I SA/Wa 107/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia M. K. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] dotyczące odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego, że budynki posadowione na dawnej działce hipotecznej nr [...] w W. (obecnie przy ul. [...]), z wyłączeniem lokali wyodrębnionych, sprzedanych przez Miasto W. ich dotychczasowym najemcom, odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.). Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 208/07 oddalił skargę M. K. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie stanął na stanowisku, że wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie miały dane wynikające z dokumentacji archiwalnej, a nie dokument, na który powoływał się skarżący, czyli Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., w którym wezwano właścicieli budowli znajdujących się na przedmiotowej działce do ich naprawy. Dokumentacja archiwalna zawiera szczegółowy opis stanu technicznego budynków i wskazuje na bardzo wysoki stopień zniszczenia, natomiast powołany dokument archiwalny jest niewystarczający do wydania zaświadczenia, gdyż brakuje w nim wyczerpujących danych uzasadniających, że stopień uszkodzeń budynków pozwalałby na wykonanie remontów, zatem dokument ten pozostaje w sprzeczności z ustaleniami wynikającymi z dokumentacji archiwalnej Urzędu W. W takiej natomiast sytuacji zaświadczenie, o którym mowa w art. 218 kpa, które ma potwierdzać określony stan rzeczy wynikający z dokumentacji, nie może być wydane, skoro problematyka, której dotyczy żądanie strony, jest sporna. Wydanie zaświadczenia nie może bowiem następować w rezultacie ustalenia stanu faktyczno-prawnego przez organ. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. K. Zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, czyli: a) § 61 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1022, ze zm.) przez jego niezastosowanie, b) art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w czasie wojny (Dz. U. z 1947 r. Nr 37, poz. 181) przez jego niewłaściwą wykładnię, c) art. 1 ust. 4 dekretu wskazanego w punkcie b) przez niezastosowanie tego przepisu, oraz - naruszenie przepisów prawa o postępowaniu, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 ust. 3 dekretu o rozbiórce i naprawie, art. 7, 217 § 2 pkt 1 i art. 218 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, b) art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zastosowanie tego przepisu w sprawie, w której zaskarżone postanowienie naruszało przepisy wymienione w dekrecie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu złożonej skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1759/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd uznał stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za nieprawidłowe. Stwierdził, że skarżący domagał się od Prezydenta Miasta W. wydania zaświadczenia zawierającego stwierdzenie, o jakim mowa w § 61 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112, ze zm.), który stanowi, że do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.) niezbędne jest stwierdzenie właściwego organu, że budynek takim warunkom odpowiada. Art. 5 dekretu opisuje natomiast stan prawny budynków znajdujących się na gruncie [...], który przeszedł na własność gminy, bez względu na ich stan techniczny. Przepis ten przesądza bowiem o prawie własności budynków do czasu, gdy zaistnieje sytuacja przewidziana w art. 8 dekretu, tzn. dopóki właściciel prawa swego do budynku nie utraci na rzecz gminy. Oświadczenie właściwego organu, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia, powinno zatem stwierdzać stan prawny budynku na gruntach [...], tj. czy pozostają własnością byłego właścicieli gruntów i odpowiadają warunkom art. 5 dekretu, czy też nie, bowiem przeszły na własność gminy zgodnie z art. 8 dekretu. W odpowiedzi na skargę oraz skargę kasacyjną organ II instancji wnosił o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dokonując zatem ponownie kontroli zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r., mając na uwadze ocenę prawą dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienia naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok uznał, że skarżący wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że budynki posadowione na dawnej działce hipotecznej nr [...] w W. (obecnie przy ul. [...]), z wyłączeniem lokali wyodrębnionych, sprzedanych przez Miasto W. ich dotychczasowym najemcom, odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.). Żądanie to znajduje uzasadnienie w § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112, ze zm.) stanowiącym, że do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.) niezbędne jest stwierdzenie właściwego organu, że budynek takim warunkom odpowiada. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że z mocy art. 1 dekretu wszelkie grunty na obszarze W. przeszły, z dniem jego wejścia w życie, na własność gminy W. (potem Skarbu Państwa), jednak art. 5 stanowił, że budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy W., pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególnie nie stanowią inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 8 dekretu, który stanowi, że w razie nieprzyznania (wobec niewypełnienia warunków z art. 7 ust. 1 i 2) dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodzą na własność gminy. Zdaniem sądu odwoławczego z przepisów tych wynika zatem, że budynki na gruntach [...], które przeszły na własność gminy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli (art. 5) dopóki nie zostanie wydane orzeczenie, o którym mowa w art. 7 dekretu, tj. orzeczenie rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa do gruntu lub do końca upływu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1. Jeżeli rozstrzygnięcie wniosku jest negatywne dla byłego właściciela lub ten wniosek nie został złożony, wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przechodzą z mocy art. 8 dekretu, na własność gminy. Art. 5 dekretu opisuje zatem stan prawny budynków znajdujących się na gruncie [...], który przeszedł na własność gminy, bez względu na stan techniczny tych budynków. Przepis ten przesądza bowiem o prawie własności budynków do czasu, gdy zaistnieje sytuacja przewidziana w art. 8 dekretu, tzn. dopóki właściciel prawa swego do budynku nie utraci na rzecz gminy. Oświadczenie właściwego organu, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia, powinno stwierdzać stan prawny budynku na gruntach [...], tj. czy pozostają własnością byłych właścicieli gruntów i odpowiadają warunkom art. 5 dekretu, czy też nie, bowiem przeszły na własność gminy zgodnie z art. 8 dekretu. Podsumowując sąd II instancji stwierdził, że zaświadczenie powinno mieć taką właśnie treść dotyczącą stanu prawnego budynków na gruncie [...]. Takiego bowiem oświadczenia co do stanu prawnego, a więc czy budynek odpowiada warunkom art. 5 dekretu, wymaga § 61 ust. 1 przywołanego rozporządzenia. Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wobec niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zaskarżone postanowienia naruszają podstawową zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej). Prowadzi to do wniosku, że kwestionowane postanowienia zostały wydane z naruszeniem również art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niezgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Ponowne zatem rozpoznanie wniosku skarżącego o wydanie zaświadczenia zawierającego oświadczenie, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia, będzie wymagało od organu uwzględnienia kompleksowej dokumentacji sprawy, czyli poza zgromadzoną już w aktach sprawy, uwzględnienie również treści zawartych w dziennikach urzędowych, które wskazał skarżący oraz decyzji stwierdzających nieważność orzeczeń administracyjnych o odmowie przyznania prawa do gruntu. Po wydaniu tych orzeczeń powstał bowiem stan prawny, w którym pozostaje do rozpoznania wniosek dekretowy. Biorąc powyższe pod uwagę, oraz uwzględniając wykładnię i wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w tej sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.