II SA/Wa 408/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Katarzyna Ciacharowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonana w całości, 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego M. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] lutego 2008 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia M. S. pozwolenia na broń palną gazową, z uwagi na fakt prowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego. Pismem z dnia [...] marca 2008 r. M. S. zwrócił się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji o zawieszenie przedmiotowego postępowania, jednakże postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] organ odmówił uwzględnienia wniosku. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 268 a Kodeksu postępowania administracyjnego cofnął M. S. pozwolenie na broń palną gazową. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż wobec strony toczy się postępowanie karne. M. S. został przedstawiony przez Prokuraturę Rejonową [...] zarzut popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 Kodeksu karnego. W ocenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, co obligowało organ, w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, do cofnięcia pozwolenia na broń. Organ podkreślił, iż wprawdzie M. S. posiada bardzo dobrą opinię w miejscu zamieszkania i brak jest zastrzeżeń co do użytkowania posiadanej przez niego broni, jak również nie stwierdzono nieprawidłowości w sposobie jej zabezpieczenia, jednak nie ma to wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Od powyższej decyzji M. S. złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Wskazał, iż organ I instancji nie przeprowadził dowodu z dokumentów zebranych w postępowaniu przygotowawczym, zaś swoje ustalenia oparł jedynie na informacji o przedstawieniu mu zarzutu popełnienia przestępstwa. Stwierdził również, iż z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego niezbicie wynika, że jest on osobą niekaraną, praworządną, godną zaufania oraz posiadającą nieposzlakowaną opinię, co w żaden sposób nie wskazuje na obawę użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Komendant Główny Policji, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268 a kpa oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, iż w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Organ wskazał, iż z literalnego brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ustawodawca wprowadził domniemanie istnienia obawy użycia broni w celu niezgodnym z prawem nie tylko w związku z prawomocnym skazaniem posiadacza pozwolenia na broń za wskazane przykładowo przestępstwa, lecz również z uwagi na postawienie takiej osobie zarzutu popełnienia przestępstwa. Tym samym cofnięcie pozwolenia na broń uzasadnia, zdaniem organu, już samo ustalenie, że przeciwko danej osobie toczy się postępowanie karne o jedno ze wskazanych w katalogu omawianego przepisu przestępstw. Inaczej jest natomiast w sytuacji, gdy osoba jest skazana lub oskarżona o inne przestępstwo, aniżeli przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W takim to dopiero przypadku na organie spoczywa bowiem obowiązek wykazania z jakich powodów powziął obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy i właśnie do tego rodzaju spraw odnosi się przywołane w odwołaniu strony orzecznictwo. Tymczasem M. S. postawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 Kodeksu karnego, tj. przestępstwa przeciwko mieniu, zatem, w ocenie organu odwoławczego, rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, poprzez błędną ich interpretację i w efekcie niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, iż postawienie zarzutu popełnienia przestępstwa stanowi samodzielną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń palną bez przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Ponadto skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie, iż pomimo braku stwierdzenia popełnienia przez niego przestępstwa prawomocnym wyrokiem, fakt prowadzenia przeciwko niemu zawieszonego od kilku lat postępowania przygotowawczego uzasadnia samodzielne cofnięcie pozwolenia na broń. Skarżący stwierdził również, iż w niniejszej sprawie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podał, iż z akt sprawy wynika, że jest on osobą niekaraną, przestrzegającą prawa, godną zaufania oraz posiadającą nieposzlakowaną opinię. Podkreślił, iż organy obu instancji poprzestały jedynie na ustaleniu faktu toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania przygotowawczego, nie przeprowadziły natomiast żadnych dowodów, które pozwalałyby na przyjęcie, iż wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem skarżącego akta postępowania w żaden sposób nie uzasadniają obawy użycia przez niego broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.). Stosownie do treści tych przepisów, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przesłanką cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową było ustalenie, że przeciwko skarżącemu wszczęto postępowanie karne i zarzucono mu popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 Kodeksu karnego, tj. przestępstwa przeciwko mieniu, polegającego na doprowadzeniu, wraz z inną osobą, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości firmy [...], w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej [...], działając na podstawie art. 22 § 1 Kodeksu postępowania karnego, zawiesił śledztwo w ww. sprawie z powodu niemożności ustalenia miejsca pobytu drugiego podejrzanego. Jak wynika z pisma prokuratora z dnia [...] stycznia 2009 r., zarzut przedstawiony skarżącemu nie zmienił się, zaś przedmiotowe śledztwo nadal pozostaje zawieszone. Treść przytoczonego wyżej art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jednoznacznie wskazuje, iż cofnięcie pozwolenia na broń może nastąpić tylko wówczas, gdy co do osoby, która takie pozwolenie na broń już otrzymała, zachodzi uzasadniona obawa, że może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Taką uzasadnioną obawę stwarzać może fakt skazania posiadacza broni prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Zgodnie bowiem z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Zasady tej nie można stosować w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy wszczęto postępowanie karne przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń, lecz nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok skazujący za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu - o których mowa we wskazanym przepisie. Nie można bowiem stawiać znaku równości co do skutków między istnieniem prawomocnego wyroku skazującego za wymienione w przepisie przestępstwa a wszczęciem postępowania karnego za takie przestępstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 622/08, niepubl.). Zgodnie z brzmieniem art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Wynikiem tej konstytucyjnej zasady jest treść art. 5 § 1 Kodeksu postępowania karnego, który stanowi, iż oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem Sądu. Wobec treści powyższych przepisów Konstytucji RP i Kodeksu postępowania karnego za niedopuszczalne należy uznać stanowisko organu, który przyjął, że sam fakt wszczęcia postępowania karnego przeciwko skarżącemu o przestępstwo przeciwko mieniu pozwalał na ocenę, iż z woli ustawodawcy należy go zaliczyć do osób, które budzą uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i w konsekwencji tego założenia zastosować w niniejszej sprawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Takie stanowisko nie znajduje akceptacji w świetle wskazanej wyżej konstytucyjnej zasady "domniemania niewinności" każdego oskarżonego, jak i wyżej wskazanej zasady tej samej treści wynikającej z Kodeksu postępowania karnego. Zaprezentowana argumentacja organów jest błędna i wynika z wadliwej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, sprowadzającej się do stosowania automatyzmu cofnięcia pozwolenia na broń nawet w sytuacji gdy tylko toczy się postępowanie karne o przestępstwa wyszczególnione w tym przepisie. Zauważyć bowiem należy, iż cofnięcie pozwolenia na broń uzasadnia dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Co zaś do uzasadnionej obawy, o której mowa w ww. przepisie, to dotyczyć musi ona przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych, cechy charakteru jak nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie, itp.). Pozwolenie na broń wydawane jest przez Policję po wszechstronnym i stosownym zbadaniu, czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy. Cofnięcie takiego pozwolenia powinna więc poprzedzać również wnikliwa procedura, a przemawia za tym ochrona nabytego prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 128/05, niepubl.). Tych okoliczności nie miały w ogóle na uwadze organy obu instancji w przedmiotowej sprawie, zajmując stanowisko, iż do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy stwierdzenie, że przeciwko stronie toczy się postępowanie karne, a postępowanie to dotyczy przestępstw określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy i w związku z tym nie ma potrzeby wykazania, z czego wynika uzasadniona obawa, że osoba ta może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jest to stanowisko wadliwe, sprzeczne ze wskazanymi zasadami domniemania niewinności i prowadzące do orzekania merytorycznego bez wyjaśnienia istoty sprawy - czy rzeczywiście osoba podejrzana w postępowaniu karnym jest faktycznie osobą zagrażającą bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu oraz mogącą w takim celu użyć broni. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie orzeczono o cofnięciu pozwolenia na broń skarżącemu bez ustalenia i wykazania związku przyczynowego między zarzuconym czynem, o które toczy się postępowanie karne, które zresztą od prawie 5 lat jest zawieszone, a zachowaniem strony, które stwarzałoby obawy, że skarżący użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nie ulega wątpliwości, że interpretacja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji musi uwzględniać fakt, że od osób starających się o pozwolenie na posiadanie broni lub posiadających takie pozwolenia należy wymagać bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa. Naruszenie porządku prawnego przez osobę już posiadającą pozwolenie na broń, czyli dotychczas niewchodzącą w konflikt z prawem, powinno jednak podlegać ocenie z punktu widzenia istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z ustawą. Nie wystarczy tylko skonstatować, jak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji, iż uzasadnioną obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest sam fakt przedstawienia zarzutu popełnienia wskazanego przestępstwa. Ustawodawca wyraźnie określił, że istnienie obawy o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji musi być w takim przypadku uzasadnione. Dla pełnej oceny niniejszej sprawy istotne było również to, w jaki sposób skarżący dotychczas posługiwał się bronią, czy zagrażał zdrowiu lub życiu innych osób, a zatem czy całokształtem swojego dotychczasowego postępowania stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. W tym zakresie organy obu instancji nie dokonały dostatecznej analizy znajdujących się w aktach opinii. Nie można bowiem stosować prostego przełożenia, iż każda osoba, której przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa, powinna mieć cofnięte pozwolenie na broń. Sprawę należy rozpoznawać indywidualnie, z uwzględnieniem całokształtu jej okoliczności faktycznych i zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Organy Policji nie wskazały żadnej konkretnej przesłanki, jak i przyczyny, na podstawie której powzięły uzasadnione obawy, że skarżący może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oparcie takiej obawy tylko na fakcie toczącego się postępowania karnego stanowi naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację i zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o broni i amunicji. Podkreślić również należy, iż w orzecznictwie administracyjnym wyrażany był pogląd, iż przy cofaniu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania prawomocnym wyrokiem. W takiej sytuacji niezbędne jest wykazanie związku przyczynowego między czynem a cechami charakteru i postępowaniem, które stwarzałoby obawy podnoszone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tym samym uzasadnione jest stanowisko jakie zajmuje skład orzekający w niniejszej sprawie, iż nie można powoływać się tylko na prowadzone postępowanie karne przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń, nawet jeśli postępowanie to obejmowałoby czyny, o których mówi wskazany przepis o broni i amunicji. Z kolei w wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r. sygn. akt III SA 746/02 (publ. LEX nr 159205) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w razie gdy posiadacz broni nie został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, a jedynie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne, powzięcie uzasadnionej obawy musi być poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego w sposób niebudzący wątpliwości zostanie ustalone, iż skarżący należy do osób, których zachowanie budzi uzasadnione obawy, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Rozpoznając sprawę ponownie organy Policji przeprowadzą wnikliwie postępowanie wyjaśniające oraz dokonają oceny całego materiału zebranego w sprawie w aspekcie regulacji przepisów ustawy o broni i amunicji, z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł w oparciu o art. 152 powołanej ustawy, zaś o kosztach na podstawie art. 200 i art. 209 tej ustawy.