I OZ 710/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 274/09 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 616/06 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia rodzinnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 274/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 616/06 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia rodzinnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...). Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 46/08. Dnia 3 kwietnia 2009 r. M. P. złożył pismo, w którym domagał się wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W treści skargi o wznowienie postępowania zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wyjaśnił, że uchybienie terminowi wynikało z jego nieznajomości przepisów proceduralnych. Zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. Sąd poinformował pełnomocnika ustanowionego w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 616/06 o złożeniu skargi o wznowienie postępowania (art. 39 pkt 1 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Wezwał również pełnomocnika do zajęcia stanowiska co do skargi oraz wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik adwokat M. S. zażądała wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 616/06. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu podała natomiast, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, gdyż znajduje się w szczególnej sytuacji życiowej (jest zaangażowany w opiekę nad niepełnosprawnym wnukiem). Skarżący nie wiedział o zapadłym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Co więcej, złożył skargę kasacyjną od wyroku z dnia 25 kwietnia 2007 r. i oczekiwał na jej rozstrzygnięcie. Adwokat M. S. wyjaśniła ponadto, że od wydania orzeczenia w sprawie nie upłynął jeszcze rok, a sytuacja skarżącego jest wyjątkowa z uwagi na dobro i warunki godnego życia jego niepełnosprawnego dziecka. Wydając zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zauważył, iż z wniosku o przywrócenie terminu oraz pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 11 maja 2009 r. wynika, że M. P. uchybił terminowi do złożenia skargi kasacyjnej z powodu braku dostatecznej wiedzy o orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Termin ten biegł od wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, to jest od dnia 31 lipca 2008 r. i upłynął 2 września 2008 r. Ani M. P. ani jego pełnomocnik (w piśmie uzupełniającym) nie wskazali kiedy przyczyna uchybienia terminu ustała. W ocenie Sądu pierwszej instancji brak wiedzy skarżącego o orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi wystarczającej przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sytuacji, jeżeli termin ten upłynął kilka miesięcy temu. W tej sprawie, w stosunku do skarżącego, nie wystąpiły też żadne nadzwyczajne okoliczności, które usprawiedliwiałyby taką niewiedzę (np. długotrwała choroba). Ponadto Sąd pierwszej instancji podniósł, że M. P. posiadł wiedzę o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 chociażby z uzasadnienia wyroku tutejszego Sądu z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 159/08 (doręczonego 25 listopada 2008 r.), w którym skargę uwzględniono właśnie z uwagi na ww. orzeczenie Trybunału. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. P. zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W motywach zażalenia ponownie powołał się na nieznajomość przepisów prawnych, która w jego ocenie uniemożliwia mu złożenie wniosku o wznowienie postępowania we właściwym czasie. Podkreślił, że przedmiotowy wniosek wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył, gdy tylko zorientował się, że stan prawny sprawy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uległ zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Możliwość zgłoszenia żądania wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie przewiduje art. 272 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie paragraf 2 art. 272 P.p.s.a. stanowi, iż w takiej sytuacji skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący we wniosku z dnia 11 maja 2005 roku wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 41/07 oraz powołał się na wyjątkową sytuację życiową polegającą na konieczności opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. W pierwszej kolejności należy podnieść, że jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego powszechnie przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W przedmiotowej sprawie M. P. nie przedstawił okoliczności przemawiających za tym, że nie miał możliwości powzięcia wiadomości o opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, natomiast sytuacja przedstawia się wręcz przeciwnie. Z analizy akt sądowych jednoznacznie wynika, że M. P. posiadł wiedzę o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 159/08 (doręczonego 25 listopada 2008 r.), w którym skargę uwzględniono właśnie z uwagi na ww. orzeczenie Trybunału. Oznacza to, że skarżący miał możliwość złożenia przedmiotowego wniosku w znacznie wcześniejszym terminie i bezsprzecznie w niniejszej sprawie nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające uzyskanie informacji o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 1 P.p.s.a. Ponadto ani skarżący, ani jego pełnomocnik (w piśmie uzupełniającym) nie wskazali kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a która zgodnie z art. 87 §1 P.p.s.a. jest w przedmiotowej sprawie warunkiem niezbędnym dla przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Należy zatem uznać, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 616/06 jako wniesiony po terminie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.