II OSK 1518/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-24
Skład orzekający: Bożena Walentynowicz, Marek Stojanowski, Jerzy Siegień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zmieniająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza działki wieczystego użytkownika pod drogę publiczną i plac manewrowy, narusza prawo własności i użytkowania wieczystego, a tym samym prawo konstytucyjne?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że uchwała rady gminy zmieniająca plan zagospodarowania przestrzennego, przeznaczająca działki pod cel publiczny (droga dojazdowa, plac manewrowy, dojazd pożarowy), nie narusza prawa własności i użytkowania wieczystego w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej niezgodności z prawem. Sąd podkreślił, że prawo własności, choć chronione konstytucyjnie, nie jest prawem absolutnym i może podlegać ograniczeniom w drodze ustawy dla realizacji celów publicznych, co mieści się w ramach władztwa planistycznego gminy.Stan faktyczny
Właścicielka działek (W. G.) zaskarżyła uchwałę Rady Miasta Gdynia zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła jej działki pod budowę ulicy dojazdowej i placu do zawracania. Skarżąca podnosiła, że uchwała narusza jej prawo własności i użytkowania wieczystego, a także że istnieją inne, mniej uciążliwe rozwiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia WSA del. Jerzy Siegień Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 46/08 w sprawie ze skargi W. G. na uchwałę Rady Miasta Gdynia z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 46/08, oddalił skargę W. G. na uchwałę Rady Miasta G. z [...] 2007 r. w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Zaskarżoną uchwałą Rady Miasta G. z [...]2007 r. zmieniono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy C. w G., rejon ulic C. i K. Plan ten obejmował między innymi działki nr [...] i [...], będące w wieczystym użytkowaniu W. G.
W. G. pismem z [...] 2007 r. wezwała Radę Miasta G. do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu wezwania wywodzi się, że stosownie do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy C. w G., rejon ulicy C. i K., uchwalonego Uchwałą nr [...] Rady Miasta G. z [...] 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z [...] 2004 r., Nr[...], poz.[...]) ww. działki zlokalizowane były w strefie [...]- Mieszkalnictwo jednorodzinne z dopuszczeniem nieuciążliwych usług - domy wolnostojące, bliźniacze, szeregowe. Uchwała Rady Miasta G. z dnia [...]2007 r. wprowadziła istotne zmiany w zakresie przeznaczenia terenu, na którym znajdują się przedmiotowe działki gruntu o nr [...] i [...]. Z rysunku zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który stanowi załącznik graficzny do uchwały oraz z zapisów § 2, § 3 punkt 3 i 4 Karty terenu do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] dotyczącej terenu oznaczonego numerem[...], wynika, że na działkach nr [...] i [...] zostanie utworzony plac do zawracania o minimalnych wymiarach 20,0 m x 20,0 m, stanowiący zakończenie jezdni (ulicy Ż.). W ocenie skarżącej nie było żadnych racjonalnych przesłanek, aby ul. Ż. przebiegała w sposób ujęty w uchwalonej zmianie m.p.z.p. Tym bardziej iż sami właściciele działek gruntów, które obejmuje nowa uchwała, wnosili o rozważenie możliwości przeprowadzenia ul. Ż. do ul. K. przez teren oznaczony w poprzednim planie z.p. jako [...] (działka nr [...]).
Rada Miasta G. nie uwzględniła powyższego wezwania wskazując, iż zaskarżona uchwała o zmianie planu miejscowego została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego z [...] 2007 r. Nr[...], poz. [...] i stanowi obowiązujące prawo miejscowe. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej wyjaśniono, że obowiązujący poprzednio dla przedmiotowego obszaru miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy C. w G., rejon ulic C. i K. przewidywał połączenie ulicy Ż. z ul. K. przez dz. nr [...] (przy ul. K.) oraz przez dz. nr [...] - teren, na którym zlokalizowana jest tymczasowa kaplica. Realizacja takiego połączenia stała się niemożliwa, ze względu na zlokalizowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr [...] na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przed uchwaleniem planu miejscowego. Realizacja połączenia ulic Ż. z K., zgodnie z poprzednio obowiązującym planem, wiązałaby się z koniecznością rozbiórki legalnie zrealizowanej zabudowy - nowego budynku o wysokości czterech kondygnacji, z sześcioma mieszkaniami oraz z usługami w parterze. Koszt wykupu nieruchomości skarżącej, pomimo większej powierzchni działek (dz. [...] i [...] - 597 m; dz. [...] - 397 m), będzie nieporównywalnie niższy. W związku z tym, najbardziej ekonomicznym i najmniej uciążliwymi z punktu widzenia interesu publicznego rozwiązaniem przestrzennym jest lokalizacja ulicy dojazdowej wraz z placem do zawracania, m.in. na działkach nr [...] i [...]. Za takim rozwiązaniem przemawia również możliwość zapewnienia niezbędnego dojazdu pożarowego do obiektów sakralnych położonych przy ul. C.[...]. Podkreślono również, że W. G. może skorzystać z uprawnień wynikających z art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W skardze na powyższą uchwałę W. G. ponowiła argumentację zawartą w wezwaniu do usunięcia naruszeń prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę stwierdził, że nie jest ona zasadna. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Takie ograniczenia zawiera między innymi ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Organy gminy zostały zatem upoważnione do ingerencji w prawo własności i użytkowania wieczystego innych podmiotów w celu ustalenia przeznaczenia i zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Brak zgodności zamierzeń skarżącej, co do sposobu wykorzystania działki z treścią projektu planu nie oznacza, że zapisy planu i podjęta uchwała są niezgodne z prawem. W szczególności nie oznacza to, że przyjęte w projekcie planu rozwiązania są sprzeczne z Konstytucją, która choć chroni własność indywidualną to dozwala nawet na wywłaszczenie nieruchomości na cel publiczny za słusznym odszkodowaniem. Gmina, biorąc pod uwagę interes publiczny i słuszny interes obywateli może zmieniać przeznaczenie terenu będącego własnością innych osób między innymi w celu realizacji inwestycji celu publicznego. Inwestycjami celu publicznego są działania o znaczeniu lokalnym i ponadlokalnym, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Należy do nich między innymi wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa i utrzymywanie tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, w tym również infrastruktury niezbędnej do użytkowania tych dróg. Część terenu działki, będącej własnością skarżącej, została wydzielona w planie pod plac do zawracania oraz miejsca postojowe. Biorąc pod uwagę fakt, iż nie ma w pobliżu działki gminnej, na której te inwestycje mogłyby zostać zrealizowane, gmina musiała podjąć decyzję w toku prac planistycznych o lokalizacji przedmiotowego placu na działce innego właściciela. Jak wynika z akt sprawy, pism organów planistycznych oraz z analizy najbardziej ekonomicznym i najmniej uciążliwym z punktu widzenia interesu publicznego rozwiązaniem przestrzennym jest lokalizacja ulicy dojazdowej wraz z placem do zawracania, m.in. na części działek nr [...] i [...], będących własnością skarżącej. Za takim rozwiązaniem przemawia również konieczność zapewnienia niezbędnego dojazdu pożarowego do obiektów sakralnych położonych przy ul. C.[...]. Sąd wskazał również, iż organ wyjaśnił skarżącej, że proponowana w skardze lokalizacja placu do zawracania na dz. nr [...] (szerokość dz. - 17,0 m) byłaby niewłaściwa, z uwagi na parametry tej działki, a w konsekwencji niemożliwa do realizacji. Sąd I instancji stwierdził, że organ gminy pouczył ponadto skarżącą o przysługujących jej, zgodnie z art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, możliwościach żądania odpowiednio odszkodowania lub wykupu działki. Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącej, iż uchwała w przedmiocie zmiany planu powinna być poprzedzona odrębną uchwałą o stwierdzeniu zgodności planowanej zmiany ze studium. Sąd wskazał również, iż każdy, czyje prawo, bądź interes prawny zostałyby naruszony w toku procedury uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zachowuje prawo do zaskarżenia uchwały o planie miejscowym do sądu (w trybie i na zasadach określonych w art. 101 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym), a zatem zapewniona jest prawna możliwość poddania kontroli sądowej również zgodności projektu takiego planu ze studium, oraz w zakresie przyjętych w planie rozwiązań, w tym przeznaczenia określonych terenów na konkretne cele inwestycyjne. W sprawie niniejszej Rada Miasta G. stwierdziła w § 1 zaskarżonej uchwały, iż planowana zmiana jest zgodna ze studium, co w ocenie Sądu wypełnia wymóg z art. 20 ust 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła W. G., reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, iż jedynie część terenu działek nr [...] i [...], położonych w G., wydzielona została w uchwale Rady Miasta G. z [...] 2007 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy C. w G., rejon ulicy C. i K. pod plac do zawracania, podczas gdy z załącznika graficznego (załącznik nr 1) oraz zapisów § 2, § 3 pkt 3 i 4 Karty terenu do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] dotyczącej terenu nr [...] jednoznacznie wynika, że przewidziane w planie rozwiązanie komunikacyjne obejmuje całą powierzchnię działek nr [...] i [...];
2) art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 2 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i art. 23 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) polegające na błędnym przyjęciu, iż ustalenia poczynione przez Radę Miasta G. przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały są prawidłowe, a w szczególności, iż najbardziej ekonomicznym i najmniej uciążliwym z punktu widzenia interesu publicznego rozwiązaniem przestrzennym jest lokalizacja ulicy dojazdowej wraz z placem do zawracania, w sposób przyjęty w zaskarżonej uchwale oraz że za takim rozwiązaniem przemawia konieczność zapewnienia niezbędnego dojazdu pożarowego do obiektów sakralnych położonych przy ul. C.[...], a w konsekwencji - błędne przyjęcie, iż zapisy planu i zaskarżona uchwała są zgodne z prawem, mimo iż prawidłowa analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że ww. uchwała podjęta została z przekroczeniem przysługującego gminie władztwa planistycznego, naruszając tym samym prawo wieczystego użytkowania i własności przysługujące skarżącej;
3) art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na nieodniesieniu się do podnoszonej przez skarżącą możliwości usytuowania placu do zawracania na działce nr [...] oraz na części działki nr[...], w zakresie niezbędnym ze względu na wymogi techniczne i prawne co do powierzchni placu do zawracania;
4) art. 151 p.p.s.a. i art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi na zaskarżoną uchwałę, mimo iż zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały (w całości lub w zakresie, w jakim dotyczy ona działek gruntu o numerach [...] i [...], położonych w G. przy ul. Ż. 6, dla których Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą KW nr[...]);
II. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 140 k.c., art. 233 k.c. oraz art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegające na błędnym przyjęciu, iż zaskarżona uchwała - przewidując przeprowadzenie placu do zawracania na całej powierzchni działek gruntu nr [...] i [...] - nie narusza prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego przysługującego skarżącej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd wadliwie uznał ustalenia poczynione przez RM G. za prawidłowe, przyjmując, że zapisy planu i zaskarżona uchwała są zgodne z prawem, a po drugie - Sąd ten poczynił własne, również błędne, ustalenia, stwierdzając - wbrew dokumentom znajdującym się w aktach sprawy, a w szczególności sprzecznie z treścią załącznika graficznego (załącznik nr 1) do uchwały Rady Miasta G. z [...] 2007 r. oraz zapisów § 2, § 3 punkt 3 i 4 Karty terenu do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] dotyczącej terenu nr [...] - iż jedynie część terenu działek nr [...] i [...], położonych w G., wydzielona została w danej uchwale pod plac do zawracania oraz miejsca postojowe. Analiza rysunku zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazuje, że przewidziane w zaskarżonej uchwale rozwiązanie komunikacyjne obejmuje całą powierzchnię działek nr [...] i [...], o łącznej powierzchni 597m2, będących w użytkowaniu wieczystym skarżącej, a nadto część działki nr [...]. Nieuzasadnione jest, zdaniem skarżącej, stwierdzenie, że lokalizacja ulicy dojazdowej [...] wraz z placem do zawracania na działkach [...] i [...] jest najbardziej ekonomiczna i najmniej uciążliwa z punktu widzenia interesu publicznego. Przeznaczenie działki nr [...] w całości na plac do zawracania, pozwoliłoby na nadanie takiego przeznaczenia jedynie części działki nr [...], należącej do skarżącej, i zachowanie dotychczasowego przeznaczenia na pozostałej jej powierzchni (która byłaby wystarczająca dla zabudowy, skarżąca zamierza bowiem dokonać rozbiórki znajdujących się na tym terenie budynków i wznieść nowy budynek mieszkalny lub mieszkalno-usługowy). Mimo iż skarżąca podnosiła powyższe w skardze, WSA nie odniósł się do tej argumentacji, poprzestając na ogólnikowym odwołaniu się do twierdzenia organu, że działka nr [...] ma tylko 17 m. Parametry działki nr [...] są bezsporne - problem leży w tym, iż organ i WSA a priori