I SA/Wa 256/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Monika Nowicka Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 127 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania J.P. prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka A. P. i umorzyło postępowanie prowadzone w tym przedmiocie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia 20 lutego 2006 r. J. P. wystąpił do Prezydenta W. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka A. P. w dniu 24 lipca 2005 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do rozpatrzenia wniosku o wypłatę zapomogi wskazując, iż trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o zapomogę liczony od dnia urodzenia dziecka jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1160/06 oddalił skargę J. P. wskazując w uzasadnieniu, że termin określony w art. 15 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być traktowany jako termin materialnoprawny, którego nie można przywrócić w trybie wynikającym z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 2006/06 oddalił skargę kasacyjną J. P. akceptując stanowisko wyrażone przez sąd pierwszej instancji. W dniu 30 czerwca 2008 r. J. P. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. za pośrednictwem Prezydenta W. zażalenie na bezczynność tegoż organu polegającą na niezałatwieniu jego wniosku z dnia 14 lutego 2006 r. o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zobowiązało Prezydenta W. do rozpoznania przedmiotowej sprawy w terminie miesiąca od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. Wobec powyższego Prezydent W. decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania J. P. prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka A. P. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania przepisem art. 15 b ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) wniosek o wypłatę zapomogi należało złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia narodzin dziecka. A. P. urodziła się w dniu 24 lipca 2005 r., a zatem termin do złożenia wniosku o zapomogę upłynął w dniu 24 października 2005 r. Skoro więc wniosek został złożony w dniu 14 lutego 2006 r., a w wyżej podanych orzeczeniach sądów stwierdzone zostało, że termin do złożenia przedmiotowego wniosku nie podlega przywróceniu, należało odmówić prawa do zapomogi. Od decyzji z dnia [...] września 2008 r. J. P. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. podnosząc, że skoro z treści ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że wniosek składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, to w przypadku A. P. termin ten upłynął 24 lipca 2006 r. i dlatego nie można mówić o jego przekroczeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., powołując się na treść art. 15 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zaznaczyło, że przepis ten wyraźnie stanowi, iż wniosek złożony po terminie właściwy organ pozostawia bez rozpoznania. Kolegium zauważyło, że w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, iż wydanie przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] września 2008 r. znajduje podstawę prawną w treści art. 104 k.p.a., skoro w tym przypadku nie załatwia się sprawy administracyjnej to znaczy nie rozstrzyga o istocie sprawy ani nie kończy jej w inny sposób. O pozostawieniu wniosku bez rozpoznania organ pierwszej instancji powinien zawiadomić stronę pismem administracyjnym zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że nie podziela stanowiska zaprezentowanego w postanowieniu tego organu z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], iż istniała podstawa do uwzględnienia skargi J. P. z dnia 25 czerwca 2008 r. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2008 r. i umorzyło postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez oparcie postanowienia na nieaktualnej treści przepisu, naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia bez podstawy prawnej, naruszenie art. 15 b ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że w przepisie tym jest mowa o trzymiesięcznym terminie do złożenia wniosku oraz naruszenie art. 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym poprzez domniemane przyjęcie, że zmiana ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana w art. 1 ust. 8 przywołanej ustawy nie obejmuje wniosku o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się A. P. W uzasadnieniu skargi J. P. wskazał, że Kolegium błędnie przyjęło, iż wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka został złożony w dniu 20 lutego 2006 r., a nie jak to wynika z daty jego nadania w placówce pocztowej 14 lutego 2006 r. Ponadto J. P. zauważył, że Kolegium wydało postanowienie oparte na nieaktualnym brzmieniu przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uwzględniając bowiem treść art. 15 b ust. 3 tej ustawy znowelizowany ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym, termin do złożenia wniosku o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka upłynął w dniu 24 lipca 2006 r., a zatem pięć miesięcy i dziesięć dni po złożeniu wniosku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zaznaczyło, że wydanym rozstrzygnięciu zaistniała pomyłka polegająca na błędnym nazwaniu wydanego orzeczenia postanowieniem, jednakże, jak podkreślił organ, nie miała ona wpływu na treść rozstrzygnięcia Kolegium, co jasno wynika zarówno z sentencji jak i uzasadnienia orzeczenia nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, iż Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] jest w istocie decyzją, dlatego błędne określenie rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu, nie stanowi takiego naruszenia prawa, które wymagałoby wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że sprawa z wniosku J. P. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka A. P. podlegała umorzeniu. Zgodnie z art. 15 b ust. 3 zdanie drugie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania. Kwestia nieprzywracalności terminu materialnego w sprawie wszczętej wnioskiem J. P. z dnia 14 lutego 2006 r. została przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 2006/06. W doktrynie podaje się, że uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, C.H.Beck, Warszawa 2006, s. 327). W ocenie Sądu, funkcjonujące w orzecznictwie i doktrynie, domniemanie decyzji w odniesieniu do przepisu art. 15 b ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie ma zastosowania. Wprawdzie uznaje się, że jeśli istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że powinna być ona załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, jednakże koniecznym warunkiem przyjęcia takiego domniemania jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna. A w sytuacji uchybienia terminu wynikającego z art. 15 b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosunek materialnoprawny nie nawiązuje się, czyli brak jest sprawy administracyjnej. Zauważyć należy, że administracja publiczna może działać w sprawach indywidualnych nie tylko przez wydawanie aktów administracyjnych. Szereg doniosłych spraw jednostki jest załatwianych przez podejmowanie czynności materialno-technicznych bądź aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, w tych kategoriach należy oceniać pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka złożonego po terminie. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skoro wniosek skarżącego o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka został wniesiony po terminie, to postępowanie administracyjne nie powinno być wszczęte. Organ winien był pozostawić ten wniosek bez rozpoznania, bowiem prawo podmiotowe wygasło i nie jest możliwa jego realizacja. Jednakże postępowanie takie zostało wszczęte, a zatem prawidłowo je umorzono. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że zmiana przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wprowadzająca 12 miesięczny termin od dnia narodzin dziecka do wniesienia wniosku o wypłatę zapomogi weszła w życie w dniu 6 lipca 2007 r. Przepis ten w nowym brzmieniu nie może zatem odnosić się do sytuacji skarżącego, którego dziecko urodziło się w dniu 24 lipca 2005 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.