II OSK 1741/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko ( spr.) sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 434/09 w sprawie ze skargi B.R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. wydaną w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia [...] listopada 2008 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia stronie pozwolenia na broń palną myśliwską z uwagi na powzięcie informacji, iż Prokuratura Okręgowa w Olsztynie postawiła skarżącemu zarzut popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 k.k. W toku postępowania ustalono, że został sporządzony akt oskarżenia, w którym wskazano, iż skarżący w październiku 2000 r. w Olsztynie i innych miejscowościach, jako właściciel firmy handlowej [...] i właściciel gospodarstwa rolnego, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w warunkach czynu ciągłego, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie, w celu wyłudzenia dopłat, za pomocą wprowadzenia w błąd pracowników ARR, będąc uprawnionym do sporządzenia dokumentów m.in. związanych z inwestycyjnym skupem zbóż, wyłudził pieniądze z dopłat dla producentów w kwocie 222.500 zł, co stanowi mienie znacznej wartości, na szkodę Skarbu Państwa reprezentowanego przez Agencję Rynku Rolnego Oddziału Terenowego w Olsztynie, za rzekome dostarczenie pszenicy w ilości 2225 ton – zgodnie z zasadami interwencyjnego skupu zbóż – do magazynów skupowych w Chojnicy, gdzie skup prowadziło [...] na podstawie stu jeden potwierdzających nieprawdę dowodów dostaw, które podpisał w pozycji "dostawca", a także stu jeden dowodów magazynowych "Magazyn Wyda", które podpisał w pozycji "zdał". Czyny te zakwalifikowane są w kodeksie karnym jako przestępstwa wymierzone są przeciwko mieniu, obrotowi gospodarczemu oraz wiarygodności dokumentów. W ocenie organu I instancji, okoliczności te w pełni uzasadniają zaliczenie strony do osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W odwołaniu wniesionym od tej decyzji strona wskazała, że nie można w przypadku toczącego się postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, automatycznie przyjmować, że wobec osoby, przeciwko której postępowanie to jest prowadzone, zachodzi obawa użycia broni palnej w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podniósł, że każdą sprawę należy badać indywidualnie, oceniając czy z całokształtu okoliczności w niej ustalonych można taką obawę wywieść, co wymaga jednak zbadania dotychczasowego postępowania danej osoby z bronią palną oraz sposobu jej dotychczasowego życia. Podkreślił, że do tej pory w stosunku do niego Policja nie podejmowała jakichkolwiek interwencji, nie nadużywa on alkoholu, brak jest też przeciwwskazań lekarskich i psychologicznych do posługiwania się przez niego bronią, cieszy się dobrą opinią w miejscu zamieszkania i kole łowieckim. Ponadto wskazał, że nigdy nie użył posiadanej broni palnej niezgodnie z jej przeznaczeniem, jak również prawidłowo ją przechowuje. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, że do oceny, czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy ustalenie przez organ Policji, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub o nie się ubiegająca była skazana lub jest wobec niej prowadzone postępowanie karne o przestępstwo wymienione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, które nie musi mieć bezpośredniego związku z bronią. W ocenie organu, ustalenie faktu wszczęcia wobec strony postępowania karnego o popełnienie czynów z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. (przeciwko mieniu) w zb. z art. 271 § 3 k.k. (przeciwko wiarygodności dokumentów) w zb. z art. 297 § 1 kk (przeciwko obrotowi gospodarczemu) jest dla organów Policji wiążące w sprawie cofnięcia jej pozwolenia na broń. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił błędne uznanie, że toczące się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu automatycznie uzasadnia obawę możliwości użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zarzucił, że oba organy konsekwentnie pomijają fakt, iż główną przesłanką warunkującą cofnięcie pozwolenia na broń jest istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Uchylając zaskarżony wyrok Sąd I instancji wskazał, że w każdym przypadku kolizji z prawem osób posiadających pozwolenie na broń, które zostały skazane prawomocnym wyrokiem, bądź toczą się przeciwko nim postępowania karne, ustawodawca polecił każdą sprawę rozpoznawać indywidualnie z uwzględnieniem całokształtu okoliczności, które przemawiają za uzasadnioną obawą, przekonują o utracie dotychczasowej wiarygodności i zaufania na tyle, że należy uznać w świetle określonego, łamiącego zasady porządku prawnego zachowania, że w interesie społecznym nie leży pozostawienie broni w ręku tej osoby. Innymi słowy, każde naruszenie przepisów prawa, a zwłaszcza prawa karnego, a w szczególności godzące w życie, zdrowie i mienie – czy w trakcie toczącego się postępowania, czy po wydaniu wyroku skazującego – musi podlegać ocenie z punktu widzenia istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Obawa ta musi być realna i wynikać z rzeczywistych przesłanek. Sam fakt, że osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie oznacza, że stwarza ona zagrożenie użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Z tego względu nie jest pozbawiony podstaw zarzut skarżącego, że niesłusznym jest "automatyczne" traktowanie każdego toczącego się postępowania o popełnienie czynów przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu jako podstawy do cofnięcia pozwolenia na broń. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wobec osoby, której aktem oskarżenia postawiono zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 k.k., wobec której toczyło się postępowanie karne o popełnienie ww. czynów, nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje ona broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy policji wydały zaskarżoną decyzję bez należytego wyjaśnienia całokształtu okoliczności niniejszej sprawy w zakresie wystarczającym. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, bądź też uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasadnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). zarówno przez błędną wykładnię jak i nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów. Stanowią one, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń wydane osobie, w stosunku do której istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciw życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie podniósł, że wykładnia wymienionych przepisów w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wzbudziła kontrowersje. Z jednej bowiem strony przyjmowano, że sam fakt skazania posiadacza broni za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a nawet tylko wszczęcie postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa, daje podstawę do uznania, że osoba taka stwarza zagrożenie użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co dawało wystarczającą podstawę do pozbawienia jej pozwolenia na broń. Część składów sądów administracyjnych, w tym NSA, przyjmowała jednak, że w każdym wypadku kolizji z prawem osób posiadających pozwolenie na broń, gdy zostały one skazane prawomocnym wyrokiem albo gdy toczą się przeciwko nim postępowania karne, ustawodawca polecił każdą sprawę rozpoznawać indywidualnie i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy ustalać, czy można uznać, że w stosunku do takich osób zaistniała uzasadniona obawa użycia przez nie broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zaistniała kontrowersja i wynikająca z niej niejednolitość orzecznictwa sądowego spowodowały podjęcie przez skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, uchwały z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 5). W uchwale tej NSA stwierdził, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Wymieniona uchwała NSA wiąże – zgodnie z art. 269 p.p.s.a. – inne składy Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym sensie, że odstąpienie od zawartego w niej poglądu prawnego wymagałoby uprzedniego wydania przez skład poszerzony tegoż Sądu uchwały o odmiennej treści. Dotyczy ona wprawdzie osób prawomocnie skazanych za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy, lecz identyczne względy przemawiają za stosowaniem jej do osób, w stosunku do których toczy się postępowanie karne o popełnienie jednego z tych przestępstw. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zaprezentowaną wyżej wykładnię omawianego przepisu zawartą w uchwale składu 7 sędziów z dnia 18 listopada 2009 r. Skarga kasacyjna zasadnie zarzuciła więc obrazę wymienionego przepisu prawa materialnego. Jednocześnie w sprawie nie stwierdzono naruszenia przepisów proceduralnych, mogących mieć wpływ na wyniki sprawy. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi (art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a.).