I SA/Wa 73/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1991 r. dotyczącej uwłaszczenia Stoczni [...] w G. - w części odnoszącej się do działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w G. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 2 ust 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) - decyzją nr [...] z dnia [...] października 1991 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Stocznię [...] w G. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w G. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² w obrębie [...] oraz nabycie prawa własności budynków i budowli znajdujących się na tym gruncie. Pismem z dnia 13 marca 2008 r. J. C. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] października 1991 r. w części odnoszącej się do działek nr [...], nr [...], [...] i nr [...] w G. - jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1991 r. dotyczącej uwłaszczenia Stoczni [...] w G. - w części odnoszącej się do działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w G. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. W niniejszej sprawie J. C. aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1989 r. Rep [...] sprzedała Skarbowi Państwa - Stoczni [...] w G. działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], objęte księgą wieczystą KW [...]. Następnie działki te przeniesiono i ujawniono w księdze wieczystej KW Nr [...]. .Zatem ww. działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa oraz pozostawały w zarządzie jednostki uwłaszczonej. W świetle powyższego należy stwierdzić, że dla terenu będącego przedmiotem niniejszego postępowania zaistniały przesłanki uwłaszczenia, o których mowa w art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. Minister dodał, że J. C. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dopiero wnioskiem z dnia 19 października 2007 r. Skoro wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, to tym samym w dniu uwłaszczenia (5 grudnia 1990 r.), a także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej (21 października 1991 r.), nie toczyło się postępowanie o jej zwrot - zatem nie naruszono praw osób trzecich. Ponadto, w postępowaniu uwłaszczeniowym nie jest możliwe badanie, czy nieruchomość wykorzystano na cel zgodny z wywłaszczeniem i nie istniał obowiązek informowania byłych właścicieli lub ich następców prawnych, o prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym, jeżeli nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości - te sprawy nalezą bowiem do postępowania o zwrot nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 43/07 oraz z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1652/06). Biorąc powyższe pod uwagę, Minister Infrastruktury stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż decyzja uwłaszczeniowa, w przedmiotowej części, jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały inne .przesłanki naruszenia prawa określone w art. 156 § 1 kpa. Stanowisko to jest zgodne z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99 (OSNP 2000/8/294), w świetle której złożenie wniosku o zwrot nieruchomości po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie wywołuje - w stosunku do tej decyzji - skutków z art.156 § 1 kpa. Nie zgadzając się z powyższą argumentacją J. C. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Po rozpoznaniu tego wniosku, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1991 r. dotyczącej uwłaszczenia Stoczni [...] w G. - w części odnoszącej się do działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w G. Minister stwierdzi, że uwłaszczenie, które nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. odnosi się do stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanym przepisie. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. . Z akt wynika, że ww. działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] zostały zbyte na rzecz Skarbu Państwa - Stoczni [...] w G., w trybie przepisów wywłaszczeniowych, przez J. C. aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1989 r. Rep. [...]. W dniu 5 grudnia 1990 r. grunt ten stanowił zatem własność Skarbu Państwa oraz istniało prawo zarządu jednostki uwłaszczonej. Prawo zarządu jednostki uwłaszczonej w odniesieniu do przedmiotowych działek wynikało z ww. aktu notarialnego z dnia 10 lipca 1989 r. (art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74). Stan taki istniał także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej - wobec tego spełnione były przesłanki uwłaszczenia. W dniu wydania decyzji nie były też zgłoszone roszczenia osób trzecich – J. C. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wnioskiem z dnia 19 października 2007 r., a więc już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Skoro więc w dniu 5 grudnia 1990 r., jak też w dniu wydania ww. decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości i nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, nie było przeszkód do stwierdzenia uwłaszczenia ww. działkami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...][...] Stoczni [...] i wydania stosownej decyzji uwłaszczeniowej. Minister stwierdził, że stanowisko to jest zgodne z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99 (OSNP 2000/8/294) - która wyraźnie wskazuje na konieczność złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Także w świetle tej uchwały złożenie wniosku o zwrot nieruchomości po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie wywołuje w stosunku do tej decyzji skutków z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Nie prowadzi się bowiem postępowania o zwrot nieruchomości z urzędu. Skoro więc wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, brak jest podstaw do przyjęcia tezy o wydaniu decyzji uwłaszczeniowej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Dodał, że ani w postępowaniu uwłaszczeniowym, ani w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, nie mogą być badane przesłanki dotyczące zwrotu nieruchomości - należą one bowiem do postępowania o zwrot nieruchomości. Skoro zaś nie było wniosku o zwrot nieruchomości, to skarżąca nie mogła być też stroną postępowania uwłaszczeniowego zakończonego w 1991 r. Ponadto, brak udziału strony w postępowaniu jest regulowany przepisem art. 145 § 1 pkt 4 kpa dotyczącym wznowienia, a nie przepisem art. 156 kpa. Minister uznał więc, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że ww. decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nie stwierdzono też, aby mogły zaistnieć inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. J. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji tej zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w związku z art. 28, 10, 81, 7 i 9 kpa oraz w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.) - poprzez uznanie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. w zakresie, w jakim stwierdzała nabycie przez Stocznię [...] prawa użytkowania wieczystego działek położonych w G. nr [...],[...],[...],[...], dla których Sąd Rejonowy [...] w G. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 2. art. 7 i 8 kpa, polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny, słuszny interes obywateli oraz zasadę zaufania do organów Państwa; 3. art. 77 kpa, polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 4. art. 107 § 3 kpa przez nie zamieszczenie obowiązkowych elementów uzasadnienia wymaganych przepisami prawa, a w szczególności wskazania dowodów, na których oparł się organ administracyjny dokonując ustaleń oraz wskazania przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej Mając powyższe na uwadze - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz lit c u.p.s.a. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu rozprawy - 26 marca 2009 r. - wpłynął wniosek podpisany przez adwokata K. S. z substytucji adwokata R. N. (pełnomocnika skarżącej) o odroczenie terminu rozprawy. Ponieważ do wniosku nie została dołączona substytucja (w aktach sprawy też jej nie ma), dlatego też Sąd nie uwzględnił tego wniosku – jako złożonego przez osobę nieuprawnioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. dotyczącej uwłaszczenia Stoczni [...] w G. - w części odnoszącej się do działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w G. Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art.156-158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa. W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 pkt 2 kpa - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. W przedmiotowej sprawie J. C. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] października 1991 r. w części odnoszącej się do działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w G. - jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Powoływała się na fakt, że przedmiotowa nieruchomość obejmująca ww. działki gruntu, stała się zbędna na cel wywłaszczenia - bowiem nie zrealizowano na niej celu wywłaszczenia jakim była budowa hotelu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił jej stanowiska i uznał, że organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie. Ani w postępowaniu uwłaszczeniowym, ani w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, nie mogą być badane przesłanki dotyczące zwrotu nieruchomości, należą one bowiem do postępowania o zwrot nieruchomości. Wobec powyższego zarzuty skarżącej w tym zakresie nie są trafne, a jej twierdzenie, że "rozstrzygnięcie wniosku i wydanie decyzji kończącej postępowanie uwłaszczeniowe nie może nastąpić bez wcześniejszego ustalenia, czy nieruchomość ta została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" - nie jest zasadne. Sprawa wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia należy do postępowania o zwrot nieruchomości, które zaistniało dopiero w 2007 r., a poza tym, skoro wcześniej nie było wniosku o zwrot nieruchomości, to skarżąca nie mogła być stroną postępowania uwłaszczeniowego zakończonego w 1991 r. Ponadto - odnośnie podnoszonej przez skarżącą kwestii zwrotu nieruchomości wobec jej niewykorzystania na cel wywłaszczenia - Sąd pragnie też zauważyć, że: - art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) był podstawą tylko decyzji Urzędu Miejskiego w G. z dnia [...] marca 1987 r. zatwierdzającej projekt podziału, między innymi, działki nr [...] na działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] – w związku z "ugodą dobrowolnego zbycia prywatnej własności działki nr [...] na rzecz Stoczni [...]", - umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości z dnia 10 lipca 1987 r. zawiera zapis, że tylko okazano decyzję Urzędu Miejskiego w G. z dnia [...] lutego 1987 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy hotelu [...], - wniosek o wydanie decyzji uwłaszczającej z dnia [...] czerwca 1991 r. w pkt. 2 b) zawiera informację, że na nieruchomości stanowiącej działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] znajdują się: budynek hotelowy o stopniu zaawansowania 60 %, budynek zaplecza budowy, budynek stacji transformatorowej, uzbrojenie terenu oraz wyposażenie placu budowy, - z decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lutego 2002 r. udzielającej pozwolenia na rozbiórkę wynika, że tylko na działce nr [...] znajdują się dwa budynki - [...]. Minister Infrastruktury prawidłowo więc uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że ww. decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nie zaistniały też inne przesłanki z art. 156 § 1 kpa dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji. Należy dodać, że skoro Minister Infrastruktury uznał, że J. C. służy przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji - na mocy której Stocznia [...] w G. nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa - to Sąd przyjął stanowisko organu i ocenił zaskarżoną decyzję pod względem merytorycznym. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.