II SA/Ol 78/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza przyznał J. S. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w okresie od dnia 1 lutego 2008r. do dnia 29 lutego 2008r. w wysokości 444 zł i w okresie od dnia 1 marca 2008r. w wysokości 299,51zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia "[...]" ten sam organ uchylił w całości od dnia 1.07.2008r. decyzję z dnia 14 marca 2008r. i odmówił od dnia 1.07.2008r. prawa do zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w związku z otrzymaniem przez J. S. odszkodowania w kwocie 20.000zł, wypłaconego w czerwcu 2008r. w kwocie 5.000zł i w sierpniu 2008r. w kwocie 15.000zł, nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 477zł, co obligowało organ do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały. Dyrektor MOPS wskazał, iż zgodnie z art.8 ust.11 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 ze zm.) w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Wobec tego, po rozliczeniu w powyższy sposób pierwszej części wypłaconego odszkodowania, dochód łączny uzyskany przez uprawnionego wyniósł 569,67zł i był wyższy od kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej tj. od kwoty 477zł, a po rozliczeniu drugiej części wypłaconego odszkodowania dochód ten wyniósł 1819,67 i także przekraczał kryterium dochodowe. Wobec tego, w myśl art.106 ust.5 powołanej ustawy, należało uchylić decyzję przyznającą zasiłek. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. wniósł o jej uchylenie, gdyż w jego ocenie narusza ona prawo i zasady współżycia społecznego, a nadto jest dla niego krzywdząca. Wskazał, że skoro od otrzymanego odszkodowania nie odprowadza się podatku, to nie stanowi ono dochodu w rozumieniu przepisów prawa, a zatem nie powinno być uwzględniane przy ustalaniu prawa do zasiłku. Stwierdził także, że odszkodowanie umożliwia mu dalsze leczenie i rehabilitację po przebytym wypadku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń społecznych ( w tym do zasiłku stałego) przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461zł stanowiącej tzw. "kryterium dochodowe" osoby samotnie gospodarującej. Natomiast art. 8 ust. 3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: - miesięczne obciążenie podatkiem osobowym od osób fizycznych; - składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; - kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się natomiast jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007r. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w świetle powołanych przepisów dochodem jest suma wszystkich miesięcznych dochodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, a więc zarówno dochody opodatkowane jak i nieopodatkowane, a zatem odszkodowanie z tytułu nieszczęśliwego wypadku jest dochodem w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Prawidłowo zatem organ I instancji ustalił i rozliczył dochód J. S., a wobec przekroczenia kryterium dochodowego – uchylił od miesiąca, w którym doszło do przekroczenia dochodu, decyzję przyznającą zasiłek stały. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję wniósł J.S., kwestionując zasadność wliczenia uzyskanego przez niego odszkodowania do dochodu stanowiącego podstawę ustalenia prawa do zasiłku stałego i podtrzymując pozostałe zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i dlatego podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta oznacza więc zbadanie, czy w toku rozpoznawania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosując powyższe kryteria do oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organom rozpoznającym sprawę nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa, a co za tym idzie, nie ma podstaw do uchylenia decyzji. Problematyka pomocy społecznej regulowana jest przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) Ustawa ta w art. 8 ust. 1 pkt 1 stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477zł ( a nie jak błędnie wskazał organ II instancji - 461zł), zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej skarżący jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód na dzień złożenia wniosku nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z tego względu organy pomocy społecznej przyznały mu, obok innych świadczeń, decyzją z dnia "[...]" prawo do zasiłku stałego. Jednakże w czerwcu i sierpniu 2008r. sytuacja finansowa skarżącego uległa zmianie z uwagi na uzyskanie przez niego odszkodowania powypadkowego w łącznej kwocie 20.000zł. W myśl art. 8 ust. 11 powołanej ustawy w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Z kolei art. 8 ust.3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o : miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast z treści art. 8 ust. 4 wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Powyższa regulacja oznacza, że do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jak również korzystającej z takiego świadczenia, należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocą wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Ponieważ jednorazowe odszkodowanie nie zostało mocą ustawy o pomocy społecznej wyłączone z dochodów uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń, nie jest także świadczeniem w naturze ani jednorazowym świadczeniem socjalnym, prawidłowo organy pomocy społecznej doliczyły je do dochodu skarżącego. Taka interpretacja powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych i nie nasuwa wątpliwości ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1549/06, z dnia 17 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1989/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 marca 2006r., sygn. akt IV SA/Gl 90/06). Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie kwota wypłaconego odszkodowania przekraczała ponad pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a odszkodowanie to stanowi dochód podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ administracji publicznej zobligowany był, z mocy art. 106 ust.5 tej ustawy, uchylić na niekorzyść strony bez zgody skarżącego decyzję przyznającą zasiłek stały i odmówić prawa do tego zasiłku, poczynając od miesiąca lipca 2008r. Należy także wskazać, że ustawa o pomocy społecznej w sposób wyczerpujący i kompletny definiuje pojęcie dochodu dla celów ustalania prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Błędny jest zatem pogląd skarżącego, że skoro od odszkodowania nie odprowadza się podatku dochodowego, to powinno być ono wyłączone z jego dochodu przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego, ponieważ przepisy prawa podatkowego nie mają w tej sprawie zastosowania. Na marginesie jedynie wskazać można, że kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych podlegają zwolnieniu przedmiotowemu od podatku dochodowego na mocy art. 21 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz.176 ze zm.). Również pozostałe zarzuty skargi odnoszące się do świadczeń otrzymywanych z tytułu ubezpieczenia społecznego nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione, gdyż świadczenia z pomocy społecznej wypłacane są w oparciu o ustawę o pomocy społecznej i akty wykonawcze do niej wydane, a nie w oparciu o przepisy o ubezpieczeniu społecznym. Mając na uwadze powyższe rozważania i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) oddalił skargę jako niezasadną.