VI SA/Wa 602/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. w zakresie punktu II, tj. nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2000 zł; 2. stwierdza, że decyzje opisane w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu. W dniu 20 stycznia 2005 r. w miejscowości K. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...], należący do I. D., wspólnika spółki cywilnej "B". Kontrola została udokumentowana protokołem nr [...]. Kierowca okazał wypis z zaświadczenia za przewozy drogowe na potrzeby własne wystawionego dla I. D. – wspólnika s.c. "B" Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 92 ust. 1, pkt 2 i 6, art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 125, poz. 1371, z późn. zm.) oraz na podstawie lp. 1.11.9. ust. 3 lit. c i lp. 1.1.1. załącznika do ww. ustawy nałożył na I. D. - wspólnika s.c. "B." karę pieniężną w łącznej wysokości 8300 zł. Organ podjął ww. decyzję w związku z ustaleniem, iż w czasie przeprowadzonej w dniu 20 stycznia 2005 r. kontroli drogowej kierujący pojazdem okazał używane nieprawidłowe wykresówki co spowodowało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 300 zł. Natomiast w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzono, iż kierujący pojazdem nie był pracownikiem przedsiębiorstwa "B." a taki stan rzeczy zdaniem organu oznacza, iż wykonywany transport nie odbywał się w ramach przewozu na potrzeby własne. Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 8000 zł. W odwołaniu od tej decyzji strona podnosiła, iż przewoziła [...] do punktu sprzedaży w W., po pouczeniu naprawiła błąd zatrudniając kierowcę na umowę o pracę, zarzuciła też uniemożliwienie jej przez organ wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz zgłoszenia żądań. Powołała się dodatkowo na swoją sytuację rodzinną oraz interes społeczny gdyż tak wysoka kara spowoduje konieczność likwidacji firmy. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., skierowaną do I. D. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 3 i pkt 4a, art. 5 ust. 1 art. 87 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 2, art. 92 ust. 1 ww. ustawy, załącznika lp. 1.1.1., lp. 1.11.11 ust. b, ustawy kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. 98 Nr 21 poz. 94 ze zm.), art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1885P.0008-0021), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r., Nr 92, poz. 879 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze na tę decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie jako naruszającej przepisy art. 10 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł także zarzut błędnej interpretacji przez organy administracji przepisów ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. W uzasadnieniu wskazał, iż nie kwestionuje kary za nieprawidłowe użycie tachografu którą uiścił, a jedynie karę w wysokości 8000 zł za brak licencji na wykonywanie transportu drogowego albowiem przewóz wykonywany był na potrzeby własne, do którego posiadanie licencji nie jest wymagane. Dodał, iż kierowca był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia co w jego rozumieniu oznacza, iż był jego pracownikiem. Zarzucił pozbawienie przez organ możliwości zapoznania się i odniesienia do zgromadzonego w sprawie materiału przed wydaniem decyzji. Nadto powtórzył uprzednio użyte argumenty odnośnie swojej sytuacji życiowej. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1985/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2005 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w toku postępowania administracyjnego nie ustalono wszystkich stron postępowania a z dokumentów przedstawionych przez skarżącego wynikało, iż działalność gospodarczą prowadzi w formie spółki cywilnej, początkowo z bratem – W. D., a po jego śmierci z matką – E. D. Postępowanie toczyło się tylko z udziałem I. D., co w ocenie Sądu, doprowadziło do naruszenia przepisów procesowych w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Ponownie rozpatrując sprawę, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 9 października 2006 r. wezwał wspólników spółki do wyjaśnienia, który ze wspólników spółki wykonywał kontrolowany przewóz na potrzeby własne oraz dlaczego po śmierci wspólnika – W. D. nie zostało zmienione zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne. W odpowiedzi wspólnicy spółki cywilnej: I. D. i E. D. wskazali, iż przewóz był wykonywany na potrzeby spółki, na podstawie zaświadczenia nr [...] na przewozy własne, wystawionego na I. D. Wskazali ponadto, iż organ wydający zaświadczenie (Starostwo Powiatowe w B.) poinformował, iż po śmierci brata (wspólnika) nie ma potrzeby dokonywania żadnych zmian a kierowca wykonujący przewóz był pracownikiem spółki, co ustalił Sąd Pracy w [...] wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. sygn. akt [...]. Załączyli kopię prawomocnego wyroku oraz umowę o pracę zawartą z kierowcą na okres obejmujący datę kontroli. Z informacji uzyskanych od Starostwa Powiatowego w B. (pismo z dnia 9 listopada 2006 r.) wynika, iż E. D. nie wystąpiła do organu z wnioskiem o udzielenie licencji lub wydanie zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Na podstawie powyższych danych [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 12 grudnia 2006 r. zatytułowanym "Uzupełnienie zawiadomienia" stwierdził, iż E. D., dalej skarżąca, w dniu 20 stycznia 2005 r. wykonywała przewóz na potrzeby własne bez posiadania zaświadczenia, stwierdzając jednocześnie, iż przewóz był wykonywany przez spółkę "B." I. D., E. D. z siedzibą w Ł. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.): I. nałożył na E. D. i I. D. karę pieniężną w wysokości 300 zł; II. nałożył na E. D. karę pieniężną w wysokości 2000 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż z przedstawionych dowodów wynika, że przewozu dokonywali I. D. i E. D. – wspólnicy spółki cywilnej "B.", zaś kierującym był ich pracownik. Podczas wykonywanego przewozu strony posługiwały się wypisem z zaświadczenia za przewozy drogowe na potrzeby własne wystawionego dla I. D., natomiast E. D. nie posiada ani zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne ani licencji na wykonywanie transportu drogowego. Organ stwierdził, iż przedsiębiorcą są wspólnicy spółki a nie spółka cywilna. Zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne winni posiadać wspólnicy, Pani E. D. wykonująca jako wspólnik spółki cywilnej "B." nie posiadała zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, co zgodnie z lp. 1.1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 2000 zł. Kara w wysokości 300 zł została nałożona za nieprawidłowe używanie przełącznika grup czasowych w dniach 14/17.01.05, 17/19.01.05. Od powyższej decyzji w części dotyczącej pkt. II, tj. nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2000 zł odwołała się E. D. Podnosiła, iż kontrolowany przewóz był wykonywany przez spółkę, również przewożony towar był własnością spółki. Zaświadczenie wystawione na I. D. wskazuje, iż jest wspólnikiem s.c. i ono - w jej ocenie - upoważnia do przewozu towarów spółki. Po rozpatrzeniu odwołania we wskazanym wyżej zakresie Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 33, art. 87 ust. 2, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 1.1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1497), decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w kwestionowanym zakresie. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa spółka cywilna nie posiada statusu przedsiębiorcy, nie posiada osobowości prawnej, co oznacza, że sama nie może być podmiotem praw i obowiązków. Za przedsiębiorców uznaje się wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. W przedmiotowej sprawie kontrolowanym podmiotem są dwaj odrębni przedsiębiorcy: I. D. i E. D. W ocenie organu znajdująca się faktura VAT [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] grudnia 2004 r. potwierdzają, iż E. D. jako przedsiębiorca wykonywała przewóz na potrzeby własne bez posiadania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. W ocenie organu wspólnicy spółki powinni wystąpić do organu o wydanie zaświadczenia składając łącznie jeden wniosek o wydanie zaświadczenia albo każdy ze wspólników może złożyć wniosek o wydanie indywidualnego zaświadczenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. D., wspólnik spółki cywilnej o nazwie "B." s.c. I. D., E. D., zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. W uzasadnieniu zarzuciła organowi pomylenie stanu faktycznego przez uznanie, iż ona wykonywała przewóz, podczas gdy przewóz towarów stanowiących własność spółki wykonywała spółka, podkreślała, iż z faktury VAT wynika, iż działalność prowadzi spółka a nie ona indywidualnie. Przywoływała art. 863 § 1 i 2 k.c. na potwierdzenie, iż przewożony towar jest własnością spółki. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej w zaskarżonej części. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r., wydane zostały z naruszeniem prawa. Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, iż kontrolowanym pojazdem wykonywany był transport drogowy rzeczy na potrzeby własne spółki. Kierowca kontrolowanego pojazdu był kierowcą zatrudnionym przez spółkę cywilną I. D. i E. D., prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą "B." s.c. W ocenie organu posiadane zaświadczenie na wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne wystawione dla jednego wspólnika uprawniało tylko jego posiadacza do wykonywania transportu na potrzeby własne, natomiast ten sam przewóz dla drugiego wspólnika stanowił naruszenie art. 33 ustawy o transporcie drogowym. Przepisy prawa (kodeks cywilny) przewidują prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej. Przepisy dotyczące spółek cywilnych znajdują swoje unormowanie w Tytule XXXI Kodeksu cywilnego w art. od 860 do 875 k.c., które to przepisy dopuszczają prowadzenie działalności gospodarczej właśnie w tej formie. Osoba fizyczna zatem zgodnie ze swobodą prowadzenia działalności gospodarczej, może również wybrać formę spółki cywilnej do prowadzenia takiej działalności. Bezspornym jest, że w świetle uregulowań art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, natomiast przedsiębiorcami są poszczególni jej wspólnicy. Jednak spółka cywilna stanowi coś więcej niż tylko zgrupowanie wspólników i coś więcej niż tylko umowę zobowiązaniową (por. J. Lic “Skutki braku podmiotowości spółki cywilnej prowadzącej działalność gospodarczą" PPH styczeń 2006). Jak trafnie to ujął Andrzej W. Wiśniewski "Prawo o spółkach" Warszawa 1990, t. I s. 43 i 47 - spółka cywilna jest organizacją wspólników zmierzającą do wspólnego celu gospodarczego, opartą na zasadach współdziałania i posiadającą wyodrębniony majątek. Fakt, że będący odrębnymi przedsiębiorcami, wspólnicy spółki cywilnej utworzyli tą organizację o wspólnym celu gospodarczym nie pozostaje bez wpływu na ich status. Spółkę cywilną można prowadzić osobiście lub w wiele osób. Jeżeli wybiera się formę organizacyjną firmy w postaci spółki cywilnej to podmiotowość nie będzie przysługiwała spółce a tylko poszczególnym wspólnikom jako przedsiębiorcom. Podkreślenia jednakże wymaga, iż spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym (oderwanym) od wspólników, lecz jest wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wszystkich tych wspólników. Obowiązek działania przedsiębiorcy pod firmą w przypadku spółki cywilnej oznacza, że firma nie przysługuje spółce cywilnej lecz jej wspólnikom, z których każdy ma odrębną firmę, tj. imię i nazwisko. Posługiwanie się w obrocie nazwą przedsiębiorstwa prowadzonego przez wspólników nie oznacza powstania odrębnej od wspólników struktury działającej na zewnątrz. Z kolei w myśl przepisów art. 866 k.c., każdy wspólnik spółki cywilnej jest umocowany do jej reprezentowania na zewnątrz. Należy przy tym mieć na względzie fakt, iż umocowanie to opiera się na przepisie ustawy, co oznacza, że mamy w tym zakresie do czynienia z przedstawicielstwem. Z momentem powstania spółki wspólnicy nie są już tylko odrębnymi przedsiębiorcami. Są przedsiębiorcami - wspólnikami spółki cywilnej. Posiadają, co prawda oddzielne wpisy do ewidencji działalności gospodarczej, ale są to wpisy o określonej treści, zawierającej informację o istnieniu spółki. Tą informację stanowi wpisany do rejestru działalności gospodarczej nr statystyczny REGON właściwy dla spółki cywilnej. Spółka cywilna otrzymuje wpis do urzędowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON i związany z nim numer statystyczny, który zawiera informację o wszystkich wspólnikach spółki cywilnej oraz informację, że działają oni w formie spółki cywilnej (por. art. 30 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). Spółka cywilna jest podmiotem prawa podatkowego i podatnikiem podatku VAT. W związku z tym spółka posiada własny nr identyfikacji podatkowej NIP, niezależny od numerów NIP, jakie posiadają jej wspólnicy (por. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. Nr 142, poz. 702 ze zm.). Należy też podnieść, że spółka cywilna choć nie jest podmiotem podatku dochodowego, jest podmiotem uzyskiwania przychodu i ponoszenia kosztów oraz jest zobowiązana prowadzić księgę przychodów i rozchodów (albo księgę rachunkową), a dopiero tak obliczony dochód zostaje rozdzielony na poszczególnych wspólników, którzy są podatnikami podatku dochodowego. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204 z 2004 r. poz. 2088) określa zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego, przy czym jako transport drogowy określa podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi (por. art. 4 pkt 1 i 2 ustawy). Art. 33 ust. 1 ustawy stanowi, że przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zaświadczenie wydaje się przedsiębiorcy, a więc m.in. osobie fizycznej - prowadzącej przedsiębiorstwo także w formie spółki cywilnej. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej w art. 75 ust. 1 pkt 18 stanowi, że uzyskania zezwolenia wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Wśród podmiotów, które w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym mogą ubiegać się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej nie ma wymienionych spółek cywilnych, zatem aby spółka taka mogła wykonywać przewozy na potrzeby własne zaświadczenie uprawniające do wykonywania tych przewozów musi mieć przynajmniej jeden z jej wspólników. Wspólnik, który uzyskał zaświadczenie uprawniające do prowadzenia przewozów na potrzeby własne wykonuje te przewozy jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, którą prowadzi w formie spółki cywilnej. Skoro natomiast posiadacz takiego zaświadczenia wykonuje podstawową działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, to nie można w tej sytuacji drugiemu wspólnikowi czynić zarzutu, że wykonuje przewóz na potrzeby własne jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności spółki bez wymaganego zaświadczenia. Stwierdzony przez organ w toku kontroli fakt nieposiadania przez wspólnika spółki cywilnej E. D. zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej nie uzasadniał więc, w ocenie Sądu, nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. W świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym nie ma bowiem podstaw do nakładania na wszystkich wspólników spółki cywilnej wymogu legitymowania się takim zaświadczeniem uprawniającym do wykonywania przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę. Kontrolowany przewóz na potrzeby własne wykonywany był przez ułomny podmiot prawny - spółkę cywilną. Nie można zatem uznać, że w sytuacji posiadania zaświadczenia uprawniającego do wykonywania przewozów na potrzeby własne przez jednego wspólnika tej spółki cywilnej, drugi wspólnik tej spółki narusza prawo wykonując przewóz bez wymaganego zaświadczenia, bowiem żaden ze wspólników tej spółki nie wykonuje przewozu na potrzeby własne jako osoba fizyczna, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, ale obaj razem jako podmiot gospodarczy - spółka cywilna. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.