VI SA/Wa 289/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. T. i W. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w kwocie 3000 (trzech tysięcy) złotych i w takim też zakresie utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] października 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżących M. T. i W. P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżących w niniejszej sprawie, M. T. i W. P. prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej "P.", karę pieniężną w kwocie 11000 zł w tym 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego i 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Dnia [...] czerwca 2008 r., jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, zatrzymano w miejscowości W. ([...]) na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów, składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] i przyczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Ww. przedsiębiorcy wykonywali przewóz drogowy rzeczy – przewóz torfu w workach z siedziby firmy do m.in. W.. W dniu kontroli kierowca pojazdu D. K. nie był w stosunku pracy z żadnym z przedsiębiorców. Organ uznał zatem, że przedsiębiorcy wykonywali transport drogowy, a nie dysponowali licencją, co skutkuje karą w kwocie 8000 zł. W toku kontroli, jak ustalił organ, stwierdzono, że winieta samoprzylepna ("roczna", co najmniej 12t, min EURO O, EURO 1, seria i nr [...], data przedziurkowania: [...] czerwca 2007 r.) była prawidłowo umieszczona na przedniej szybie pojazdu w prawym dolnym rogu. Do kontroli kierowca nie okazał odcinka kontrolnego karty opłaty drogowej. W toku postępowania strona przedstawiła rachunek tj. dowód wniesienia opłaty drogowej nr [...] (data [...] czerwca 2007 r.) za zakup w placówce Poczty Polskiej w M., karty opłaty "roczna" ([...]) wyjaśniając, że odcinek kontrolny został zagubiony przez kierowcę. Organ ustalił również, że kierowcy nie wręczono osobiście odcinka kontrolnego, a tylko przekazano informację, że wymagane dokumenty znajdują się w teczce. W tym stanie rzeczy organ odwołując się do art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych uznał, iż skarżący wykonywali przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych i w konsekwencji nałożył karę w kwocie 3000 zł. Skarżący odwołali się od ww. decyzji i wnieśli o jej uchylenie. Zdaniem skarżących wobec przedstawienia dowodu zakupu karty nie powinno być wątpliwości, że opłata drogowa na dzień kontroli była uiszczona. Uznanie, że brak odcinka kontrolnego skutkuje brakiem opłaty jest stanowiskiem bezpodstawnym i nieuprawnionym. § 3 ust. 3 powołanego rozporządzenia nie stanowi bowiem, że brak jednej części karty opłaty skutkuje brakiem opłaty, stanowi jedynie, że dowodem uiszczenia opłaty są obie przedziurkowane karty. Nie ma zatem przeszkód, aby mimo braku jednej części karty strona nie mogła przedstawić innych dowodów na jej uiszczenie i w sprawie taki dowód został przedstawiony. O zasadności stanowiska strony świadczy również, w jej ocenie, treść załącznika do ustawy o transporcie drogowym określającego wysokość kar w pozycji lp. 4.1. Skarżący zakwestionowali również stanowisko organu co do zasadności nałożenia kary za brak licencji. Decyzją z dnia [...]grudnia 2008 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 kodeksu pracy, art. 4 pkt 3 lit. a, art. 4 pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 42 ust. 1 i ust. 7, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 1.1, lp. 4.1, załącznika do tej ustawy oraz § 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.) Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał ww. decyzję w mocy. Organ uznał bowiem, iż skoro kierowca D. K. nie był pracownikiem skarżących to przyjąć w świetle przepisów powołanej ustawy należy, że w dniu kontroli wykonywany był transport drogowy co skutkuje obowiązkiem posiadania licencji, którą skarżący nie dysponują. Co do rozstrzygnięcia w zakresie 3000 zł organ II instancji podniósł, że skarżący nie posiadali odcinka kontrolnego karty opłaty, a z powołanego rozporządzenia wynika, że dowód uiszczenia opłaty stanowią przedziurkowane, prawidłowo wypełnione i umieszczone w pojeździe obie części karty opłaty łącznie, bo tylko wówczas możliwa jest pełna identyfikacja wniesienia wymaganej opłaty za konkretny przejazd pojazdu po drogach krajowych. Utrata jednej części karty opłaty obliguje wykonawcę przewozu do zakupu kolejnej karty, a strona ma możliwość uzyskania zwrotu części opłaty za kartę nie nadającą się do dalszego wykorzystania. Nie może zatem wykonawca przewozu posługiwać się kartą niezupełną, bo ta nie stanowi dowodu wniesienia opłaty. Dowodu takiego nie może również stanowić potwierdzenie zakupu karty opłaty ponieważ dowodzi on tylko faktu wykupienia karty, jednak nie wskazuje za przejazd którego pojazdu została ona wniesiona i za jaki konkretnie okres czasu. Pogląd odmienny prowadziłby, zdaniem organu, do sytuacji, w których możliwe byłoby posługiwanie się odcinkami jednej i tej samej karty opłaty dla dwóch różnych pojazdów np. przez naklejenie winiety samoprzylepnej w jednym pojeździe i wyposażenia kierowcy innego pojazdu w odcinek kontrolny wypełniony jego numerem rejestracyjnym. W związku z twierdzeniem strony, że odpowiedzialność za zagubienie odcinka kontrolnego ponosi kierowca organ podniósł, że na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za ew. skutki działań osób, którymi w wykonaniu działalności gospodarczej się posługuje. W skardze na powyższą decyzję w części dotyczącej kary w kwocie 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych skarżący wnieśli o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych ponawiając zarzuty przedstawione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja w części dot. kary w kwocie 3000 zł, jak i decyzja pierwszoinstancyjna w tej części naruszają bowiem obowiązujące prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w powyższym zakresie. Oba organy stwierdzając brak uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w zw. z nieokazaniem odcinka kontrolnego odwołały się do § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. Powołane rozporządzenie zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy ds. transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym ds. finansów publicznych upoważniony był do określenia, w drodze rozporządzenia, rodzaju i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. W zakresie dotyczącym dokumentowania wniesienia opłaty minister właściwy ds. transportu umocowany był jedynie do określenia wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. Taki też zakres regulacji określa § 1 rozporządzenia wykonawczego. Upoważnienie ustawowe nie obejmowało zatem możliwości zmian zasad dowodzenia określonych w ustawach regulujących postępowanie administracyjne w szczególności w k.p.a. Przeniesienie regulowanej ustawowo materii zasad postępowania dowodowego do aktu normatywnego rangi podstawowej naruszałoby zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Takie stanowisko, podzielane przez Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 593/08. Z powyższego wynika, że przepisy powołanego rozporządzenia nie mogą być odczytywane jako wyłączające ogólne zasady postępowania dowodowego w odniesieniu do kwestii dowodzenia, że opłata za przejazd po drogach krajowych została uiszczona. Stosownie do § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia uiszczenie powyższej opłaty następuje przez jej nabycie. Strona jako dowód uiszczenia opłaty za przejazd kontrolowanym pojazdem przedstawiła dowód zakupu. Organ II instancji dokonał jego oceny tyle, że nie uwzględnił w tej ocenie wszystkich istotnych dla tej oceny okoliczności i ustaleń poczynionych przez ten organ, jak i organ I instancji stwierdzając, że potwierdzenie nie wskazuje za przejazd, którego pojazdu została wniesiona i za jaki okres czasu. Z prawidłowych ustaleń organów wynika bowiem, że na przedniej szybie pojazdu w prawym dolnym rogu była umieszczona winieta samoprzylepna roczna o serii i numerze karty, której dowód zakupu strona przedstawiła. Powyższe dowodzi, że organy nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego dokonując oceny jego w powyższym zakresie w sposób dowolny, a tym samym z naruszeniem art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli są wątpliwości co do tego, czy zagubiony wg strony odcinek kontrolny został użyty jako dowód opłaty dla drugiego pojazdu (chociaż wprost nie zostały one wyrażone) to obowiązkiem organu jest wyjaśnienie tych wątpliwości przez podjęcie stosownej inicjatywy dowodowej. Ogólne stwierdzenie organu, że możliwe jest posługiwanie się odcinkami jednej i tej samej karty opłaty dla dwóch różnych pojazdów, w żadnym razie nie może stanowić podstawy do przyjętej przez organ wykładni wskazanych przepisów powołanego rozporządzenia ani też nie stanowi dowodu na to, że w rozpoznawanej sprawie taki stan rzeczy miał miejsce. Podstawą do poczynienia ustaleń jest bowiem zgromadzony materiał dowodowy, a w tym materiale powyższe stwierdzenie nie znajduje uzasadnienia. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie w taki sposób, by zachowane zostały powyższe reguły procedury administracyjnej, a stanowisko wyrażone w decyzji winno być uzasadnione z zachowaniem wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach orzeczono z uwzględnieniem art. 200 p.p.s.a.