I FSK 1719/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-08-24
Skład orzekający: Artur Mudrecki, Krzysztof Stanik, Jan Zając
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie stronie uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego w wersji skróconej, odbiegającej od oryginału znajdującego się w aktach sprawy, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania skutkującą stwierdzeniem jego nieważności?Ratio decidendi
Doręczenie stronie uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego w wersji skróconej, odbiegającej od oryginału znajdującego się w aktach sprawy, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania wskazaną w art. 183 § 2 pkt 5 PPSA (pozbawienie strony możności obrony swych praw). Taka wadliwość skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. dotyczącą określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za 1995 r. Skarżący zarzucali m.in. przedawnienie zobowiązań podatkowych i niewłaściwe prowadzenie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając nieważność postępowania przed WSA z powodu doręczenia stronie uzasadnienia wyroku w wersji skróconej, co pozbawiło ją możności obrony praw.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz I. L. kwotę 607 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Sędzia NSA Jan Zając, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 828/08 w sprawie ze skargi K. L., I. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 21 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za 1995 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz I. L. kwotę 607 zł (słownie: sześćset siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 828/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. L., I. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 21 sierpnia 2008r., w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za 1995 r.
2. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji
2.1. Przedmiotem skargi małżonków K. L. i I. L. (dalej nazywani Skarżącymi) była Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 21 sierpnia 2008r. uchylająca Decyzje Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 24 listopada 2000 r. w części orzekającej o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Uchylone decyzje organu pierwszej instancji dotyczyły określenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - grudzień 1995 r. dla podmiotu: [...] "K." K. i I. L. Powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji była okoliczność, że postępowanie podatkowe w tych sprawach i decyzje były kierowane do podmiotu [...] "K." K. i I. L., podczas gdy podatnikiem była K. L., gdyż małżonkowie nie mogli być podatnikiem w rozumieniu art. 5 ustawy z 8 stycznia o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11 poz. 50 ze zm.) (dalej: ustawa o VAT).
Zarzuty skargi uzupełniane kolejnymi pismami procesowymi i wnioskami dowodowymi skarżących (z dnia 16 lutego 2009 r., 6 marca 2009 r., z dnia 30 marca 2009 r., z dnia 11 maja 2009 r., z dnia 1 czerwca 2009 r.) sprowadzały się do tego, że - zdaniem Skarżących - skoro postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie uchylonych decyzji organu pierwszej instancji było skierowane do podmiotu [...] "K." K. i I. L., tj. do podmiotu, który nie był podatnikiem podatku od towarów i usług, to tym samym nie nastąpiła przerwa biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, a więc nastąpiło przedawnienie zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za 1995 r. i na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), (dalej: Ordynacja podatkowa) Dyrektor Izby Skarbowej w R. jako organ odwoławczy powinien orzec o umorzeniu postępowania w tej sprawie. Skarżący wskazali na naruszenie przepisów: art. 59 § 1, art. 70 § 1 i § 3, art. 208 § 1, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 187 i art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że:
1) cały należny podatek VAT za poszczególne miesiące 1995 r. został wyegzekwowany, zatem zobowiązanie podatkowe w tym podatku wygasło przez zapłatę i nie może wygasnąć po raz drugi na skutek przedawnienia, tj. na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej;
2) organ odwoławczy był związany na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) oceną prawną wyrażoną w dotyczącym tej sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2007 r. sygn. VIII SA/Wa 197/07;
3) w sprawie nie będzie miało miejsca przedawnienie zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - grudzień 1995 r., bowiem tytuły wykonawcze dotyczące tego podatku z dnia 8 grudnia 2000 r. zostały wystawione na K. L. i I. L. z podaniem numeru NIP K. L., jakim posługiwał się podatnik składając deklaracje podatkowe VAT-7 za miesiące 1995 r.
2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględniając skargi, wskazał, że obszerne wywody skarżących poparte licznymi wnioskami dowodowymi z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy sprowadzały się w istocie do tego, że działający w imieniu [...] "K." K. i I. L. pełnomocnik radca prawny K. K. w okresie zawiadomienia o egzekucji (kierowanego do niego jako pełnomocnika w końcu 2000 r.) nie miał umocowania do reprezentowania podatnika a zatem doręczenie mu zawiadomienia o egzekucji i tytułach wykonawczych nie przerywało biegu terminu przedawnienia, tak samo jak nie przerywało biegu przedawnienia skierowanie egzekucji (nawet skutecznej) do podmiotu, który podatnikiem nie był, to jest do [...] "K." K. i I. L.
Zdaniem WSA, wdawanie się w sprawie niniejszej w szczegółowe rozważania, czy nastąpiła przerwa biegu przedawnienia w stosunku do podmiotu: [...] "K." K. i I. L. czy też nie, było całkowicie bezprzedmiotowe, bowiem zgodnie z twierdzeniami skarżących jak i wiążącymi w tej sprawie na podstawie art. 153 u.p.p.s.a ustaleniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2007 r., sygn. VIII SA/Wa 197/07, podmiot ten nie był podatnikiem podatku od towarów i usług w 1995r. a postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w stosunku do K. L. i to było podstawową przyczyną uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 24 listopada 2000 r. Na skutek tego postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za 1995 r. powinno dotyczyć właściwego podatnika, tj. K. L. prowadzącej w 1995 r. przedsiębiorstwo pod firmą [...] "K." i to w tym postępowaniu prowadzonym wobec właściwego podatnika powinny być prowadzone ustalenia dotyczące podatku VAT, w tym również przy uwzględnieniu, czy nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie zaistnienia przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej przepisów prawa materialnego i prawa postępowania, w szczególności wskazywanych w skardze przepisów: art. 59 § 1, art. 70 § 1 i § 3, art. 208 § 1, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 187 i art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, które skutkowałoby wadliwością zaskarżonej decyzji powodującą konieczność jej uchylenia.
Na marginesie Sąd wskazał, że nie odroczył rozprawy mimo wniosku Skarżącej K. L. złożonego 1 czerwca 2009 r., gdyż podanych powodów odroczenia nie uznał za ważne przyczyny uzasadniające odroczenie rozprawy na podstawie art. 99 u.p.p.s.a. Jak wynikało z treści zaświadczeń lekarskich Pani K. L. mogła chodzić, ponadto należy zauważyć, że na rozprawie był obecny jej mąż – I. L., który w tej sprawie ma z nią wspólny interes prawny, a stanowisko stron było zaprezentowane szczegółowo w skardze i obszernych pismach procesowych.
3. Skarga kasacyjna
3.1. W skardze kasacyjnej sporządzonej przez pełnomocnika I. L. zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego:
- poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez brak zapewnienia równego stosowania prawa w zw. z art. 107 O.p. poprzez faktyczne wprowadzenie odpowiedzialności osoby trzeciej mimo braku uprawniającej do tego decyzji;
- art. 7 Konstytucji RP poprzez akceptację, że organ administracji publicznej nie działał w sprawie na podstawie i w granicach prawa;
- poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT obowiązującej w dacie wydania decyzji przez organ I instancji poprzez uznanie za podatnika nieistniejącego podmiotu;
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- nie rozpoznano zarzutów podniesionych w skardze;
- art. 233 § 1 pkt 2a) ustawy Ordynacja podatkowa, tj. nastąpiło niezgodne z prawem przekazanie sprawy, po uchyleniu decyzji organu I instancji, do rozpoznania temu organowi, a nie rozpoznanie merytoryczne we własnym zakresie przez organ drugiej instancji;
- art. 107 § 1 w zw. z art. 108 § 1 oraz § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez faktyczne zastosowanie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatnika mimo braku wydania przewidzianej prawem decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika;
- art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie zastosowanie normy dotyczącej przedawnienia zobowiązań podatkowych;
- art. 70 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 20 § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektóre inne ustawy (Dz. U. 2002, Nr 16, poz. 1387), jako że tytuły wykonawcze wystawione przez Pierwszy Urząd Skarbowy w R. zostały doręczone nie podatnikowi, a osobie nieuprawnionej, radcy prawnemu K. K.;
- art. 59 § 1 pkt 1) ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uznanie, że podatek wyegzekwowany od innego podmiotu niż podatnik, a bez decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, stanowi przyczynę wygaśnięcia zobowiązania;
- art. 72 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uznanie, że wyegzekwowany podatek spowodował wygaśnięcie zobowiązania, a nie jest wyłącznie nadpłatą w wyniku uiszczenia podatku nienależnego;
- art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie umorzenie postępowania mimo jego bezprzedmiotowości (z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego).
3.2. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
3.3. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 197/07, na skutek skargi I. L. wykluczył możliwość solidarnej odpowiedzialności małżonków z tytułu podatku od towarów i usług. W postępowaniu nie doszło też nigdy do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązanie podatkowe K. L. Zaniechano stosowania przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązania, a także uznano, że zobowiązanie podatkowe wygasło mimo, że zostało wyegzekwowane nie od podatnika.
Według autora skargi kasacyjnej, naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT - obowiązującej w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji polega na faktycznym uznaniu tożsamości podmiotowej I. L. i K. L. oraz na pominięciu odrębności w zakresie podatkowym zarówno przez organ podatkowy, jak też przez Sąd.
Nadużyciem prawa było twierdzenie, że I. L. ma wspólny interes prawny z K. L. Z uzasadnienia wyroku nie wynika, co legło u podstaw przyjęcia takiego stanowiska przez Sąd. Sąd nie był uprawniony do badania zbieżności interesu prawnego I. L. i K. L., bowiem oznacza to stosowanie wykładni instrumentalnej, która wykracza poza ramy obowiązujących przepisów.
Zdaniem pełnomocnika strony, w sprawie należy zdecydowanie stwierdzić, że w braku skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Decyzje podatkowe nie zostały doręczone podatnikowi, a jedynie osobie, którą organ podatkowy, w sposób dowolny, a przede wszystkim, wbrew woli stron postępowania, traktował jako pełnomocnika, to jest organ doręczał decyzje podatkowe radcy pranemu K. K.
Mając na względzie, że postępowanie podatkowe było prowadzone wobec nieprawidłowego podatnika, należy uznać, że doszło do powstania nadpłaty w podatku po stronie podmiotu, od którego to zobowiązanie wyegzekwowano. Skoro zapłata podatku nastąpiła przez podmiot niewłaściwy, nie można mówić o wygaśnięciu zobowiązania.
Autor skargi kasacyjnej na poparcie swoich twierdzeń wskazał na liczne orzeczenia sądów administracyjnych.
4. 1. W dniu 19 lutego 2010 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo zatytułowane: odpowiedź uczestniczki K. L. na skargę kasacyjną. W piśmie tym poparto skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r.
4.2. W dniu 21 lipca 2010 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo procesowe K. L. W piśmie tym wniesiono o stwierdzenie nieważności postępowania prowadzonego przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie VIII Wydziałem Zamiejscowym w Radomiu zakończonego wyrokiem z dnia 2 czerwca 2009 r., o sygn. akt VIII SA/Wa 828/08, z uwagi na dopuszczenie się przez Sąd pierwszej instancji obrazy art. 109 u.p.p.s.a. Wskazano, że nie uwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji wniosku K. L. o odroczenie rozprawy pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem zapadłym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 560/10.
4.3. W piśmie, które wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 3 sierpnia 2010 r. pełnomocnik I. L. poparł wniosek K. L. o stwierdzenie nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie VII SA/Wa 828/08. Ponadto, poparł zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej odnośnie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 141 § 4 u.p.p.s.a., poprzez nie odniesienie się przez WSA, w wyroku z dnia 2 czerwca 2008 r., do zarzutów skargi, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a., poprzez brak wykazania naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania podatkowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podniósł również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozpoznał całości zarzutów podniesionych przez skarżących, tj. nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 108 ustawy Ordynacja podatkowa. Wskazał na uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. z dnia 15 lutego 2010, sygn. akt II FSP 8/2009 oraz z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/2009. Wniósł przy tym o rozpoznanie skargi w oparciu o art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jako ustawy właściwej w dacie, kiedy doszło do sprzecznego z prawem wyegzekwowania należności podatkowej od osoby trzeciej, mimo braku wymaganej decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.
4.4. Na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego I. L. poparł zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej i wniósł o stwierdzenie nieważności ze względu na nieobecność K. L. podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto zarzucił, że treść uzasadnienia wyroku znajdującego się w aktach sprawy NSA odbiega od oryginału uzasadnienia znajdującego się w aktach sprawy WSA w Warszawie. W szczególności dotyczy to usunięcia znacznych fragmentów na stronie 3 od słów Dyrektor Izby Skarbowej do końca akapitu oraz innych słów. Tak zmienione uzasadnienie wyroku zostało doręczone stronie, co stanowi istotne naruszenie procedury. Poza tym w stosunku do sędziego sprawozdawcy skarżący w innych sprawach składał wnioski o wyłączenie.
4.5. Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji podlega uchyleniu chociaż z innych przyczyn niż zarzucone w skardze kasacyjnej.
Stosownie do treści art. 183 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
§ 2. Nieważność postępowania zachodzi:
1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna;
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;
3) jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona;
4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy;
5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw;
6) jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.
Z cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny – co do zasady - związany jest zarzutami skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Badanie w postępowaniu kasacyjnym cytowanych przesłanek nieważności jak i szerokie ich rozumienie jest podstawą do zagwarantowania stronie konstytucyjnego prawa do sądu w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności podjął rozważania dotyczące ewentualnych przesłanek do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem pierwszej instancji.
5.2. W rozpatrywanej sprawie argumenty podniesione przez pełnomocnika strony I. L. na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. dotyczące doręczenia uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji w jego znacznie skróconej wersji, bez dochowania procedury związanej ze prostowaniem wyroku określonej w art. 156 u.p.p.s.a., można uznać jako kwalifikowaną wadę postępowania wskazaną w art. 183 § 2 pkt 5 u.p.p.s.a. Nieważność postępowania zachodzi między innymi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skierowanie do obiegu prawne innego w swej treści uzasadnienia wyroku. niż znajdujące się w aktach sprawy Sądu pierwszej instancji, mogło utrudnić sformułowanie właściwych zarzutów w skardze kasacyjnej, którymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 u.p.p.s.a.). Poza tym brak dochowania procedury związanej z ewentualnym sprostowaniem uzasadnienia wyroku pozbawił stronę możliwości złożenia środka zaskarżenia w postaci zażalenia na podstawie art. 194 § 1 pkt 5 u.p.p.s.a. Dostrzeżone uchybienia prowadzą do wniosku, że postępowanie przed Sądu pierwszej instancji dotknięte było wadą nieważności postępowania.
5.3. Konsekwencją stwierdzenia nieważności postępowania z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 u.p.p.s.a. jest zastosowanie przepisu art. 186 u.p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uchyla wyrok także w części niezaskarżonej, jeżeli zachodzi nieważność postępowania. Cytowane uregulowanie prawne stanowi wyjątek od zasady związania sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej. Jest to również inne rozwiązanie prawne niż przyjęte w procedurze cywilnej i w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III, teza 3 do art. 187 u.p.p.s.a., J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 411-412).
W świetle dotychczasowych rozważań, w związku ze stwierdzeniem nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego było uchylenie wyroku w całości, również poza część niezaskarżoną przez K. L. Zgodnie bowiem z art. 186 u.p.p.s.a. NSA uchyla wyrok także w części niezaskarżonej, jeżeli zachodzi nieważność postępowania, co miało miejsce w rozstrzyganej sprawie. Brzmienie wskazanego przepisu jest jednoznaczne i potwierdza przyjęte rozwiązanie.
5.4. Brak natomiast podstaw aby uznać, że zachodzi nieważność postępowania z uwagi na prowadzenie postępowania pod nieobecność K. L. W tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że odroczenie rozprawy w świetle art. 99 i art. 109 u.p.p.s.a. może nastąpić tylko z ważnej przyczyny. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, że skarżąca mogło chodzić. Z wcześniej prowadzonych przez skarżącą postępowań wynika, że skutecznie można żądać odroczenia rozprawy przestawiając stosowne zaświadczenie lekarskie pochodzące od lekarza sądowego.
5.5. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że na tym etapie postępowania jest ono przedwczesne. Podstawą do uchylenia wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było pozbawienie strony możliwości obrony praw. Sprawia to, że ocena wydanego w nieważnym postępowaniu wyroku jest bezprzedmiotowa, jeżeli - niezależnie od jej wyniku - wyrok podlega uchyleniu. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2004 r., sygn. akt OSK 751/04 (opubl. Baza Komputerowa Wydawnictwa LEX nr 573944).
5.6. W świetle dotychczasowych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zachodzi nieważność postępowania z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 u.p.p.s.a. na podstawie art. 186 u.p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 185 § 1 u.p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia teść art. 203 pkt 1 u.p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło