I GSK 669/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-01-12
Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Zofia Borowicz, Krystyna Czajecka-Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny może nakazać zniszczenie towaru (samochodu) stanowiącego własność osoby fizycznej bez uprzedniego orzeczenia sądu powszechnego o jego przepadku, zwłaszcza gdy przepadek jest niemożliwy z uwagi na zakaz przywozu i obrotu tym towarem?Ratio decidendi
Organ celny może nakazać zniszczenie towaru stanowiącego własność osoby fizycznej nawet bez uprzedniego orzeczenia sądu powszechnego o jego przepadku, jeśli przepadek jest niemożliwy z uwagi na brak podstaw do zadysponowania tym pojazdem w inny sposób niż jego zniszczenie. W sytuacji, gdy towar objęty jest zakazem przywozu i obrotu w kraju z uwagi na jego wiek, jego sprzedaż lub cofnięcie za granicę jest niemożliwe, co uzasadnia nakazanie zniszczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji organów celnych nakazującej zniszczenie samochodu osobowego. Samochód został zatrzymany w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa skarbowego, a następnie orzeczono jego przepadek na rzecz Skarbu Państwa, który został uchylony przez Sąd Okręgowy. Po postępowaniu celnym stwierdzono powstanie długu celnego, a następnie nakazano zniszczenie pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. C. na tę decyzję. Skarżący kasacyjnie zarzucił m.in. naruszenie prawa materialnego poprzez nakazanie zniszczenia towaru bez wyroku sądu powszechnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym dotyczące ponownego wszczęcia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od M. C. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w S. kwotę 180 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 169/09 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazania zniszczenia towaru 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. C. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w S. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złoty) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 169/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę M. C. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazania zniszczenia towaru.
Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w S[...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S[...] z dnia [...] maja 2008 r. nakazującą zniszczenie samochodu osobowego marki O. K. nr nadwozia [...], rok produkcji 1988, przechowywanego na parkingu Izby Celnej w S.
W uzasadnieniu Sąd podał, że w dniu [...] sierpnia 2000 r. funkcjonariusze Straży Granicznej w K. M. zatrzymali do kontroli granicznej samochód osobowy Marki O. K. o nr rejestracyjnych [...], którym kierowała J. N. W trakcie przesłuchania J. N. oświadczyła, iż samochodem tym wjechała na terytorium Polski razem z M. C. przez przejście graniczne w K. M. C. wrócił do Niemiec autobusem pozostawiając jej samochód do dyspozycji.
W dniu [...] września 2000 r. zostało wszczęte dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe, polegające na nie dokonaniu powrotnego wywozu na przełomie II i III kwartału 2000 r. przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej na podstawie zgłoszenia w formie ustnej samochodu O. K. nr nadwozia [...], rok produkcji 1988. Sąd Rejonowy w E. Zamiejscowy X Wydział Cywilno-Karny wyrokiem sygn. akt X Ks 84/00 z dnia 10 stycznia 2001 r. uznał M. C. winnego popełnienia przestępstwa skarbowego w myśl art. 88 § 2 k.k.s. oraz na podstawie art. 30 § 1 i 3 k.k.s. orzekł środek karny w postaci przepadku na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego. Następnie wyrokiem sygn. akt II 1 Ka 383/01 z dnia 14 marca 2002 r. Sąd Okręgowy w E. II Wydział Karny zmienił wyrok Sądu Rejonowego w E. z dnia 10 stycznia 2001 r. w ten sposób, że uchylił orzeczenie o środku karnym, a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
W następstwie przeprowadzonego postępowania celnego Naczelnik Urzędu Celnego II w S. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. stwierdził, że w dniu [...] sierpnia 2000 r. powstał dług celny w związku z niewykonaniem obowiązku związanego ze stosowaniem procedury odprawy czasowej, którą był objęty wskazany wyżej samochód i obliczył kwotę wynikającą z długu celnego.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w S. uchylił decyzję organu i instancji w części, przez wykreślenie zapisu: "Na podstawie art. 2421 Kodeksu Celnego po uiszczeniu należności celnych przywozowych towar uważa się za krajowy bez obowiązku zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu pod warunkiem spełnienia wszystkich wymogów przewidzianych w przepisach odrębnych", a utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdzające, że w dniu [...] sierpnia 2000 r. powstał dług celny w związku z niewykonaniem obowiązku związanego ze stosowaniem procedury czasowej, którą objęto przedmiotowy samochód.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., wyrokiem z dnia 29 marca 2005 r. sygn. akt SA/Sz 2231/03 oddalił skargę M. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie długu celnego.
W wyniku rozpoznania złożonej od tego wyroku skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I GSK 1447/05 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ powinien był rozważyć zasadność podjęcia czynności określonych w art. 59 Kodeksu celnego. Zamiast tego organ II instancji wadliwie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, co do wysokości długu celnego, zaś w zakresie art. 242¹ Kodeksu celnego uchylił decyzję w tej części. Wygenerował więc sytuację, w której skarżący, po zapłaceniu cła i innych należności, nie miałby możliwości rozporządzania samochodem na terenie Polski.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wyrokiem z dnia 19 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 360/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 22 października 2003 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przy ponownym prowadzeniu postępowania organ odwoławczy winien ocenić, czy organ I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo uznał, iż doszło do usunięcia samochodu spod dozoru celnego oraz rozważyć zasadność podjęcia czynności określonych w art. 59 Kodeksu celnego.
Rozpatrując ponownie odwołanie, Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji pojazdu marki O. K. o nr rejestracyjnym [...].
Następnie, postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego w S. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji towaru, tj. samochodu osobowego marki O. K. o numerze nadwozia [...] i decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nakazał zniszczenie ww. pojazdu, które miało być dokonane przez organ celny we własnym zakresie.
Od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w dniu [...] maja 2008 roku M. C. złożył odwołanie. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając skargę na powyższą decyzję wyrokiem z dnia [...] czerwca 2009 r. wskazał, że nie stwierdził podnoszonych w skardze naruszeń przepisów prawa.
Sąd I instancji uznał, że mimo, iż organy celne w sprawie zastosowały przepisy art. 58, a nie art. 59 Kodeksu celnego, jak przewidywały to wskazania zawarte w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt
I GSK 1447/05 i Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w S. , sygn. akt I SA/Sz 360/06, to jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż zastosowanie w sprawie przepisów art. 59 Kodeksu celnego także skutkowałoby wydaniem rozstrzygnięcia o nakazaniu zniszczenia samochodu.
Zdaniem WSA skoro samochód został wprowadzony na polski obszar celny w ramach gospodarczej procedury celnej przez osobę do tego uprawnioną, a zakończenie procedury odprawy czasowej następuje w momencie wywozu towaru poza polski obszar celny, co nie nastąpiło, to należało mu nadać nowe przeznaczenie celne, wśród których ustawodawca wskazał zniszczenie towaru - art. 3 § 2 pkt 4 Kodeksu celnego.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż błędne są twierdzenia organów celnych, że naruszył on warunki procedury odprawy czasowej, przez co utracił możliwość skorzystania z prawa do zawieszenia stosowania środków polityki handlowej, Sąd I instancji podzielił ocenę prawną wyrażoną w tej kwestii przez te organy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 Kodeksu celnego, procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej. Skarżący naruszył jednak warunki procedury odprawy czasowej, gdyż opuszczając polski obszar celny nie wywiózł samochodu, ani nie zgłosił go do objęcia inną procedurą celną.
W kwestii zarzutu skarżącego, że organ sam sobie nakazał wykonanie określonej czynności, tj. zniszczenie samochodu, Sąd I instancji stanął na stanowisku, iż przepisy nie zakazują organowi celnemu wydania decyzji o nakazaniu zniszczenia towaru, nawet, jeżeli to ten organ będzie w przyszłości przeprowadzał procedurę zniszczenia.
Nie podzielił również zarzutu skarżącego dotyczącego rozbieżności co do miejsca przechowywania pojazdu, albowiem samochód pozostaje w dyspozycji Izby Celnej w S. 0rgan w decyzji omyłkowo wskazał, jako miejsce przechowywania pojazdu, parking Izby Celnej w S., podczas gdy samochód znajduje się na Parkingach Strzeżonych E. Z. S. [...] M. J. [...], co zostało szczegółowo wyjaśnione w piśmie Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz w stanowisku pełnomocnika organu przedstawionym na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w S. w dniu [...] czerwca 2009 r.
Ponadto WSA nie podzielił zarzutu skarżącego w kwestii niedopuszczalnego, tj. ponownego wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 17 lipca 2002 r. zostało wszczęte postępowanie na podstawie przepisu art. 95 Kodeksu celnego i art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w sprawie uregulowania sytuacji samochodu marki O. K., tj. określenia kwoty długu celnego oraz innych należności ciążących na towarze, wskazanie dłużników celnych wobec naruszenia warunków procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Postępowanie to zostało umorzone na mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] kwietnia 2007 r. Natomiast, postanowieniem z dnia 30 lipca 2007 r. organ celny I instancji wszczął z urzędu postępowanie celne na podstawie art. 165 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, art. 58 § 1 i § 1a Kodeksu celnego oraz art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające - Prawo celne, w sprawie uregulowania sytuacji samochodu osobowego marki O. K. poprzez jego zniszczenie. Tym drugim postanowieniem zainicjowano kolejne, inne postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji samochodu osobowego, nie poprzez określenie kwoty długu celnego i innych należności, tak jak miało to miejsce poprzednio, lecz poprzez jego zniszczenie. Sąd stwierdził ponadto, że postanowienie to nie zawiera rozstrzygnięcia w kwestii zniszczenia towaru, gdyż użyty w nim zwrot: "poprzez zniszczenie" określa jedynie kierunek i przedmiot postępowania, zaś samo rozstrzygnięcie znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzji z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], którą organ I instancji rozstrzygnął o zniszczeniu towaru.
Co do zarzutu skarżącego, iż nie można nakazać zniszczenia bez uprzedniego przepadku towaru, Sąd I instancji wskazał, iż jest to dopuszczalne zwłaszcza w sytuacji, gdy orzeczenie przepadku jest niemożliwe z uwagi na brak podstaw do zadysponowania tym pojazdem (po orzeczeniu przepadku) w sposób inny niż jego zniszczenie. Z taką sytuacją miały do czynienia w tej sprawie organy celne. Samochód nie mógł być cofnięty za granicę czy powrotnie wywieziony, sprzedany, ani w inny sposób zadysponowany, po ewentualnym orzeczeniu jego przepadku, gdyż był objęty zakazem przywozu i w konsekwencji także obrotu w kraju z uwagi na jego wiek (powyżej 10 lat).
Rozpatrując zarzut niewłaściwego zastosowania w sprawie przez organy celne przepisu art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), WSA uznał, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zgodnie z art. 26 tej ustawy, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej. A zatem przepisy Kodeksu celnego nadal znajdują zastosowanie w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem 1 maja 2004 r., a w tej sprawie, jak to wyżej wskazano, dług celny powstał w dniu [...] sierpnia 2000 r.
Sąd I instancji nie dopatrzył się również naruszenia prawa procesowego polegającego na pominięciu w postępowaniu małżonki skarżącego, mającej być współwłaścicielką spornego samochodu, albowiem Sąd Okręgowy w E. w uzasadnieniu swojego wyroku odniósł się do zagadnienia współwłasności tego pojazdu i wskazał, że instytucja konkubinatu nie powoduje takich samych skutków prawnych jak instytucja małżeństwa w kwestii współwłasności majątkowej.
W skardze kasacyjnej M. C., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
- art. 46 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P4/06 poprzez wadliwe uznanie, iż organ administracji celnej może dokonać zniszczenia towaru stanowiącego własność osoby fizycznej bez wyroku sądu powszechnego zezwalającego na tę czynność;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wyniki sprawy:
- art. 3 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę "Prawo celne" poprzez wadliwe przyjęcie, iż przepis ten zezwala na stosowanie dotychczasowych przepisów do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej, mimo iż w tym konkretnym przypadku prawomocnie ustalono, iż dług celny nie powstał;
- art. 3 § 1 i art. 153 i art. 190 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organ administracji celnej i Sąd pierwszej instancji nie jest związany oceną prawną wypowiedzianą w toku badania legalności decyzji i wyroku Sądu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny;
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z 128 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż prawo dopuszcza wszczynanie kolejnych postępowań w trybie zwykłym w sprawach zakończonych decyzją ostateczną organu;
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 95 kodeksu celnego i art. 165 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie;
- art. 3 § 1 i art. 145 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów celnych dotknięte było wadami, uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, ponieważ organ nie zbadał: "możliwości cofnięcia samochodu" i nie wyjaśnił co oznacza, iż jest to "obiektywnie niemożliwe";
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. w zw. Z art. 121 § 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez rozstrzygnięcie postępowania już w postanowieniu wszczynającym;
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 lit. "c" w zw. z art. 77 kodeksu celnego poprzez wadliwą jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, uzasadniające jakoby prawo Organu celnego do zniszczenia samochodu;
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit . "c" p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wskazał, iż postępowanie organów celnych dotknięte było wadami, uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, także w zakresie istnienia przedmiotu sprawy (miejsca przechowywania pojazdu).
W obszernym uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej rozwinął jej zarzuty i podkreślił, że w jego ocenie nie istnieją w sprawie niniejszej podstawy zastosowania przepisu art. 26 ustawy Prawo celne i nie można zastosować rozszerzającej jego wykładni, zawierającą niedopuszczalną, jego zdaniem, próbę ominięcia przez organ prawomocnego rozstrzygnięcia w kwestii powstania długu celnego.
Podkreślił, iż WSA wadliwe interpretuje art. 77 kodeksu celnego, twierdząc, iż na jego podstawie jest dopuszczalne zniszczenie towaru, którego właścicielem jest inny podmiot niż Skarb Państwa. Ponadto zdaniem skarżącego ujawnione podczas postępowania różne miejsca przechowywania samochodu nie są miejscem jego przechowywania.
Skarżący nie zgadza się również ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż organ jest uprawniony do wszczynania kolejnych postępowań administracyjnych w celu uregulowania sytuacji prawnej samochodu, albowiem organ wszczynając postępowanie w roku 2002 w sprawie uregulowania sytuacji prawnej samochodu powinien przeprowadzić wszelkie możliwe czynności sprawdzające i wyjaśniające.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, co oznacza, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na obydwu wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstawach zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego ( art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Zarzuty skargi kasacyjnej odwołują się do obydwu podstaw kasacyjnych, określonych w art. 174 p.p.s.a., a zatem, co do zasady, w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, a następnie, w razie stwierdzenia bezzasadności podnoszonego uchybienia proceduralnego, zarzutu naruszenia prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę "Prawo celne" poprzez wadliwe przyjęcie, iż zezwala on na stosowanie dotychczasowych przepisów do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej, mimo iż w tym konkretnym przypadku prawomocnie ustalono, iż dług celny nie powstał;
Stwierdzić należy, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 26 tej ww ustawy, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej. A zatem przepisy Kodeksu celnego nadal znajdują zastosowanie w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem 1 maja 2004 r. W rozpatrywanej sprawie, zgodnie z art. 212 § 2 Kodeksu celnego, w dniu [...] sierpnia 2000 r tj. momencie, gdy skarżący wyjechał z kraju, pozostawiając samochód na terytorium RP, i nie wystąpił do organów celnych o nadanie temu towarowi innego przeznaczenia, samochód osobowy marki O. K. stał się przedmiotem długu celnego, przy czym bez znaczenia jest okoliczność, iż na skutek objęcia samochodu przedmiotem zakazów i ograniczeń wynikających ze środków polityki handlowej, niemożliwe było określenie decyzją kwoty długu celnego. Zasadnie więc organ celny wydał zaskarżone rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy Kodeksu celnego, tym bardziej, że taki kierunek postępowania wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I GSK 1447/05
Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 3 § 1 i art. 153 i art. 190 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organ administracji celnej i Sąd I instancji nie jest związany oceną prawną wypowiedzianą w toku badania legalności decyzji i wyroku Sądu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Także i ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt I GSK 1447/05, jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Sz 360/06, przy ponownym rozpoznaniu sprawy nakazały rozważyć zasadność podjęcia czynności określonych w przepisie art. 59 Kodeksu celnego. Natomiast organy celne wydały decyzje na podstawie art. 58 Kodeksu celnego. Sąd I instancji dostrzegł naruszenie przez organy celne art. 153 p.p.s.a., jednak dokonał porównania przepisów art. 58 i art. 59 Kodeksu celnego i doszedł do wniosku, że przepisy art. 58 Kodeksu celnego określają sposób postępowania organów celnych z towarami, które na podstawie umów międzynarodowych lub odrębnych przepisów są objęte zakazem posiadania, rozpowszechniania lub obrotu towarami. Natomiast z regulacji art. 59 Kodeksu celnego wynika, że określa ona sposób postępowania organów celnych w stosunku do towarów, których posiadanie, obrót lub rozpowszechnianie uzależnione jest od spełnienia określonych wymogów - na podstawie umów międzynarodowych lub odrębnych przepisów. Wówczas, przywóz lub wywóz takich towarów może być dokonany pod warunkiem ich spełnienia. Tryb postępowania organów podatkowych określony w art. 58, jak i w art. 59 Kodeksu celnego wskazuje kolejność podejmowania przez te organy czynności tam opisanych w celu uregulowania sytuacji towarów objętych ww. zakazami i ograniczeniami. W pierwszej kolejności, organy te powinny cofnąć towar za granicę, następnie podjąć próbę sprzedaży towaru, ale tylko takiego który nie jest objęty zakazem wynikającym z art. 58, w następnej kolejności, organy powinny nakazać zniszczenie towaru, a w końcu - wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku.
Na podstawie analizy treści tych przepisów Sąd I instancji uznał, że aczkolwiek organy celne w sprawie zastosowały przepisy art. 58, a nie art. 59 Kodeksu celnego, jak przewidywały to wskazania Sądu, to jednak zastosowanie w sprawie przepisów art. 59 Kodeksu celnego także skutkowałoby wydaniem rozstrzygnięcia o nakazaniu zniszczenia samochodu. Naczelny Sad Administracyjny podziela stanowisko prezentowane przez Sąd I instancji, iż naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
Także zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z 128 Ordynacji podatkowej, a także art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 95 kodeksu celnego i art. 165 Ordynacji podatkowej, w kwestii niedopuszczalnego, tj. ponownego wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, jest nieuzasadniony. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. zostało wszczęte postępowanie celne na podstawie przepisu art. 95 Kodeksu celnego i art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w sprawie uregulowania sytuacji przedmiotowego samochodu, tj. określenia kwoty długu celnego oraz innych należności ciążących na towarze, a także wskazanie dłużników celnych wobec naruszenia warunków procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Postępowanie to zostało umorzone decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2007 r. Natomiast, postanowieniem z dnia 30 lipca 2007r. organ celny wszczął z urzędu postępowanie celne na podstawie art. 165 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, art. 58 § 1 i § 1a Kodeksu Celnego oraz art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające - Prawo celne, którego przedmiotem było uregulowanie sytuacji samochodu osobowego poprzez jego zniszczenie.
Zasadnie uznał Sąd I instancji, iż tym drugim postanowieniem zainicjowano kolejne, inne postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji samochodu osobowego, nie poprzez określenie kwoty długu celnego i innych należności, tak jak miało to miejsce poprzednio, lecz poprzez jego zniszczenie. Nie miało więc miejsca ponowne orzekanie w tej samej sprawie, ale toczyły się dwa odrębne postępowania.
