II SA/Wa 358/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2009 r. sprawy ze skargi Z. D. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] maja 2007 r., 2. stwierdza, iż zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego Z. D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1606/07 oddalił skargę Z. D. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] wydane w przedmiocie uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Komendant Wojewódzki Policji w B. po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wznowienia postępowania dyscyplinarnego, orzeczeniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 135 s ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277), odmówił uchylenia własnego orzeczenia z dnia [...] września 2002 r. nr [...] o wymierzeniu Z. D. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby w Policji. Organ podał, iż wyrokiem z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1929/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał na niepełne ustalenie stanu faktycznego oraz nieprawidłową kwalifikację prawną zarzucanego czynu. W ocenie Sądu, w toku wznowionego postępowania naruszono podstawową zasadę procesową – in dubio pro reo – wynikającą z art. 135 g ustawy o Policji. Sąd podkreślił także, iż niezwykle istotnym elementem orzeczenia jest również opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu, a w szczególności kwalifikacja prawna i uznanie winnym. W przedmiotowej sprawie nie skierowano do sądu aktu oskarżenia wobec skarżącego i w konsekwencji nie doszło do uznania go winnym popełnienia czynu o znamionach przestępstwa lub wykroczenia. Oparcie w tej sytuacji orzeczenia dyscyplinarnego na zarzucie popełnienia przez obwinionego między innymi przestępstwa z art. 180 Kodeksu karnego, naruszałoby zasadę zawartą w art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uwzględniając ocenę dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w toku wznowionego postępowania organ przeprowadził czynności dowodowe powiązane z przyczynami wznowienia. W celu eliminacji dotychczasowej kwalifikacji prawnej zarzucanego Z. D. czynu, postanowieniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. kwalifikację czynu zmieniono na art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, zgodnie z którym przewinieniem dyscyplinarnym jest czyn polegający na stawieniu się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka oraz spożywanie alkoholu lub podobnie działającego środka w czasie służby albo w obiektach lub na terenie zajmowanym przez Policję. Przesłuchano również w charakterze świadka P. D., który w dniu zdarzenia przeprowadzał badanie stanu trzeźwości Z. D. Ponadto, przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy wzięto pod uwagę pozostałe dowody, w tym uzyskane z Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w B., w której przeprowadzone było w dniu [...] sierpnia 2002 r. badanie zawartości alkoholu w organizmie Z. D., poprzez pomiar stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu, dokumentację związaną z badaniem dokonanym urządzeniem typu Alcomat Simens M52052 A-18 nr D8-804. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwoliła na spełnienie żądania skarżącego i uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego o wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. W odwołaniu od tego orzeczenia Z. D. podniósł między innymi, że argumenty i ustalenia zawarte w orzeczeniu są błędne, a w konsekwencji błędne jest również samo orzeczenie. Jego zdaniem, dokonana zmiana kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie zarzucono skarżącemu, ma na celu wyłącznie obronę orzeczenia dyscyplinarnego o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby w Policji. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 135 s ust. 5 i art. 135 n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż zebrane w trakcie postępowania wznowieniowego dowody jednoznacznie potwierdzają ustalony w postępowaniu dyscyplinarnym stan faktyczny, a w przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym nie stwierdzono, aby wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 135 r ust. 1 ustawy o Policji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. D. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji, zarzucając Komendantowi Głównemu Policji naruszenie art. 135 g ust. 1 i 2 ustawy o Policji, poprzez nieobiektywne i wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego bez uwzględnienia nowych przemawiających na korzyść skarżącego okoliczności faktycznych, ustalonych w prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową B. postępowaniu karnym oraz poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. W ocenie Sądu organ, wydając zaskarżone orzeczenie, w pełni wykonał dyspozycje zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1929/06, tzn. dokonał zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego skarżącemu, jak również uzupełnił materiał dowodowy o dowód z przesłuchania P. D. Ponadto organ, działając z własnej inicjatywy, uzupełnił ten materiał o dokumentację związaną z urządzeniem, którym przeprowadzono u skarżącego badanie na zawartość alkoholu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł także, iż jego zdaniem organ prawidłowo ocenił, że o ile okoliczność wydania przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej B. prawomocnego postanowienia było istotną okolicznością, która mogłaby mieć wpływ na zmianę prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego, stanowiła przesłankę do wznowienia postępowania, to w świetle zebranego i uzupełnionego w sprawie materiału dowodowego nie mogła mieć wpływu na uchylenie dotychczasowego orzeczenia i uniewinnienia skarżącego. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. D., reprezentowany przez adwokata zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz prawie całkowity brak ustosunkowania się do zarzutów i twierdzeń skarżącego przedstawionych w skardze, 2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i uznanie, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie w sprawach dyscyplinarnych policjantów, podczas gdy w sprawie niniejszej doszło do rażącego naruszenia zawartej w art. 135 g ust. 2 ustawy o Policji zasady rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść obwinionego, 3. art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez oparcie wyroku wyłącznie na części materiału zgromadzonego w aktach, przy jednoczesnym całkowitym pominięciu dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym i wskazanym w postanowieniu Prokuratury Rejonowej w B. o sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. o umorzeniu śledztwa, 4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 r ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, przez bezzasadne uznanie, że okoliczności stanowiące podstawę wznowienia postępowania dyscyplinarnego (dowody zgromadzone w postępowaniu karnym), nie mogły mieć wpływu na odmienne rozstrzygnięcie sprawy i nie mogły spowodować uchylenia dotychczasowego orzeczenia wymierzającego skarżącemu karę wydalenia ze służby w Policji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 488/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W ocenie Sądu drugiej instancji skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy, a postawione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania są zasadne i mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę, iż zaskarżony wyrok zapadł po kilku latach prowadzenia w tej sprawie postępowania dyscyplinarnego przez organy administracji oraz po dwukrotnym uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonych decyzji. Na skutek skargi Z. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1929/06 uchylił orzeczenia obu instancji, wskazując na liczne mankamenty postępowania oraz wady wydanych w tych warunkach orzeczeń. Mimo owych wytycznych organy Policji, uzupełniając postępowanie i wydając orzeczenie, nie ustrzegły się istotnych błędów, które nie tylko mogły mieć, lecz miały wpływ na wynik sprawy. Błędów tych, z naruszeniem przepisów art. 133 § 1, art. 144 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, uznając zaskarżone orzeczenie za zgodne z prawem i oddalając skargę na podstawie art. 151 tej ustawy. Uwzględniając tryb, w jakim wydane zostały zaskarżone orzeczenia, Sąd pierwszej instancji uznał, że wydanie przez Prokuraturę Rejonową w B. postanowienia z dnia [...] grudnia 2002 r., sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania, stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 135 r ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, jednakże z naruszeniem prawa zaaprobował błędne stanowisko organu, iż ustalenia poczynione w toku wznowionego postępowania nie mogły mieć wpływu na treść dotychczasowego orzeczenia. Wobec umorzenia postępowania przygotowawczego o występek zakwalifikowany z art. 180 Kodeksu karnego, odpadła możliwość obwinienia Z. D. o czyn z art. 180 k.k. w związku z pkt 6 zakresu obowiązków służbowych i art. 70 § 2 Kodeksu wykroczeń. Na okoliczność tę zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1929/06, upatrując naruszenie prawa w przypisaniu skarżącemu zarzutu w pierwotnej treści i nakazując zmianę kwalifikacji prawnej czynu. Organ dyscyplinarny stosując się do zaleceń Sądu, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. zmienił zarzut Z. D. obwiniając go o to, że [...] sierpnia 2002 r. wykonywał czynności [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w B., związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu, znajdując się w stanie nietrzeźwości, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Powyższe nie znalazło jednakże odzwierciedlenia przy ocenie legalności wydanego orzeczenia ostatecznego oraz poprzedzającego go orzeczenia nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Wydając to ostatnie orzeczenie Komendant Wojewódzki Policji odmówił uchylenia orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] września 2002 r. o wymierzeniu [...] Z. D. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1929/06, a pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, istotnym elementem orzeczenia jest opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu, a w szczególności kwalifikacja prawna i uznanie winy. W przedmiotowej sprawie, jako błąd organu, Sąd uznał pozostawienie kwalifikacji prawnej zarzutu jako przestępstwa z art. 180 k.k. Organ zmienił wprawdzie kwalifikację prawną, wydając odrębne postanowienie w dniu [...] kwietnia 2007 r., jednakże okoliczności tej nie uwzględnił, wydając orzeczenie na podstawie art. 135 s ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. Tymczasem, wobec zmiany kwalifikacji prawnej przewinienia dyscyplinarnego, odpadła możliwość wydania orzeczenia na powołanej podstawie – art. 135 s ust. 1 pkt 3, bowiem organ obowiązany był, stosownie do wskazań Sądu oraz wymogów art. 135 j ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, uchylić w tej części orzeczenie z dnia [...] września 2002 r. i przyjąć prawidłową kwalifikację. Powyższy sposób postępowania wyznaczał przepis art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazujący organowi respektowanie wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oceny prawnej. Uznanie zatem przez organ drugiej instancji, iż orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. jest zgodne z prawem nastąpiło z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa. Dodatkowo należy wskazać na to, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, a mianowicie że stosownie do przepisu art. 135 g ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. Wskazanej zasadzie organ nie poświęcił, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, dostatecznej uwagi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ obowiązany będzie uwzględnić poczynione wyżej uwagi. Zważywszy na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w myśl art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.