I OSK 1019/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędzia WSA del. do NSA Iwona Kosińska, Protokolant Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Bd 219/09 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] w przedmiocie wypłaty części uposażenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M.S. na rzecz Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 219/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi M.S., uchylił zaskarżoną przez niego decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Decyzjami tymi orzeczono brak obowiązku wyrównania M.S. uposażenia za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 31 marca 2006 r. o zaliczone na poczet tego uposażenia kwoty odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w łącznej wysokości 11.617,54 zł, wypłacone w związku z nieskutecznym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z [...] grudnia 2002 r. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wypowiedział M.S. stosunek służbowy i wskutek tego został on zwolniony ze służby w dniu 31 marca 2003 r., zaś decyzją z [...] stycznia 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność tej decyzji i wobec tego M.S. został ujęty w zaopatrzeniu finansowym od 1 kwietnia 2003 r. Pismem z 9 maja 2006 r. Wojewódzki Sztab Wojskowy w Szczecinie poinformował M.S. o należnościach wypłaconych w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu i potrąceniu z nich kwoty 20.709,46 zł którego zasadność M.S. zakwestionował, żądając zwrotu 12.122,62 zł wraz z odsetkami, czego mu odmówiono, następnie umorzono postępowanie. Na skutek powództwa do sądu powszechnego okazało się, że sąd przyjął do rozpoznania sprawę dotyczącą kwoty 12.122,62 zł, wobec umorzenia postępowania administracyjnego, zaś co do pozostałej kwoty – 11.617,54 zł wskazywał na właściwość postępowania administracyjnego. W tym postępowaniu zostały wydane wskazane na wstępie decyzje. Przechodząc do rozważań, Sąd podkreślił: Należy mieć na uwadze, że stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej jest stosunkiem administracyjnoprawnym, co oznacza, że organy mają mieć na uwadze zasadę, że mogą czynić tylko to, co jest dozwolone wyraźnym przepisem prawa. Orzeczenie o braku prawa skarżącego do części uposażenia za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 31 marca 2006 r. było skutkiem uznania przez organ, iż na poczet ww. uposażenia podlegają "zaliczeniu" kwoty odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, bezpodstawnie wypłacone w związku z wcześniejszym nieskutecznym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w ogóle nie przewidują możliwości takiego "zaliczania" i to niezależnie od tego, czy poprzednia wypłata była dokonana zgodnie z prawem. Należy zatem uznać, iż dokonując powyższego zmniejszenia kwoty należnego żołnierzowi uposażenia o kwoty, które zdaniem organu powinien zwrócić – organ w istocie dokonał potrącenia, o którym mowa w art. 103 ww. ustawy. Jakkolwiek potrącenie jest instytucją uregulowaną w art. 498-500 Kodeksu cywilnego i w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy wzajemnie wymagalnych wierzytelności, to jednak przedmiotowa sprawa była rozpatrywana na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, która jest przepisem szczególnym wobec Kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 103 ustawy potrąceń z uposażenia żołnierza zawodowego dokonuje się w granicach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu pracy o wynagrodzeniu za pracę, a jego art. 87 § 1 pkt 2 wymaga posiadania tytułu wykonawczego w celu potracenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, o ile pracownik nie wyrazi pisemnej zgody na potracenie (art. 91 § 1 Kodeksu pracy). Jedynie tytuł wykonawczy mógł stanowić przy braku zgody skarżącego podstawę do dokonania odpowiedniego potrącenia z jego uposażenia. Abstrahując od kwestii, czy taki tytuł wykonawczy organ powinien uzyskać w drodze postępowania cywilnoprawnego czy administracyjnoprawnego – bezsprzecznym jest, iż w przedmiotowej sprawie organ takim tytułem nie dysponuje. Brak także w aktach zgody skarżącego na dokonanie potrącenia. Reprezentowany przez radcę prawnego, Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) przez przyjęcie, iż jedynie tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądowego może stanowić, wobec braku zgody skarżącego, podstawę do dokonania odpowiedniego potrącenia z jego uposażenia, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżącemu przysługuje zwrot uposażenie za okres od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 31 marca 2006 r. M.S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Jeżeli zatem w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, sprawę można rozpoznać tylko w takich ramach jakie zakreślają podstawy skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie ma nieważności postępowania i wobec tego należy odnieść się do zarzutów skargi kasacyjnej. Podstawę skargi kasacyjnej określa art. 174 P.p.s.a. i zgodnie z nim przytaczając je należy wskazać konkretny przepis konkretnego aktu i charakter naruszenia. W niniejszej skardze postawiono jako zarzut naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dalej "ustawa". Art. 103 składa się z niższych jednostek redakcyjnych, dzieli się bowiem na ustępy, a zatem mając na uwadze wymagania art. 174 należy podać konkretny przepis, tj. artykuł i jego ustęp. Jednak należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoich rozważaniach odniósł się do art. 103 ustawy jako całości, a zatem w ogóle do regulacji nim objętej, tj. potrącenia. Wobec tego zarzut skargi niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 103 ustawy należy uznać za odpowiadający normie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Z takim zarzutem skargi kasacyjnej należało się zgodzić. W sprawie zakończonej decyzjami zaskarżonymi przez M.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, przepisy dotyczące potrąceń w ogóle nie miały zastosowania. Potrącenie w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, do którego odwołał się Wojewódzki Sąd, dotyczą wierzytelności wzajemnie wymagalnych. W sprawie niniejszej taka sytuacja nie miała miejsca. Nadto w sprawie nie dokonano potrącenia z uposażenia żołnierza zawodowego, o czym mowa w art. 103 ustawy, choć to sugerowałoby pismo z dnia 9 maja 2006 r., skierowane do M.S.. W istocie bowiem w sprawie dokonano M.S. wypłaty uposażenia należnego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Stwierdzenie nieważności tego wypowiedzenia spowodowało, że od daty zwolnienia należało się uposażenie, a wobec tego, że zostały wypłacone M.S. świadczenia pieniężne związane ze stosunkiem służbowym, a w stosunku do należnego uposażenia były one zaniżone, organy dokonały uzupełnienia uposażenia do kwoty należnej. W takiej sytuacji odmowa wyrównania uposażenia, której domagał się M.S. nie naruszała prawa, wyrównano mu bowiem należne uposażenie, zaś zadośćuczynienie jego żądaniu spowodowałoby wypłatę uposażenia w wysokości nienależnej, dwukrotnie za to samo. Wyrażając powyższe, sąd odstąpił od poglądu zaprezentowanego w wyroku z dnia 18 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 877/09. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 2 P.p.s.a.