I SA/Wa 240/09

WyrokWSA w Warszawie2009-05-22

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Iwona Kosińska, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na gruncie, na który złożono wniosek na podstawie dekretu z 1945 r., powołując się na wcześniejsze ustanowienie i zbycie tego prawa na rzecz osób trzecich, które wywołało nieodwracalne skutki prawne?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na gruncie, na który złożono wniosek na podstawie dekretu z 1945 r., powołując się na wcześniejsze ustanowienie i zbycie tego prawa na rzecz osób trzecich, które wywołało nieodwracalne skutki prawne. Takie postępowanie stanowi naruszenie art. 7 dekretu z 1945 r. oraz przepisów KPA dotyczących stron postępowania i trybu zwykłego. Ponadto, decyzja skierowana do osoby zmarłej przed jej wydaniem jest wadliwa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu na podstawie dekretu z 1945 r. Wniosek pierwotnej właścicielki został złożony w terminie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą ustanowienia tego prawa, powołując się na wcześniejsze ustanowienie i zbycie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, co miało wywołać nieodwracalne skutki prawne. Skarżąca podniosła, że decyzja ta jest nieważna, a obywatele nie powinni ponosić skutków nieodpowiedzialności urzędników. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2007 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] odmawiającą ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) oznaczonej jako [...] dz.. nr [...] o powierzchni ok. [...] m2, stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...], będącej własnością Skarbu Państwa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. odmówił W. W. i R. K., następczyniom prawnym dawnej właścicielki hipotecznej, ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu nieruchomości [...], objętego działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem W. W. złożyła odwołanie wnosząc o jego uchylenie. W jego uzasadnieniu podniosła, że na przedmiotowym gruncie ustanowione zostało użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej zanim zapadła decyzja, którą rozpatrzono wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Zdaniem skarżącej naruszeniem prawa jest, w tej sytuacji, uznanie przez organ I instancji, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich uzasadnia nieustanowienie prawa użytkowania wieczystego na przedmiotowym gruncie na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy rozpatrując złożone odwołanie stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ II instancji wyjaśnił, że przedmiotowy grunt, stanowiący obecnie własność Skarbu Państwa, objęty był działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Gmina W. objęła go we władanie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. nr [...]. Termin do złożenia przez dotychczasowego właściciela wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, w trybie przepisów powołanego dekretu, upływał z dniem [...] października 1949 r. Z akt sprawy wynika, że wniosek hipotecznej właścicielki J. C. został złożony w dniu [...] maja 1949 r., a więc z zachowaniem terminu. Następcami prawnymi dawnej właścicielki są córka W. W. i wnuczka R. K. Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej z dnia [...] kwietnia 2008 r. przedmiotowa nieruchomość wchodzi obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] będącej własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym y [...]. Z informacji Biura Naczelnego Architekta Miasta z dnia [...] stycznia 2007 r. wynika, że dla przedmiotowego gruntu nie obowiązuje żaden miejscowy plan, nie podjęto też uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu. W obowiązującym studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego W. (uchwała nr [...] Rady W. z dnia [...] października 2006 r.) przedmiotowa nieruchomość znajduje się w strefie [...], która stanowi obszar przewidziany dla koncentracji [...]. Nieruchomość znajduje się na terenach zabudowy mieszkaniowej, o przewadze zabudowy wielorodzinnej. Organ odwoławczy przywołując treść art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy stwierdził, że przepis ten zakreśla w sposób jednoznaczny kryteria prawne i faktyczne, których kumulatywne wystąpienie obliguje organ do uwzględnienia wniosku dotychczasowego właściciela o ustanowienie na gruncie prawa użytkowania wieczystego. Przesłankami wypełniającymi te kryteria są złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę oraz korzystanie z gruntu dające się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Jednak pomimo tego, że jak stwierdził organ II instancji, wniosek o własność czasową został złożony w terminie, a nieruchomość znajduje się na terenie zabudowy mieszkaniowej o przewadze zabudowy wielorodzinnej, co pozwalałoby na oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, wniosek został rozpatrzony odmownie ze względu na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich. Powołując się na treść zaskarżonej decyzji organu I instancji organ odwoławczy wskazał, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, spowodowało wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, dlatego też grunt ten, nie może zostać oddany w użytkowanie wieczyste. Wojewoda pokreślił, że pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych należy do spornych zarówno w doktrynie, jak i w praktyce. Jego zdaniem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a następnie przeniesienie tego prawa na podstawie umowy sprzedaży stanowi istotną okoliczność dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ organ administracji, działając w granicach swojej właściwości, nie ma możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych wskutek zawarcia umowy sprzedaży (wyrok NSA ISA 119/99 z dnia 8 października 1999 r.). Przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji, bowiem organ nie może w takiej sytuacji skorzystać z drogi postępowania administracyjnego. Uprawnienie użytkownika wieczystego do korzystania z nieruchomości z wyłączeniem innych osób wyklucza zatem możliwość przyznania takiego samego uprawnienia w stosunku do tej samej nieruchomości innej osobie. Organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilnoprawnych jakimi są umowy oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste i wpisy jawne w księdze wieczystej. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła R. K. W uzasadnieniu zarzuciła zaskarżonej decyzji całkowite zignorowanie argumentów zawartych w odwołaniu. Zdaniem skarżącej organ państwowy nie mógł przejść do porządku dziennego nad faktem ewidentnego złamania prawa, jakim było bezprawne zadysponowanie gruntem w trakcie trwania postępowania administracyjnego w oparciu o wniosek złożony w trybie ustawowym w myśl art. 7 ust 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Skarżąca podniosła, że decyzja stwierdzająca nabycie z dniem [...] grudnia 1990 r. przez osobę trzecią prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu, którego stan prawny nie został rozstrzygnięty zgodnie z obowiązującym dekretem z dnia 26 października 1945 r., jest po prostu z mocy samego prawa (art.156 § 1 pkt 2 i 7 kpa) nieważna. Równocześnie skarżąca uznała, że obywatel nie może ponosić skutków nieodpowiedzialności urzędników, do których ma przecież pełne zaufanie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] musi zostać uchylona, ponieważ obarczona jest wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, czyli z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Takie naruszenie prawa powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (tak samo Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 532/07). Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 kpa organ doręcza stronom na piśmie zapadłą w sprawie decyzję administracyjną. Przepis art. 109 § 1 kpa daje organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej na piśmie jedynie stronom postępowania zakończonego tą decyzją. Z doręczeniem decyzji administracyjnej wiążą się bowiem przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego skutki prawne. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego ma szczególne znaczenie, ponieważ naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, która uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd orzekający stwierdził, że zaskarżona decyzja została skierowana między innymi do W. W. Okoliczność ta ma bardzo istotne znaczenie, gdyż zgodnie z treścią art. 28 kpa przymiot strony (również postępowania nadzorczego) mają jedynie te osoby, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy prowadzone postępowanie administracyjne albo które żądają czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Konsekwencje zaś skierowania decyzji do osoby nie będącą strona postępowania mają bardzo radykalny skutek prawny, ponieważ stanowią przesłankę do stwierdzenia nieważność wydanej decyzji administracyjnej. Tymczasem w toku postępowania sądowego nadesłany został przez Urząd Stanu Cywilnego W. odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, że W. W. zmarła dnia [...] lipca 2008 r., czyli prawie pół roku przed wydaniem przez organ II instancji zaskarżonej decyzji (k-33 akt sądowych). Okoliczność śmierci wskazanej osoby nie była prawdopodobnie znana organowi odwoławczemu w dniu wydawania zaskarżonych decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu skierowane zostało do osoby już nieżyjącej. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Jeżeli zaś w trakcie postępowania administracyjnego strona utraciła zdolność prawną na skutek śmierci, to organy administracji publicznej zobowiązane są podjąć stosowne czynności procesowe mające na celu ustalenie kręgu osób, które należy wezwać do udziału w sprawie, jako następców prawnych zmarłej strony. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, uczestnikami postępowania i adresatami zaskarżonej decyzji winni być następcy prawni zmarłej i do nich winna być skierowana decyzja. Oznacza to, że organ II instancji nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie, przez co naruszył przepisy art. 7, 8, 28 i 109 kpa, które to naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Wprawdzie, w przypadku wydania decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy nie brały udziału w postępowaniu wszystkie osoby, mające w nim interes prawny, Sąd z reguły nie zajmuje stanowiska merytorycznego, aby umożliwić takim osobom, zajęcie stanowiska merytorycznego w sprawie, ale biorąc pod uwagę okoliczności tejże sprawy, od razu należało zwrócić uwagę organów, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy, bardzo dokładnie rozważyły uzasadnienie swego rozstrzygnięcia. Uszło bowiem uwadze organu odwoławczego, że utrzymana w mocy decyzja organu I instancji narusza obowiązujące przepisy prawa, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Odmiennie niż decyzja organu odwoławczego, decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2007 r. skierowana została do prawidłowego na dzień jej wydania kręgu stron postępowania. Podkreślić jednak należy, że przedmiotem tego postępowania było rozpatrzenie przez organ wniosku z dnia [...] maja 1949 r. hipotecznej właścicielki J. C. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], który złożony został w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Podstawą prawną do rozpoznania tego wniosku winny być zatem przepisy tego dekretu a dokładnie art. 7 ust. 2, który stanowi, że gmina ma obowiązek ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (dawniej własności czasowej), jeśli korzystanie z gruntu przez jego dotychczasowego właściciela da się pogodzić z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że obowiązkiem organów rozpoznających przedmiotowy wniosek było rozpatrzenie go w kontekście przywołanej treści tego przepisu, a nie w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego, ustawy o księgach wieczystych i hipotece, czy art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności, że konstrukcja tego przepisu, zawarta w sformułowaniu "gmina uwzględni wniosek" wskazuje, że jeżeli zachodzi przesłanka określona w tym przepisie, to organ musi podjąć decyzję określoną przepisem prawa. Przesłanką tą jest zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego. Wystąpienie tej przesłanki obligowało zatem organ do ustanowienia prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Z uzasadnienia obu decyzji wynika, że organy obydwu instancji zbadały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 2 dekretu i uznały, że w przedmiotowej sprawie zostały one spełnione, a mimo to odmówiły ustanowienia wnioskowanego prawa na rzecz następców prawnych byłej właścicielki gruntu [...]. Podstawą tej odmowy organy obu instancji uczyniły okoliczność nie mającą znaczenia zgodnie z treścią art. 7 dekretu, tj. wcześniejsze ustanowienie a następnie zbycie w drodze cywilnoprawnej prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu na rzecz innej osoby. W tej sytuacji za zasadny należy uznać zarzut, że powyższe uzasadnienie wskazuje na oparcie się przez organy orzekające w niniejszej sprawie na przesłankach niewskazanych w art. 7 ust. 2 dekretu, które nie powinny mieć żadnego znaczenia prawnego. Sąd ma pełną świadomość, że znaczny odstęp czasu od złożenia wniosku dekretowego do jego rozpoznania przez organ spowodował zmiany w stanie prawnym przedmiotowej nieruchomości, ale nie może to stanowić wyłącznie podstawy do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Podkreślić bowiem trzeba, że sporny grunt był i nadal jest własnością Skarbu Państwa. Utrata jego własności ([...]) przez byłych właścicieli nastąpiła z dniem [...] listopada 1945 r. z mocy samego prawa. Problemem w tej sprawie jest natomiast okoliczność, że w sytuacji, gdy nie został rozpoznany wniosek byłej właścicielki nieruchomości, który miał pierwszeństwo przed wszelkimi roszczeniami osób trzecich, Wojewoda [...] wydał decyzję ustanawiająca to prawo na rzecz innej osoby, która następnie zbyła je na rzecz osoby trzeciej. Ta kwestia była wielokrotnie podnoszona w orzecznictwie sądowym, także w sprawach dotyczących wzajemnych relacji postępowania o ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz jej dawnego właściciela (jego spadkobiercy) i postępowania uwłaszczeniowego (np. wyrok NSA z dnia 7 lutego 1992 r. sygn. akt IV SA 1348/91, ONSA 1993/2/38; wyrok SA z dnia 13 maja 1997 r. sygn. akt I ACr 86/97, Wokanda 1998/8/36, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1995 r. sygn. akt I SAB 33/95, niepubl. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt OSK 252/04, niepubl., wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1376/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 111/07, niepubl.). Z utrwalonego już orzecznictwa wynika, że art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza również, że pierwszeństwo dotychczasowego właściciela nieruchomości wynikające z dekretu [...] ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innych osób jest możliwe dopiero po negatywnym rozpoznaniu wniosku zgłoszonego na podstawie tego dekretu. Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, a następnie jego zbycie z naruszeniem prawa pierwszeństwa dla tzw. wniosku dekretowego, jest zaś rażącym naruszeniem prawa. Akceptowanie natomiast działań sprzecznych z przepisami prawa i co za tym idzie, akceptowanie decyzji rażąco naruszających prawo godzi w konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego i zasadę praworządności (art. 2 i 7 Konstytucji). Należy również zauważyć, że z uzasadnienia obu decyzji wynika, iż powodem odmowy przyznania wnioskowanego prawa skarżącej jest uznanie przez organy orzekające, że stan jaki zaistniał na przedmiotowej nieruchomości wywołał nieodwracalne skutki prawne, których organy administracji publicznej nie są władne zmienić w ramach posiadanych ustawowych kompetencji. Takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji świadczy o tym, że organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii podniesionych w odwołaniu i nie rozpoznał sprawy na nowo w jej całokształcie, a ograniczył się jedynie do powtórzenia argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, czym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Przede wszystkim jednak taka argumentacja jest dowodem, że organy obu instancji nieprawidłowo określiły przedmiot prowadzonego postępowania i w konsekwencji błędnie zastosowały w niniejszej sprawie przepisy art. 156 § 2 kpa. Przepisy procedury administracyjnej zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego przewidują różne rodzaje postępowań administracyjnych. Generalnie wyróżnia się tryb postępowania zwykłego oraz kilka rodzajów postępowań nadzwyczajnych, do których m. in. należy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Każdy z tych rodzajów postępowań charakteryzuje się szczególną regulacją prawną, w związku z powyższym nie jest prawnie dopuszczalne orzekanie o przedmiocie danego postępowania, stosując przepisy właściwe dla innego trybu, a tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W., który w postępowaniu zwyczajnym o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości [...] ustalił, że decyzja administracyjna poprzedzająca zawarcie umowy dotyczącej sprzedaży tego prawa wywołała nieodwracalne skutki prawne i tylko z tego powodu było niemożliwe uwzględnienie wniosku dekretowego z 1949 r. Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych jest natomiast uregulowane w przepisie art. 156 § 2 kpa, który ma zastosowanie wyłącznie w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności istniejącej decyzji administracyjnej. Przepis ten stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji, jeśli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Ponieważ niniejsza sprawa dotyczyła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, zatem toczyła się jako postępowanie zwykłe, zarzut wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych w ogóle nie miał racji bytu. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do stwierdzania zaistnienia tego rodzaju skutków w przedmiotowym postępowaniu zwyczajnym albo do powoływania się, że takie skutki wystąpiły, jeśli do tej pory nie została wydana przez organ (właściwy do orzekania w tym postępowaniu) ewentualna decyzja w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...], która by stwierdzała zaistnienie owych skutków. Podsumowując wskazać należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, art. 7, 28, 77, 107 § 1 i 3, 156 § 2 kpa, a rodzaj i charakter naruszeń mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia uzasadniają uchylenie obydwu decyzji. Rozpatrując ponownie sprawę organ przede wszystkim prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Następnie organ przejdzie do ponownej analizy, w świetle przesłanek z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, złożonego wniosku dekretowego z 1949 r. Czyniąc to organ powinien mieć również na uwadze wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2003 r. sygn. akt I CKN 58/01, z którego wynika, że nieważna jest umowa o oddaniu na rzecz innych osób gruntu w użytkowanie wieczyste, zawarta przed rozpoznaniem zgłoszonego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wniosku poprzedniego właściciela o przyznanie użytkowania wieczystego tego gruntu. Następnie biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, a także wymogi określone w art. 107 § 3 kpa organ przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło