II SA/Rz 891/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 19 maja 2009 r. sprawy ze skargi I.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (...) z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (...) z dnia (...), Nr (...). II SA/Rz 891/08 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 października 2007r. sygn. akt II SA/Rz 139/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA) uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Sąd zobowiązał organ do wyjaśnienia przyczyny (pozazawodowej) uszkodzenia słuchu typu ślimakowego, która wyklucza stwierdzenie istnienia choroby zawodowej. Decyzją z dnia [...] października 2008r. nr [...] ponownie utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].06.2006 nr [...] o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem z poz. 21 wykazu. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w wykonaniu zaleceń Sądu wystąpił do I. P. oraz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. Organ do skarżącej zwrócił się o nadesłanie dokumentacji medycznej z ostatnich trzech lat, a Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy został zobowiązany do przesłania tej dokumentacji do Instytutu Medycyny Pracy w S., który już wcześniej wydał opinię 28 lutego 2006r. Zainteresowaną ponownie zbadano i wydano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 12 sierpnia 2008r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy po analizie całej dostępnej dokumentacji lekarskiej i środowiskowej, że pomimo wykonywania pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, ale kliniczny przebieg schorzenia wskazuje na działanie pozazawodowego czynnika etiologicznego, którego jednoznacznie nie można określić. W skardze do Sądu skarżąca I. P. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji na jej korzyść z uwagi na błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że nie każdy ubytek słuchu typu ślimakowego jest spowodowany hałasem. W uzasadnieniu podała, że pismem z dnia 4 stycznia 2008r. została wezwana do przesłania całej dokumentacji medycznej jej schorzenia, gdyż takiej dokumentacji nigdy nie posiadała. Dokumentacja, która powinna znajdować się w Samodzielnym Publicznym ZOZ w S., sprawującym opiekę medyczną nad pracownikami A. SA w S. prawdopodobnie zaginęła. W tej sytuacji oparcie zaskarżonej decyzji na uzupełniającym orzeczeniu lekarskim jest pustym frazesem, który nie ma nic wspólnego z wykonaniem zaleceń WSA. Twierdzenia o pozazawodowym czynniku etiologicznym uszkodzenia słuchu nie znajdują podstaw i dlatego żądanie zmiany decyzji leży w interesie skarżącej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach prawa. Sąd uznał skargę za zasadę, ale wyłącznie z przyczyn, które uwzględnił z urzędu. Należy tez dodać, że wbrew twierdzeniom skarżącej organ drugiej instancji wykonał zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 4 października 2007r. sygn. akt II SA/Rz 139/07. Trybunał Konstytucyjny Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07 uznał art. 237 § 1 i pkt 3 Kodeksu pracy - w zakresie, w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, jak również wytycznych takich nie można zrekonstruować z treści innej ustawy. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej jest również niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał orzekł, że uznane za niekonstytucyjne przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku ustaw RP, a ogłoszenie wyroku nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r. w Dz. U. nr 116, poz. 740. Wymienione wyżej przepisy stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Odroczenie utraty mocy obowiązującej zaskarżonych do Trybunału przepisów ma szczególne znaczenie w przedmiotowej sprawie, gdyż zarówno decyzję organów I i II instancji jak i kontrola Sądu mają miejsce w czasie, gdy zakwestionowane przez Trybunał przepisy formalnie jeszcze obowiązują. Sąd przyjął, że w takiej sytuacji znajduje zastosowanie tzw. supernorma intertemporalna, wynikająca z art. 190 ust. 4, art. 193 i art. 79 Konstytucji RP, przełamująca ogólne zasady prawa międzyczasowego. Zgodnie z nią przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny nie powinien być stosowany w przyszłości nawet, jeśli za jego stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego. Dyskwalifikacja z powodu niekonstytucyjnosci zamyka, bowiem zawsze drogę do stosowania normy prawnej po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności (szerzej w tej kwestii wypowiedziały się K. Gonera, E. Łętowska w: "Wieloaspektowość następstw stwierdzenia niekonstytucyjności" Państwo i prawo 2008/5). Zatem w przypadkach, gdy na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis tarci moc z chwilą ogłoszenia tego orzeczenia, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania niekonstytucyjnych przepisów. Taki pogląd dominuje w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 21.06. 2007 I OSK 1030/06; z 31.01.2008 II OSK 1599/07 wyrok WSA w Gdańsku z 8.01.2009r, III SA/Gd 191/08 LEX nr 470288: wyrok NSA 6 lutego 2008r. II OSK 1745/07 LEX nr 357511), a oparty jest na art. 178 Konstytucji RP, który stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z takiego konstytucyjnego ukształtowania pozycji sędziego wynika prawo sędziów do kontrolowania zgodności z ustawami niższego niż ustawa rzędu, realizowane przez odstąpienie od ich stosowania w razie stwierdzenia ich sprzeczności z ustawą. Mając na względzie przedstawione wyżej stanowisko, to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz.1115 ze zm.), będące aktem prawnym niekonstytucyjny nie mogło być zaakceptowane przez Sąd jako podstawa prawna rozstrzygnięcia. Sąd podziela przy tym argumentację WSA w Krakowie w wyroku z dnia 17.12.2007r. III SA/Kr 932/08 nie publ.), który uznał, że za niestosowaniem niekonstytucyjnego przepisu przemawiają także argumenty dotyczące ochrony praw jednostki oraz ekonomii procesowej, nie jest bowiem zasadne orzeczenie przez sąd według niekonstytucyjnych przepisów tylko po to, by następnie strona wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej k.p.a.). Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 135 P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji. Pomimo uwzględnienie skargi Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a, bowiem przedmiotem zaskarżenia była decyzja odmawiająca stwierdzenia choroby zawodowej. Organy administracji powinny rozpatrzyć niniejszą sprawę niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją RP.