I OZ 33/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnadministracyjnej zażalenia J. Z. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2009 r. sygn. akt VI SAB/Wa 21/09 odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SAB/Wa 21/09 odrzucającego skargę J. Z. M. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa do renty inwalidzkiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r. sygn. akt. VI SAB/Wa 21/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SAB/Wa 21/09 odrzucające skargę J. Z. M. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa do renty inwalidzkiej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przesyłkę zawierającą powołane postanowienie Sądu z dnia 6 kwietnia 2009 r. dwukrotnie awizowano w dniu 22 kwietnia i 30 kwietnia 2009 r. W związku z powyższym, uwzględniając treść art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.), Sąd ustalił, że termin do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej biegł od dnia 6 maja 2009 r. i upłynął w dniu 5 czerwca 2009 r. Pełnomocnik skarżącego, który sporządził w jego imieniu skargę kasacyjną przeglądał akta sprawy, a zatem posiadał wiedzę o znajdujących się w niej dokumentach, w tym o dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej postanowienie z dnia 6 kwietnia 2009r. i zwrocie jej do Sądu. W związku z powyższym Sąd uznał, że działający z należytą starannością pełnomocnik skarżącego zobligowany był sprawdzić biorąc pod uwagę treść art. 73 P.p.s.a., w jakim terminie zastało doręczone skarżącemu przedmiotowe postanowienie i na tej podstawie ustalić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji wniesienie środka odwoławczego z uchybieniem terminu było skutkiem braku należytej staranności pełnomocnika. Sąd równocześnie wyjaśnił, że data 14 maja 2009 r., na którą wskazuje pełnomocnik, odnosi się wyłącznie do zarządzenia uznającego postanowienie z dnia 6 kwietnia 2009 r. za doręczone w trybie art. 73 P.p.s.a., przy czym ustalenie daty doręczenia jest wynikiem obliczenia terminów, o jakich mowa w art. 73 P.p.s.a., w oparciu o zamieszczone przez pocztę na kopercie informacje dotyczące dat awizowania przesyłki. Odnosząc się do argumentu, iż skarżący nie miał możliwości uzyskania informacji, że postanowienie z dnia 6 kwietnia 2009 r. zostało wysłane na jego adres, ponieważ prowadził akcję protestacyjną przed siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd stwierdził, że w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 15 maja 2009 r. informowano go o wydaniu postanowienia i wysłaniu na adres zamieszkania oraz o jego zwrocie z powodu nieodebrania przez skarżącego. W piśmie zawarto także informację, że doręczenie otwiera drogę do zaskarżenia postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przebywający przed siedzibą Sądu skarżący odmówił przyjęcia ww. pisma, co potwierdza notatka służbowa z dnia 15 maja 2009 r. Dodatkowo Sąd zaznaczył, że akcja protestacyjna obejmowała okres od 27 kwietnia do 19 maja 2009 r., tymczasem przesyłkę zawierającą postanowienie z dnia 6 kwietnia 2009 r. awizowano po raz pierwszy w dniu 22 kwietnia 2009 r. Pełnomocnik J. Z. M. złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 26 listopada 2009 r. sygn. akt VI SAB/Wa 21/09 wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, bowiem zostało ono wysłane na adres skarżącego, kiedy to prowadził on akcję protestacyjną pod siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. od 27 kwietnia do dnia 19 maja 2009 r. Fakt ten był wiadomy pracownikom tego Sądu łącznie z Prezesem Sądu, który rozmawiał z protestującym (według informacji od skarżącego Prezes Sądu wyszedł do niego, niestety skarżący nie pamięta nazwiska). Nie była to codzienna okoliczność, akcja ta wzbudziła duże zainteresowanie, a protest głodowy skarżącego został nagłośniony przez media. Zatem domniemanie doręczenia nie powinno mieć miejsca, skoro pracownicy Wydziału VI tego Sądu wiedzieli, że skarżący przed gmachem Sądu prowadzi akcję protestacyjną. Podniósł także, iż brak jednoznacznego wskazania daty, z którą uznano pismo za doręczone pozwalał na przyjęcie, że tą datą jest 14 maja 2009 r., gdyż była to jedyna data znajdująca się na adnotacji. Wskazanie daty uznania pisma za doręczone leżało w gestii Sądu, więc przyjęcie wprost informacji zamieszczonej na kopercie było uprawnione z punktu widzenia strony postępowania. Fakt wadliwego pouczenia świadczy o braku winy strony w dokonaniu czynności procesowej i przemawia za przywróceniem terminu do dokonania spóźnionej czynności (postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2007r. sygn. akt II GZ 101/07) Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został zamieszczony w petitum skargi kasacyjnej wniesionej przez J. Z. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2009 r. odrzucającego skargę. Zarówno w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego (z powodu uchybienia terminu) wyłączają się wzajemnie. Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść środek odwoławczy od postanowienia o odrzuceniu pisma procesowego. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Powyższe stanowisko zostało wprawdzie wykształcone na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, lecz z uwagi na zbliżoną treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w K.p.c. oraz w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało zaakceptowane i znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 r., sygn. akt 2CZ 123/57, NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 r., sygn. akt IV CZ 163/84, Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt III CKN 874/98, Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 r., sygn. akt I CZ 116/01, Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 r., sygn. akt I CZ 120/02, Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 338). Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - właśnie na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Stwierdzenie takie wynikać może z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego. Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania odmiennych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Ponadto wniesienie środka odwoławczego oparte jest bowiem na twierdzeniu, że termin został zachowany, natomiast wniosek o przywrócenie terminu na przeciwnym - że do uchybienia terminu doszło. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Termin ten nie rozpoczyna biegu dopóki nie zostanie prawomocnie rozstrzygnięta kwestia, czy doszło do uchybienia terminu. W sytuacji zatem, gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej na skutek uchybienia terminu, początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wyznaczać będzie data prawomocnego orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W tej sytuacji za przedwczesny, a tym samym za niedopuszczalny, należy uznać wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony przed prawomocnym rozstrzygnięciem w przedmiocie uchybienia terminu do jej wniesienia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302, a także z dnia 7 lutego 2000 r. CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). W niniejszej sprawie - jak wyżej wskazano – J. Z. M. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2009 r. odrzucające skargę kasacyjną negując uchybienie terminu do jej wniesienia. W tej sytuacji wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej jest przedwczesny. Stosownie do art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz w zw. z art. 88 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.