wyłączyli możliwość usytuowania placu do zawracania na działce nr [...] i - w niezbędnym dla osiągnięcia wymaganych parametrów zakresie - na działce nr [...], nie uzasadniając przy tym takiego stanowiska (czym WSA naruszył niewątpliwie przepis art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a.). W konsekwencji nie budzi wątpliwości, że rozwiązanie polegające na przeznaczeniu pod plac do zawracania działki nr [...] i w niezbędnym zakresie działki nr [...] jest możliwe pod względem techniczno-organizacyjnym, prawnym, a także zgodne z interesem publicznym, uwzględniając dobro wspólnoty samorządowej, którym rada gminy powinna się kierować. Ponadto - skoro możliwa jest realizacja dojazdu pożarowego do obiektów sakralnych od strony ul. C. lub ul. K. (poza obszarem planu), co potwierdza zaskarżona uchwała RM G. (por. rozstrzygnięcia dotyczące uwag wniesionych do planu - załącznik nr 2 oraz dodatkowa opinia Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] 2007 r.) - to nie zachodzi konieczność przyjmowania tak radykalnych rozwiązań, jak w danej sprawie. W sprawach planowania przestrzennego istnieje obowiązek wskazania, o jaki interes publiczny chodzi oraz że jest on na tyle ważny i istotny, iż bezwzględnie wymaga ograniczeń w sposobie wykonywania przez obywateli ich własności. Samo istnienie i znaczenie takiego interesu oraz przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w danym przypadku interesu ogólnego nad indywidualny muszą zawsze podlegać wnikliwej kontroli, szczególnie wtedy, gdy chodzi o udowodnienie, że w interesie publicznym leży ograniczenie lub odjęcie chronionego przez Konstytucję prawa własności. Przedmiotowa uchwała niewątpliwie godzi w istotę prawa własności oraz użytkowania wieczystego, które jest prawem majątkowym, pozbawiając skarżącą de facto możliwości swobodnego (w granicach prawa) dysponowania jej własnością i prawem użytkowania wieczystego. Tym samym, skoro podejmując zaskarżoną uchwałę organ przekroczył granice przysługującego mu władztwa planistycznego, naruszając m.in. przepisy art. 140 i art. 233 k.c., a także art. 21 i 64 Konstytucji RP, to skarżąca może skutecznie kwestionować, tak wspomnianą uchwałę, jak i zaskarżony wyrok. Istotnym jest jednak to, iż położenie przedmiotowych nieruchomości jest bardzo korzystne (w pobliżu jednej z głównych arterii komunikacyjnych oraz linii kolejowych PKP i SKM, komunikacji miejskiej, ośrodków handlowo-usługowych, ośrodka zdrowia i kościoła), co dla osoby w starszym wieku, jaką jest skarżąca, ma niebagatelne znaczenie. Zamierzała ona bowiem wybudować na tym terenie nowy budynek mieszkalny (lub mieszkalno-usługowy). Zmiana planu czyni powyższe niemożliwym do zrealizowania. O ile bowiem w poprzednio obowiązującym dla tego terenu miejscowym planie zagospodarowania ww. działki gruntu zlokalizowane były w strefie 21 MXU - Mieszkalnictwo jednorodzinne z dopuszczeniem nieuciążliwych usług - domy wolnostojące, bliźniacze, szeregowe, o tyle zaskarżona uchwała przeznacza je pod plac do zawracania, co jest jednoznaczne z koniecznością wykupu ww. działek od skarżącej.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła Rada Miasta G., wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany jej zarzutami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania wg przesłanek § 2 art. 183 p.p.s.a.
Wystąpienia żadnej z nich nie stwierdzono w sprawie niniejszej.
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalający skargę W. G. na uchwałę Rady Miasta G. z [...] 2007 r. dotyczącą częściowej zmiany planu zagospodarowania przestrzennego m. G. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a podnoszone zarzuty wskazują na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jak i naruszenie przepisów prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, iż zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy wykluczyć, że jakkolwiek Sąd pierwszej instancji w swych rozważaniach użył określenia, iż uchwała dotycząca zmiany częściowej planu zagospodarowania przestrzennego m. G. objęła część terenu działek skarżącej, choć w rzeczywistości objęła ona w całości działki oznaczone nr [...] i [...] - to tak użyte określenie nie powoduje naruszenia wskazanych przepisów art. 141 § 4 i 133 § 1 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik spawy. Jak wynika bowiem w dokonanych ustaleniach faktycznych uzasadnienia wyroku Sądu podaje się prawidłowo, iż uchwała Rady Miasta G. z [...] 2007 r. pod realizację ulicy dojazdowej [...] wraz z placem do zawracania przeznaczyła w całości działki skarżącej W. G. oznaczone nr [...] i [...]. Potwierdza to także załącznik graficzny Nr 1 do uchwały oraz § 2, § 3 pkt 3 i 4 Karty terenu do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] dotyczącej terenu oznaczonego nr [...] potwierdzających, że na działkach nr [...] i [...] zostanie utworzony plac do zawracania o wym. 20,0 m x 20,0 m stanowiący zakończenie jezdni - ulicy Ż. (k. 1 uzasadnienia). Ponadto przytoczono również treść zapisu Karty terenu dotyczącego planowanej inwestycji, która stała się podstawą zmiany planu zagospodarowania przestrzennego m. G.