Przechodząc do oceny kolejnego zarzutu stwierdzić należy, iż wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do kwestii "możliwości cofnięcia samochodu" i wyjaśnił, dlaczego wykonanie takiej czynności było niemożliwe. Wskazał, że ww. samochód nie mógł zostać cofnięty przez skarżącego za granicę, gdyż nie znajdował się na granicy lecz był już w głębi kraju, a ponadto, cofnięcie lub powrotny wywóz wiązałby się z koniecznością wydania skarżącemu samochodu, co do którego, z uwagi na jego wiek ( powyżej 10 lat), obowiązywał zakaz przywozu i obrotu. Także sprzedaż osobie trzeciej tego samochodu powodowałaby naruszenie zakazu obrotu takim samochodem. Stąd też zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez rozstrzygnięcie sprawy już w postanowieniu wszczynającym postępowanie celne. Zasadnie uznał Sad I instancji, iż postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r. nie zawiera rozstrzygnięcia w kwestii zniszczenia towaru, gdyż użyty w nim zwrot: "poprzez zniszczenie" określa jedynie kierunek i przedmiot postępowania, zaś samo rozstrzygnięcie znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzji z dnia [...] maja 2008 r., którą organ I instancji orzekł o zniszczeniu towaru.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 lit. "c" w zw. z art. 77 kodeksu celnego poprzez wadliwą jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji wadliwie interpretuje art. 77 Kodeksu celnego, twierdząc, iż na jego podstawie możliwe jest zniszczenie towaru, którego właścicielem jest inny podmiot niż Skarb Państwa. Przypomnieć należy, iż Sąd I instancji uzasadniając możliwość nakazania zniszczenia samochodu, bez uprzedniego orzeczenia o jego przepadku, powołał nie tylko przepisy art. 77 ale także art. 58, i art. 59 Kodeksu celnego. Na podstawie tych przepisów zasadnie wywiódł, iż dopuszczalne jest zniszczenie towaru, którego właścicielem jest inny podmiot niż Skarb Państwa. Możliwość zastosowania procedury zniszczenia towaru, bez uprzedniego orzeczenia jego przepadku przez sąd (powszechny), jest dopuszczalne zwłaszcza w sytuacji, gdy orzeczenie przepadku jest niemożliwe z uwagi na brak podstaw do zadysponowania tym pojazdem (po orzeczeniu przepadku) w sposób inny niż jego zniszczenie. W rozpatrywanej sprawie samochód - po ewentualnym orzeczeniu jego przepadku - nie mógł być cofnięty za granicę, sprzedany, ani w inny sposób zadysponowany, gdyż był objęty zakazem przywozu i w konsekwencji, także obrotu w kraju z uwagi na jego wiek (powyżej 10 lat). Natomiast powołany w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2001 r. , sygn. akt V SA 2702/00 dotyczy innej sytuacji, tj. gdy zniszczenie towaru musiało być poprzedzone rozstrzygnięciem o jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa, stąd argumenty tam podniesione nie znajdują zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił też naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit . "c" p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wskazał, iż postępowanie organów celnych dotknięte było wadami, uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, także w zakresie istnienia przedmiotu postępowania (miejsca przechowywania pojazdu).
Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie Z analizy akt sprawy wynika, iż organ w decyzji omyłkowo wskazał, jako miejsce przechowywania pojazdu, parking Izby Celnej w S., podczas gdy samochód znajdował się na Parkingach Strzeżonych w miejscowości M. J., co zostało szczegółowo wyjaśnione w piśmie Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] czerwca 2008r. Podnoszona przez autora skargi kasacyjnej okoliczność, iż wskazany przez Naczelnika Urzędu Celnego adres nie jest miejscem przechowywania samochodu nie została w żaden sposób wykazana. Nadto podnieść należy, iż skarżący dwukrotnie: w dniach [...] października 2009 r. i [...] grudnia 2009 r. zwracał się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wstrzymanie wykonania decyzji nakazującej zniszczenie przedmiotowego samochodu. W uzasadnieniu wniosków nie kwestionował faktu istnienia samochodu.
W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię autor skargi kasacyjnej wskazał na art. 46 Konstytucji R.P. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P4/06 poprzez wadliwe uznanie, iż organ administracji celnej może dokonać zniszczenia towaru stanowiącego własność osoby fizycznej bez wyroku sądu powszechnego zezwalającego na tę czynność.
Zgodnie z art. 46 Konstytucji RP przepadek rzeczy może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Przepis ten określa sytuację, w której może nastąpić przepadek rzeczy oraz wskazuje podmiot uprawniony do wydania orzeczenia w tym przedmiocie. Zaś w sprawie rozpoznawanej - o czym już była mowa wyżej - wydanie przez sąd powszechny orzeczenia o przepadku samochodu było zbędne, bowiem z przepisu art. 58 § 1a Kodeksu Celnego, który ma zastosowanie w sprawie, nie wynika, aby wydanie decyzji nakazującej zniszczenie towaru poprzedzało orzeczenie sądu powszechnego o przepadku towaru.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło