i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, a w pozostałej ("spornej") części utrzymał tę decyzję w mocy. A zatem, jak to zauważył autor skargi kasacyjnej, ww. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2006 r. – wydana w następstwie wznowienia postępowania – została wydana po upływie trzech lat, nie tylko od dnia dokonania zgłoszenia celnego ([...] maja 2003 r.), ale także od dnia wydania decyzji ostatecznej ([...] lipca 2003 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku obszernie przedstawił stan sprawy, koncentrując się w swych rozważaniach na przesłankach uzasadniających wznowienie postępowania – i w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji co do istnienia przesłanek "wznowieniowych" Natomiast, z drugiej strony, należy zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że WSA zbagatelizował (w istocie całkowicie pominął) fakt, że orzekające w tej sprawie organy nie podały prawidłowej (kompletnej) podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności pomijając art. 3 ust. 2 ww. ustawy o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, a także art. 65 § 5a Kodeksu celnego. Ma to o tyle istotne znaczenie, że - jak słusznie zauważył autor skargi kasacyjnej – właśnie na podstawie tych przepisów możliwa była kontynuacja postępowania celnego i podatkowego na nowych – obowiązujących od 10 sierpnia 2003r. – zasadach. W rozpoznawanej sprawie – podobnie jak w pozostałych wspomnianych na wstępie pozornie "podobnych" sprawach, w tym np. w sprawie o sygn. akt I GSK 183/09 – wobec postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu przedawnienia możliwości wydania decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, zasadnicze znaczenie ma ocena, które przepisy prawa regulujące tę kwestię powinny zostać zastosowane i związana z tym odpowiedź na pytanie, czy zawieszenie postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe (a w niniejszej sprawie zawieszenie wznowionego postępowania) powoduje zawieszenie biegu przedawnienia. Rozważając powyższe kwestie wskazać należy, iż z art.65 § 4 Kodeksu celnego wynika, że organ celny po przyjęciu zgłoszenia celnego może z urzędu (lub na wniosek strony) wydać decyzję, w której uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części, określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego (lit.b) lub zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit.a i lit.b omawianego przepisu (lit.c). Opierając się na tej podstawie prawnej organ może ustalić inną wartość celną towaru, niż podana w zgłoszeniu celnym, które to działanie mieści się w pojęciu uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe z art.65 § 4 p.2) Kodeksu celnego. Zgodnie z art.65 § 5 Kodeksu celnego, decyzja, o której mowa w § 4, a zatem m.in. decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe i zmieniająca elementy zawarte w zgłoszeniu celnym, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122 ) z dniem 10 sierpnia 2003r. do art. 65 Kodeksu celnego dodany został § 5a stanowiący, że "przepisy art. 230 § 5 i § 6 Kodeksu celnego stosuje się odpowiednio". Zatem na mocy powołanej ustawy zmieniającej w sprawach dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe stosuje się odpowiednio art. 230 § 5 i 6 Kodeksu celnego. Art. 230 Kodeksu celnego dotyczy powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnej. Zgodnie z art. 230 § 4 Kodeksu celnego powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego. Zgodnie natomiast z art. 230 § 5 pkt 2) Kodeksu celnego bieg tego terminu (do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu należności celnej) ulega zawieszeniu z dniem zawieszenia postępowania "w sprawie celnej", zaś zgodnie z art. 230 § 6 pkt 2) biegnie dalej z dniem podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie celnej. Po dodaniu do art. 65 Kodeksu celnego wskazanego wyżej § 5a, nakazującego odpowiednie stosowanie przytoczonego wyżej art. 230 § 5 i § 6 Kodeksu celnego, także zawieszenie postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe powoduje zawieszenie biegu terminu określonego w art. 65 § 5 (tj. 3 letniego terminu do wydania decyzji w tej sprawie) na czas trwania okresu zawieszenia postępowania, zaś podjęcie zawieszonego postępowania powoduje wznowienie biegu terminu przedawnienia wydania decyzji. W tym stanie prawnym nie budzi wątpliwości to, że dodanie do art. 65 Kodeksu celnego § 5a wywołuje taki skutek, iż zwieszenie postępowania administracyjnego "w sprawie celnej" wstrzymuje bieg przedawnienia na czas zawieszenia. Jak to wskazano wyżej, powołany przepis wszedł w życie 10 sierpnia 2003r. Pozostaje zatem do rozważenia, czy przepis art. 65 § 5a Kodeksu celnego mógł mieć zastosowanie do zgłoszeń celnych dokonanych przed tą datą, zatem czy w sprawach dotyczących uznania za nieprawidłowe zgłoszenia celnego dokonanego przed 10 sierpnia 2003r. zawieszenie postępowania przerywało bieg przedawnienia możliwości wydania decyzji, o którym mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Kwestię tę reguluje wprost powołany wyżej art. 3 ust.2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122), który stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 10 sierpnia 2003r.) dotyczących m.in. uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe stosuje się przepisy ustawy zmienianej (Kodeksu celnego z 1997r.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (tj. w brzmieniu nowym). Z przywołanej treści przepisu przejściowego ustawy zmieniającej wynika zatem, że po dniu 10 sierpnia 2003r. do wszystkich toczących się – "wszczętych i niezakończonych ostatecznie" – postępowań dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe stosuje się przepisy nowe. Przepisy nowe (art. 65 § 5a) stosuje się więc także do weryfikacji tych zgłoszeń celnych, które dokonane były przed dniem 10 sierpnia 2003r., bowiem z woli ustawodawcy w sprawach dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe zawieszenie postępowania ma wywoływać wstrzymanie biegu przedawnienia orzekania na czas zawieszenia. Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy, przede wszystkim należy zauważyć, że z przytoczonych przepisów jasno wynika, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w tej konkretnej sprawie miała kwestia "ostateczności" decyzji, tj. jednoznacznego stwierdzenia (wyjaśnienia), czy w tej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem "wszczętym i niezakończonym ostatecznie" (o czym stanowi art. 3 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej) – co by upoważniało do zastosowania ustawy zmienianej, czyli Kodeksu celnego z 1997r. w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (tj. w brzmieniu nowym), i wydłużenie okresu przedawnienia o okres zawieszenia wznowionego postępowania. W zaskarżonym wyroku WSA, w ślad za organem celnym, zastosował pewnego rodzaju "skrót myślowy", albowiem odwołując się generalnie do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, stwierdził (skądinąd słusznie), że skoro dług celny powstał przez dniem 1 maja 2004 r. zastosowanie miały przepisy Kodeksu celnego z 1997 r., jednakże w podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazał wyłącznie przepisy art. 65 § 5 w zw. z § 4 oraz art. 230 § 4 i § 5 pkt 2 Kodeksu celnego (vide str. 8/9 uzasadnienia wyroku), całkowicie pomijając zmiany wprowadzone ww. ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, w tym zwłaszcza art. 65 § 5a umożliwiający (nakazujący) odpowiednie stosowanie art. 230 § 5 i § 6 Kodeksu celnego oraz szczególną regulację zawartą w art. 3 ust. 2 (a także ust. 1 ) ww. ustawy zmieniającej. W tej konkretnej sprawie, niepowołanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia (zarówno organów celnych, jak i Sądu kontrolującego prawidłowość ich działania) art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej oraz art. 65 § 5a Kodeksu celnego i nierozważenie w kontekście art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy zmieniającej kwestii "ostateczności" decyzji z dnia 10 lipca 2003 r., która stała się decyzją ostateczną jeszcze przed wejście w życie ustawy zmieniającej, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za uzasadniony należy zatem uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 210 § 1 pkt 4 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, polegający na akceptacji niepowołania w podstawie prawnej skarżonych decyzji art.3 ust.2 ustawy zmieniającej Kodeks celny i ustawę o Służbie Cywilnej oraz art. 65 § 5a Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. podstawą uchylenia decyzji może być jedynie takie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 4 i § 4 Ordynacji podatkowej decyzja zawiera uzasadnienia faktyczne i prawne, a uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. W podstawie prawnej decyzji powinny zostać podane przepisy uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Niepodanie wszystkich przepisów prawa, które stosował organ w toku rozpoznawania sprawy, nie stanowi uchybienia procesowego, które skutkuje uchyleniem decyzji, ale tylko wówczas, gdy z przepisów powołanych przez organ w sposób dostateczny wynika podstawa rozstrzygnięcia. W tej jednak sprawie inne przepisy zostały wskazane jako podstawa prawna rozstrzygnięcia (decyzji organów celnych oraz wyroku), a inne, jak się wydaje (bo nie zostało to w sposób dostateczny wyjaśnione w uzasadnieniach organów ani Sądu), de facto przesądziły o treści rozstrzygnięcia. Ponadto, w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. nie ma istotnego znaczenia fakt, że upływ terminu przedawnienia nie był przez stronę podnoszony w toku postępowania administracyjnego i aż do czasu ponownego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny strona nie kwestionowała zawieszenia biegu przedawnienia na czas zawieszenia postępowania, albowiem zgodnie z tym przepisem Sąd I instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W granicach tej sprawy, strona skarżąca przede wszystkim kwestionowała zasadność wznowienia postępowania, i Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. - uznając jej racje - wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Lu 201/07, orzekając w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz ustalenia wartości celnej towaru, uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymującą w mocy ww. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2006 r. W wyroku tym WSA m.in. nakazał organowi odwoławczemu z urzędu ocenić prawidłowość decyzji organu I instancji na płaszczyźnie art. 240 – 245 Ordynacji podatkowej, a nadto zwrócił uwagę, że "nie można "łączyć" postępowania wznowieniowego, z postępowaniem "zwyczajnym", wiążącym się z zastosowaniem art. 65 § 4 kodeksu celnego, odnośnie weryfikacji zgłoszenia celnego w części nieobjętej decyzją ostateczną." Dlatego też, zważywszy, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji w niniejszej (rozpoznawanej) sprawie było (ponowne) postępowanie prowadzone w trybie wznowienia, należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że okoliczność ta dodatkowo wzmacnia konieczność precyzyjnego wskazania wchodzących w rachubę podstaw prawnych, gdyż jest to postępowanie o charakterze ekstraordynaryjnym, które w swych skutkach może prowadzić do podważenia fundamentalnej zasady proceduralnej, a mianowicie zasady trwałości decyzji administracyjnej. W świetle powyższych uwag, jako co najmniej przedwczesne należy ocenić zawarte w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., orzekające o oddaleniu wniesionej przez Z. A. "P." S.A. w P. skargi. Nie przesądzając wyniku przyszłego rozstrzygnięcia, należy wskazać, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. powinien dogłębnie przeanalizować wszystkie podniesione wyżej kwestie, w tym w szczególności odnoszące się do przymiotu "ostateczności" decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lipca 2003 r. w kontekście art.3 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej oraz zamieszczonej w tych przepisach przesłanki odwołującej się do "postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie". Wskazane wyżej niejasności związane z przyjętym (zaakceptowanym) przez WSA stanem faktycznym sprawy oraz podstawami prawnymi rozstrzygnięcia, w istocie uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prawidłowe odniesienie się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe i działając na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło