II FSK 3149/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia del. WSA Nina Półtorak, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi E. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1848/09 oddalającym skargę kasacyjną E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Po 276/09 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1848/09, 2. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Po 276/09, 3. uchyla decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2008 r. nr [...] oraz decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 29 września 2009 r. nr [...], 4. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu na rzecz E. M. kwotę 4917 (słownie: cztery tysiące dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie. Sygnatura akt II FSK 3149/13 U z a s a d n i e n i e Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 lutego 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 1848/09, oddalił skargę kasacyjną E.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Po 276/09. Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia 30 grudnia 2008 r. uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 29 września 2008 r. i ustalił skarżącej podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2002 od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 73.068 zł, uznając, że skarżąca uzyskała dochody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na tę decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż skarżąca poniosła wydatki, które nie znajdowały pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub mieniu zgromadzonym przed ich poniesieniem, a pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wywiedzionej od tego wyroku przez skarżącą skargi kasacyjnej, w której zarzucił ona, między innymi, błędną wykładnię art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. polegające na przyjęciu, że przepis ten wprowadza nieograniczony obowiązek dowodzenia wartości mienia zgromadzonego przez podatnika, w przypadku, gdy podatnik uprawdopodobni posiadanie środków, którymi finansował wydatki. Dnia 8 października 2013 r. skarżąca na podstawie art. 272 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się zmiany tego wyroku i uchylenia poprzedzającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz uchylenia w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 grudnia 2008 r., a także zasądzenia kosztów postępowania na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Podniosła, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.), a więc przepisu, który miał zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem przez Naczelny Sąd Administracyjny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej uwzględnienie i odstąpienie od zasądzenia od niego na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. (II GPS 1/10) art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony skarżącej do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga strony opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.). Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadny i prowadzi do uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r., wydanego w sprawie II FSK 1848/09 oraz poprzedzającego ten wyrok wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 209 r. r., wydanego w sprawie I SA/Po 276/09, jak również decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 września 2008 r., bowiem podstawą materialnoprawną decyzji, których zgodność z prawem była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wydaniem wymienionych wyroków, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym do 2006 r.). O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w zw. z art. 276 P.p.s.a., przyjmując, że – niezależnie od kosztów postępowania wywołanego skargą o wznowienie postępowania - Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do rozliczenia kosztów postępowania wznowionego w ramach ponownego rozpoznania sprawy (art. 282 § 1 P.p.s.a.), a także mając na uwadze, że toczące się postępowanie nadzwyczajne stanowi wyraz realizacji konstytucyjnego uprawnienia jednostki do sanacji postępowania sądowego opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części dotyczącej kosztów zastępstwa procesowego na etapie poprzedzającym wznowienie postępowania sądowego, uznając za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu wymienionego przepisu okoliczność, że w dacie orzekania zarówno przez organy podatkowe, jak i sądy administracyjne, art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.) pozostawał w obrocie prawnym i korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją.