V SA/Wa 3/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Asesor WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia pozostawania bez pracy na skutek represji politycznych; - oddala skargę - J.S. (zwany dalej: "Skarżącym") wnioskiem z [...] lipca 2008 r. (skorygowanym [...] września 2008 r.) wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwanego dalej: "Kierownikiem Urzędu") o potwierdzenie, że w okresie od 3 lipca 1987 r. do 4 czerwca 1989 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Skarżący wniosek uzasadnił tym, że we wskazanym okresie pozostawał bez pracy, na co wskazuje przedstawione świadectwo pracy z Agencji O. w zakresie czasowym od 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. Był to okres urlopu bezpłatnego wymuszonego sytuacją życiową. W tym okresie Skarżący pozostawał bez pracy, jak również bez środków utrzymania, trudności w znalezieniu pracy wynikały z jego politycznej aktywności oraz faktu otrzymania negatywnej oceny w wyniku procesu weryfikacyjnego, jakiemu poddano kadrę dziennikarską po wprowadzeniu stanu wojennego. Kierownik Urzędu decyzją z [...] września 2008 r. nr [...] potwierdził, że Skarżący w okresie od 1 stycznia 1989 r. do 4 czerwca 1989 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych oraz odmówił potwierdzenia, że Skarżący w okresie od 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż Skarżący w okresie zatrudnienia w Agencji O. S. P. D., tj. od 1 czerwca 1982 r. do 31 grudnia 1988 r., korzystał z urlopu bezpłatnego od 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. W opinii organu brak jest podstaw do potwierdzenia, że w okresie urlopu bezpłatnego Skarżący nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych, gdyż nie nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy. Skarżący [...] września 2008 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podkreślił, że Agencja O. była spółdzielnią reaktywowaną przez dziennikarzy w celu zapewnienia im zatrudnienia i pieczątki w dowodzie osobistym w bardzo trudnym dla nich okresie. Sprawą naturalną było więc, że w sytuacji, gdy dobiegła końca ich współpraca, a on nie miał innego miejsca pracy, zaproponowano mu pozostanie na urlopie bezpłatnym, który zapewniał mu korzystniejszą sytuację podczas kontaktów z władzami. W okresie od 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. nie był nigdzie zatrudniony i nie wykonywał żadnej pracy zarobkowej, bowiem nie mógł jej znaleźć. Do wniosku załączył oświadczenia dwóch świadków z [...] września 2008 r. A. G. i A.G., którzy oświadczyli, iż Skarżący w okresie od 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. nie wykonywał pracy z przyczyn politycznych, ponieważ był prześladowany za działalność związkową i polityczną. Kierownik Urzędu decyzją z [...] listopada 2008 r. nr [...] - wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), art. 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.; zwanej dalej: "ustawy o e.r.FUS") oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Kierownik Urzędu w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy emerytalnej - przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się (...) następujące okresy: 1) składkowe, o których mowa w art. 6; 2) nieskładkowe, o których mowa w art. 7. Stosowanie do art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS - okresami nieskładkowymi są okresy niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat. Zgodnie zaś z art. 117 ust. 4 ustawy emerytalnej - okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 pkt 4, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zdaniem organu w praktyce art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS, dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które następnie przez krótszy lub dłuższy okres nie mogły znaleźć zatrudnienia. Dla wydania decyzji pozytywnej na podstawie wymienionego artykułu konieczne jest łączne wykazanie następujących przesłanek: osoba zainteresowana przed 4 czerwca 1989 r. pozostawała bez pracy, że stan ten był powodem represji o charakterze politycznym oraz, że okres pozostawania bez pracy nie został zaliczony do stażu pracy, od którego zależy prawo do świadczeń emerytalno - rentowych na podstawie innych przepisów. W ocenie organu, Skarżący w okresie od 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. nie pozostawał bez pracy, gdyż nie nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy. W okresie urlopu bezpłatnego stosunek pracy jest zawieszony, jednakże nie jest to równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę. W czasie urlopu bezpłatnego pracownik korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę (art. 41 Kodeksu pracy). Mając to na uwadze, Kierownik Urzędu uznał, iż brak było podstaw do potwierdzenia, że Skarżący we wnioskowanym okresie pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Na powyższą decyzję Skarżący [...] grudnia 2008 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej potwierdzenia, że pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych w okresie od 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. jako naruszającej prawo. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 117 ust. 4 w związku z art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS poprzez interpretację, że zwrot "niewykonywanie pracy w okresie przed 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych" uznają one za tożsamy z "pozostawaniem bez pracy na skutek rozwiązania stosunku pracy" oraz poprzez błędną ocenę przymusowego okresu urlopu bezpłatnego i brak dokładnej analizy dowodów potwierdzających, że pozostawanie przez niego w podnoszonym okresie na urlopie bezpłatnym nie było aktem jego dobrej woli, a miało podłoże represji politycznych. Skutkiem tego był brak pracy jako źródła utrzymania i dochodów, a w konsekwencji - brak potwierdzenia przez organ, że w przedmiotowym okresie podlegał represjom politycznym. W motywach skargi Skarżący podniósł, że wyrażone w art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS, niewykonywanie pracy nie musi oznaczać braku etatu i może również oznaczać pozostawanie bez pracy na skutek wymuszonego przebywania na urlopie bezpłatnym i w dalszej konsekwencji utratę tej pracy. Zdaniem Skarżącego, gdyby ustawodawca miał na myśli nie brak pracy jako źródła dochodu a brak etatu - przepis zawierałby jasno określone stwierdzenie "brak umowy o pracę" lub "brak etatu". Skarżący zarzucił, że organ nie ustosunkował się do argumentu "przymusowego" charakteru urlopu bezpłatnego, wywodząc, że w podnoszonym okresie nie pozostawał bez pracy, gdyż nie nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy. W tym formalistycznym rozumowaniu organ pominął jednak całkowicie fakt, że Skarżący pozostawał bez środków do życia. Skarżący wniósł o uznanie przez sąd, ze okres jego urlopu bezpłatnego w Agencji O. stanowił okres niewykonywania pracy, o którym mowa w art. 7 pkt 4 ustawy emerytalnej i o ewentualne przyznanie przez sąd priorytetu faktowi pozostawania przez niego bez środków do życia, nad formalną - prawną kwestią istoty urlopu bezpłatnego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty faktyczne oraz prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób i w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w oparciu o którąkolwiek z podstaw prawnych wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS - okresem nieskładkowym jest okres niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat. Okresy, o których mowa w art. 7 pkt 4, mogą być udowodnione dokumentami i zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Powyższy przepis wymaga więc aby osoba ubiegająca się o potwierdzenie, że niewykonywała pracy na skutek represji politycznych udowodniła łączne wypełnienie dwu przesłanek: że niewykonywała pracy przed 4 czerwca 1989 r. oraz, że stan ten był spowodowany represjami o charakterze politycznym. Sąd za prawidłowy uznał wywód Kierownika Urzędu, iż w praktyce art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS - dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną) następnie przez krótszy lub dłuższy okres czasu nie mogły znaleźć zatrudnienia. Badana regulacja, w istocie ustanawia zatem warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych. Przy czym nie można zgodzić się z zarzutem Skarżącego, że gdyby ustawodawca miał na myśli nie brak pracy jako źródła dochodu, a brak etatu - przepis zawierałby jasno określone stwierdzenie "brak umowy o pracę" lub "brak etatu". Zdaniem Sądu ustawodawca celowo użył szerokiego pojęcia "niewykonywania pracy" aby objąć nim nie tylko zatrudnienie na podstawie umowy o pracę ale także wszelkie inne sposoby wykonywania pracy jak np. umowę zlecenia czy umowę o dzieło. Sąd zauważa, że w praktyce przepisy ustawy o e.r.FUS z punktu widzenia ogólnych zasad rządzących systemem ubezpieczeń społecznych nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W związku z czym stwierdzić należy, że Kierownik Urzędu prawidłowo - interpretując wypełnienie przesłanek z art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS - badał jedynie to, czy Skarżący faktycznie w okresie 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. wykonywał pracę, czy nie. W przedmiotowej sprawie Skarżący - co jest bezsporne - w okresie od 1 czerwca 1982 r. do 31 grudnia 1988 r. był zatrudniony w Agencji O. S.P. D., a od 3 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1988 r. był na urlopie bezpłatnym. Zdaniem Sądu sam fakt, że Skarżący pozostawał w stosunku zatrudnienia, nie pozwala na uznanie, iż Skarżący wypełnił pierwszą przesłankę z art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS tj. niewykonywania pracy przed 4 czerwca 1989 r. Natomiast inne warunki, w tym podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że w czasie urlopu bezpłatnego pozostawał bez środków do życia, nie ma wpływu na prawidłowość zastosowania przez organ powyższego przepisu. Ponadto Sąd zwraca uwagę, iż przejście przez Skarżącego na urlop bezpłatny, a następnie utrata pracy w Agencji O. nastąpiła z powodów innych niż represje polityczne, co wynika z treści odwołania z [...] września 2008 r., w którym Skarżący stwierdził, że "dobiegła końca nasza współpraca". Co jednak nie oznacza, iż Skarżący w okresie przed 4 czerwca 1989 r. nie był poddany represjom politycznym. Podsumowując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada warunkom określonym w art. 107 k.p.a. Zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne oraz ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zostało prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym, co ma szczególne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Analiza akt postępowania administracyjnego i wydana w tej sprawie decyzja wskazuje, że Kierownik Urzędu prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.