IV SA/Po 385/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 09 lipca 2009 r. sprawy ze skargi Wandy P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 07 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 19 lutego 2009 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie na rzecz Skarżącej Wandy P. 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/B. Popowska Burmistrz Gostynia decyzją nr [...] z 18 września 2007r. ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego. Jedną ze stron postępowania zakończonego tą decyzją był Stanisław B. Wnioskiem z 12 stycznia 2009r. Wanda P. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gostynia z dnia 18 września 2007r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że Stanisław B. zmarł w dniu 11 września 2007r., a okoliczność ta podnoszona była już w odwołaniu nadanym w dniu 3 października 2007r. Ponadto zwrócono uwagę na nieprawidłowości w postaci braku zawiadomienia spadkobierców i pominięcie ich w postępowaniu administracyjnym oraz zakwestionowano zasadność wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Decyzją nr [...] z 19 lutego 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 18 września 2007r. Zdaniem organu wszczęcie i prowadzenie takiego postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, albowiem skarżąca nie wykazała ani interesu prawnego, ani obowiązku, który uzasadniałby jej wniosek o stwierdzenie nieważności. W szczególności zaś uznano, że skarżąca nie jest ani spadkobierczynią po Stanisławie B., ani właścicielką działki nr [...] w Brzeziu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe argumenty, a nadto podniosła że organ błędnie odmówił przyznania jej przymiotu strony postępowania, skoro zgodnie z art. 922 k.c. z chwilą śmierci Stanisława B. jego prawa i obowiązki przeszły również na nią. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie decyzją nr [...] z 7 kwietnia 2009r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując wcześniej wyrażone stanowisko dotyczące uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca uzasadniła opierając się na stanowisku wyrażanym już wcześniej we wnioskach. Podkreślono, że decyzja z 18 września 2007r. skierowana do zmarłego brata skarżącej – Stanisława B., nie może pozostać w obrocie prawnym, bowiem prawa i obowiązki zmarłego przeszły z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Nadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 161, poz. 1688 ze zm., dalej: a.s.c.) oraz ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm., dalej: u.e.l.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty powoływane w uzasadnieniach wskazanych orzeczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art.1 §2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją, wszczęte zostało na skutek wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 18 września 2007r. Toczyło się zatem w trybie nadzwyczajnym na który składają się dwie fazy postępowania – wstępna (formalna) obejmująca badanie, czy żądanie wniesione zostało przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych oraz czy wskazano podstawę z art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) i faza właściwa dotycząca oceny merytorycznej wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie bezpodstawnie przyjęło, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 18 września 2007r. Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych bezspornie wynika, że Stanisław B. zmarł 11 września 2007r. w Poznaniu (kopia odpisu skróconego aktu zgonu), a zatem jeszcze przed wydaniem decyzji Burmistrza Gostynia z dnia 18 września 2007r. Nadto Sąd wskazuje, że organ I instancji wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po Stanisławie B., wskazując we wniosku jego siostrę – Wandę P. – jako jednego ze spadkobierców. Organ natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, oparł na lakonicznym stwierdzeniu, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego, wobec czego nie mieści się w kręgu podmiotów wskazanych w art. 28 k.p.a. Ponadto stwierdzenie, że skarżąca nie jest właścicielem działki, ani spadkobierczynią nie znajduje oparcia w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. W tym zakresie, w ocenie Sądu, dopuszczono się naruszenia przepisów art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. Powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organy administracji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto organ winien w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ponadto Sąd podziela pogląd wyrażony wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że pojęcie strony postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, nie pokrywa się z pojęciem strony zwykłego postępowania administracyjnego. Oznacza to, że osoba składająca wniosek o stwierdzenie nieważności może zostać uznana za uprawnioną do jego złożenia, nawet w sytuacji gdy nie brała udziału w zakończony postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 12.01.1994r., sygn. akt II SA 2164/92, publ.: ONSA 1995/1/32, wyrok NSA z 01.12.1999r., sygn. akt IV SA 2520/98, publ.: LEX nr 48669). Sąd zwraca uwagę na treść art. 30 § 4 k.p.a. który stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Nie ma wątpliwości, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego odnosi się do praw zbywalnych i dziedzicznych wynikających z prawa własności nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania decyzji z 18 września 2007r. Ustalenie kręgu spadkobierców po Stanisławie B. należy do właściwości sądu powszechnego i dlatego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku wystąpił Burmistrz Gostynia. Nie daje to jednak podstaw do nieuzasadnionej odmowy przyznania przymiotu strony skarżącej – siostrze zmarłego. Sąd zwraca uwagę, że art. 30 § 5 k.p.a. ma zastosowanie w przypadkach ograniczonych do spadku nie objętego. Pojęcie to regulowane jest przepisami art. 666 – 668 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964r., nr 43, poz. 296 ze zm.), w orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 05.04.1956r., III CR 566/56, publ.: OSNCK 1956/4/115) przyjęto, że spadek uważa się za nie objęty wówczas, jeżeli spadkobierca lub spadkobiercy nie objęli spadku faktycznie w przechowanie, zarząd lub użytkowanie. Przy czym należy podkreślić, że zebrany dotychczas materiał dowodowy nie dawał organowi podstaw do przyjęcia, że spadek po Stanisławie B. jest spadkiem nie objętym. Reasumując powyższe rozważania, Sąd wskazuje organowi, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wziąć pod rozwagę, że decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest rozstrzygnięciem podejmowanym wyjątkowo, wówczas gdy nie ma żadnych wątpliwości co do kwestii podmiotowych lub przedmiotowych (por. wyrok NSA z 16.02.2007r., sygn. akt II OSK 339/06, publ.: LEX nr 339467). Sąd podziela stanowisko zgodnie z którym art. 157 § 3 k.p.a. ma zastosowanie w sytuacji, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że jednostka wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego (por. wyrok NSA z 25.04.2006r., sygn. akt I OSK 725/05, publ.: LEX nr 209119). Wbrew twierdzeniom organu nie można na tym etapie przesądzić o braku interesu prawnego skarżącej, a z pewnością nie można było uczynić tego bez podjęcia żadnych dodatkowych czynności zmierzających do ustalenia, czy została ona uznana za spadkobierczynię zmarłego Stanisława B. Ubocznie Sąd zwraca uwagę, że zarzuty naruszenia przez organ art. 44h u.e.l. i art. 83 a.s.c., są chybione albowiem przepisy te wskazują na organy administracji publicznej jako na podmioty uprawnione do wnioskowania o wydanie określonych dokumentów. Ponadto art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2002r., nr 101, poz. 926 ze zm.) dopuszcza przetwarzanie danych gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Z tych wszystkich względów Sąd uznając ze doszło do naruszenia przepisu art. 157 § 3 k.p.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzająca, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono jak w punkcie 2 wyroku, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. za nieobecnego Sędziego /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski /-/ B. Popowska