Za chybiony należało uznać także zarzut z pkt 2 i 3 skargi kasacyjnej powtarzający naruszenie art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak i art. 23 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Stwierdzić trzeba, iż Sąd pierwszej instancji dokonał dogłębnej i bardzo wnikliwej oceny materiału dowodowego i stanowisko swoje umotywował w obszernym uzasadnieniu. Podniesiony wyżej zarzut sprowadza się do czystej polemiki z prawidłowym stanowiskiem i oceną Sądu pierwszej instancji, która wykazała zgodność z prawem zaskarżonej uchwały. Zasadnie Sąd ten podniósł, że zgodnie z zapisem konstytucyjnym (art. 64) Polska jako demokratyczne państwo prawa chroni własność i prawo dziedziczenia (art. 21 Konstytucji). Każdy ma prawo do własności i innych praw majątkowych. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy. Jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki ograniczenia takie (prawa własności) zawiera między innymi ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Na jej podstawie organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności lub użytkowania wieczystego w celu ustalenia przeznaczenia i zagospodarowania terenów na obszarze gminy. Rada Gminy może określony teren przeznaczyć na cele publiczne niezależnie od tytułu prawnego podmiotu, do którego należy. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zgodnie ze wskazaną ustawą kształtuje sposób wykonywania prawa własności, a jego uchwalenie jest efektem realizacji władztwa planistycznego przysługującego Radzie Gminy (art. 4 ww. ustawy).
Słusznie ocenił Sąd I instancji, że brak zgodności zamierzeń skarżącej co do wykorzystania w przyszłości spornych działek, z ich przeznaczeniem w planie zagospodarowania do realizacji celu publicznego w postaci placu do zawracania i ulicy dojazdowej p.pożarowej, nie stanowi uzasadnienia zarzutu o niezgodności planu z prawem. Nie oznacza też, że przyjęte rozwiązania w planie zagospodarowania są sprzeczne z Konstytucją, która zapewnia ochronę prawa własności. W uzasadnionych bowiem przypadkach dla realizacji celu publicznego dozwala się nawet na wywłaszczenie z nieruchomości - jak trafnie podniósł Sąd - wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z ustaleń Sądu wynika, iż rozwiązanie przyjęte w zmienionym planie zagospodarowania przestrzennego G., co do realizacji drogi dojazdowej wraz z placem do zawracania na działkach nr [...] i [...], stanowiło optymalny wariant.
Inne rozwiązanie nie było możliwe ze względu na to, że działka nr [...] zabudowana jest tymczasową kaplicą, zaś działka nr [...] zabudowana jest sześciomieszkaniowym nowym budynkiem - na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej w 2004 r. pod rządami poprzedniego planu zagospodarowania przestrzennego.
Działki skarżącej G. zabudowane zaś są opuszczonym, zdewastowanym jedno i częściowo dwukondygnacyjnym budynkiem stanowiącym już ruinę.
W świetle powyższych okoliczności, które nie zostały zakwestionowane ani podważone, nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej o rażącym naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.140 k.c., art. 233 k.c. oraz art. 2, art. 21 i art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 147 § 1.
We wcześniejszych rozważaniach Naczelny Sąd Administracyjny podniósł już, podzielając także stanowisko ocenne Sądu pierwszej instancji, iż mimo ochrony własności i praw majątkowych wskazanymi przepisami konstytucyjnymi, nie jest wykluczone prawo ingerencji w prawa powyższe z uwagi na potrzebę realizacji celu publicznego. Rada Gminy działa bowiem w takim przypadku w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego.
W wyroku z dnia 8 kwietnia 2009 r. II OSK 590/08 Naczelny Sąd Administracyjny zajął jednoznaczne stanowisko, że prawo własności jest traktowane jako prawo podmiotowe o najszerszej treści. Nie jest jednak prawem absolutnym, a więc w swej treści niczym nieograniczonym. Ochrony własności nie można rozumieć krańcowo, w tym sensie, że każda ingerencja w sferę własności osobistej stanowi naruszenie Konstytucji. Konstytucja chroni dobra związane zarówno z interesem indywidualnym obywateli, jak i potrzebami całego społeczeństwa. Stosownie do okoliczności zachodzi niekiedy potrzeba dania pierwszeństwa jednemu dobru przed drugim.
Stanowisko to w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną.
Wbrew ocenie autorki skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż nie zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi W. G. na uchwałę Rady Miasta G. z [...] 2007 r. i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalający skargę nie zapadł z naruszeniem art. 151 ani 147 § 1 p.p.s.a.
Brak usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej stanowi o jej oddaleniu.
Z mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło