I OSK 1044/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-28

Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Stanisław Marek Pietras, Joanna Runge-Lissowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, gdy wniosek dotyczy aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących konfiguracji i powierzchni działek, a skarżący podnoszą zarzuty dotyczące zmiany stanu własności?
Ratio decidendi
Organ prowadzący ewidencję gruntów jest zobowiązany do aktualizacji danych ewidencyjnych w oparciu o istniejącą dokumentację geodezyjną, która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym decyzje o podziale nieruchomości. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla stan prawny, nie kształtując go. Spory dotyczące własności lub granic nieruchomości powinny być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym lub przed sądami powszechnymi, a nie w trybie aktualizacji ewidencji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów w zakresie przebiegu granicy i powierzchni działek. Organy administracji, opierając się na dokumentacji geodezyjnej z podziału działki, dokonały zmian w ewidencji. Skarżący zarzucili, że zmiany te naruszają ich prawa własności i powinny być poprzedzone postępowaniem rozgraniczeniowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że sprawa dotyczy aktualizacji ewidencji, a nie sporu o własność. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: sędzia del. WSA Stanisław Marek Pietras (spr.) sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. W. i J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 780/07 w sprawie ze skargi L. W. i J. W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 780/07, oddalił skargę L. W. i J. W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów. W uzasadnieniu powyższego wyroku, Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny. Otóż w dniu [...] sierpnia 2005 r. A. R. zwrócił się wyjaśnienie nieprawidłowości w ewidencji gruntów wsi S. dotyczących przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] powstałą z podziału działki nr [...]. Starosta Jasielski decyzją z dnia [...].06.2006 r. Nr [...], odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi S. w zakresie zmiany przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] oraz zmiany powierzchni tych działek i w uzasadnieniu podał, że w związku z istnieniem nieprawidłowości w danych ewidencyjnych tych działek co do przebiegu granicy i ich powierzchni, dla doprowadzenia do zgodności zapisów w ewidencji gruntów wsi S. ze stanem prawnym konieczne jest opracowanie dokumentacji geodezyjnej. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym w Jaśle pod nr [...] dotyczących podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...], opracowany został operat techniczny, który włączono do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Jaśle w dniu [...].01.2006 r. za numerem [...]. W toku czynności wyjaśniających na gruncie stwierdzono, że przebieg granicy pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i [...] jest sporny, dlatego sprawa przebiegu przedmiotowej granicy może być rozstrzygnięta w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania A. R. od powyższej decyzji, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty Jasielskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zaś w uzasadnieniu wskazano na konieczność wyjaśnienia przyczyny niezgodności stanu ewidencyjnego powyższych działek na numerycznej mapie ewidencji wsi S., od stanu poprzedniego. W tej sytuacji Starosta Jasielski decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów wsi S. zmian dotyczących konfiguracji i powierzchni działek nr [...],[...] oraz [...] i zmianie uległa granica działki nr [...] z działkami nr [...] i [...], a ponadto w miejsce dotychczasowej powierzchni działki nr [...] tj. 0,5509 ha wpisano powierzchnię wynoszącą 0,5773 ha, w miejsce dotychczasowej powierzchni działki nr [...] tj. 0,2267 ha wpisano powierzchnię wynoszącą 0,2329 ha, zaś w miejsce dotychczasowej powierzchni działki nr [...] tj. 0,8235 ha wpisano powierzchnię wynoszącą 0,7909 ha. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, stwierdzono zasadność wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym wsi S. co do konfiguracji i powierzchni wymienionych działek w oparciu o sporządzoną dokumentację geodezyjną, którą włączono do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Jaśle w dniu [...] stycznia 2006 r. za numerem [...], a operat techniczny opracowany został dla celów prawnych, na podstawie materiału źródłowego dotyczącego podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...], zatwierdzony ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] marca 2001 r. nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji, L. W. zażądał umorzenia postępowania i powrotu do granic zgodnych ze stanem "prawnym posiadania" podnosząc, że przy podziale działki nr [...] na działki nr [...] i [...], granica działki nr [...] z działką nr [...] nie była przedmiotem sporu, a w wyniku wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów dotyczących granicy pomiędzy tymi działkami, do sąsiedniej działki własnej A. R. została włączona droga, która dotychczas nie była jego własnością. Zdaniem skarżącego, poprzez sprostowanie błędu w operacie ewidencyjnym, areał działki nr [...] został zmniejszony na korzyść A. R. – właściciela działki nr [...]. Natomiast J. W. w odwołaniu nie zgodził się na wprowadzenie w operacie ewidencyjnym obrębu Siepietnica, zmian dotyczących konfiguracji i powierzchni działek nr [...],[...] i [...], zarzucając pozbawienie go części własnego gruntu i podał, że opracowany w 2001 r. operat podziału działki nr [...] jest błędny co do przyjętej granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] i z tego powodu zaskarżona decyzja oparta została na mylnych danych. Na gruncie istnieje spór graniczny, który uniemożliwił wykonanie pomiaru i według jego opinii, na mapie opracowanej do celów prawnych, przebieg linii granicznej pomiędzy wymienionymi działkami jest błędny i nie odpowiada stanowi faktycznemu. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Jasielskiego. W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z ustawą z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej m.in. w celu podziału nieruchomości. W związku z zastrzeżeniami A. R. dotyczącymi przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i [...] na aktualnej mapie ewidencyjnej wsi S., organ pierwszej instancji po zbadaniu materiału źródłowego stwierdził istnienie nieprawidłowości w danych ewidencyjnych tych działek, wynikających z braku wykorzystania przy opracowaniu numerycznej mapy ewidencyjnej wsi S., dokumentów sporządzonych przy podziale działki nr [...], włączonych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Jaśle w dniu [...] marca 2001 r. za numerem [...]. Przy opracowaniu tego operatu, uprawniony geodeta dokonał ustalenia granicy na gruncie z udziałem zainteresowanych stron, a następnie w oparciu o dane geodezyjne z pomiaru, wykonał mapę uzupełniającą oraz wykaz zmian gruntowych do wprowadzenia zmian dotyczących danych ewidencyjnych działek powstałych z podziału. Decyzja Wójta Gminy w S. z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] położonej w S. na działki nr [...] i [...], stała się ostateczna, co oznacza, że granice tych działek wynikające z podziału, są granicami prawnymi. Zgodnie zaś z przepisami w sprawie ewidencji gruntów i budynków, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków zobowiązany jest do wykazania w operacie ewidencyjnym danych wynikających z podziału działek dotyczących przebiegu ich granic i powierzchni (§ 44 pkt 2 cytowanego już rozporządzenia). Podkreślono ponadto, że decyzja Starosty Jasielskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. usuwająca skutki braku wykazania w ewidencji gruntów wsi S. granicy pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i [...], wynikającej z podziału, nie służy dokonywaniu zmian w zakresie własności. Stosownie bowiem do treści § 45 ust. 1 i § 47 ust. 3 cytowanego rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W przypadku, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji, postępowanie administracyjne. Natomiast podniesione w odwołaniach L. W. i J. W. zarzuty dotyczące przejęcia części gruntu przez A. R., wskazują na istnienie sporu o zasięg własności na gruncie, który może być rozstrzygnięty w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym, zaś tryb i zasady przeprowadzenia tego postępowania, regulują przepisy rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. W. i L. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, której zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 29 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także § 36, § 44, § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, iż bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego możliwe jest wprowadzenie do operatu ewidencji gruntów zmiany granic, konfiguracji i powierzchni działek, które to naruszenia miały istotny wpływ na wydane orzeczenie. W konsekwencji skarżący wnieśli o jej uchylenie oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdzili, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, odróżniają regulacje prawne powiązane z ewidencją gruntów (art. 20 – 26), od problematyki rozgraniczania nieruchomości (art. 29 – 39). W pierwszym wypadku chodzi o naniesienie do ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach, co ma charakter informacyjny. Rozgraniczenie nieruchomości służy natomiast ustaleniu przebiegu granic między nimi przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie ich znakami granicznymi na gruncie i sporządzenia odpowiednich dokumentów. W ocenie skarżących, nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, jakoby wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów kwestionowaną decyzją Starosty Jasielskiego z dnia [...] czerwca 2007 r., nie służyło dokonywaniu zmian w zakresie własności. Wprowadzenie do operatu ewidencji gruntów zmian dotyczących konfiguracji i powierzchni, a w rezultacie także granic działek, prowadzi także do zmiany stanów własnościowych, zaś kwestie własnościowe rozstrzygają sądy. Tylko w zakresie określonym przez art. 29 i następne ustawy, rozgraniczenie nieruchomości może być dokonywane w trybie administracyjnym. Dopiero prawomocne orzeczenia i ostateczne decyzje o rozgraniczeniu, podlegają ujawnieniu w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków (art. 37 ust. 2) i w tym przypadku powołali się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.11.1999 r. sygn. akt II SA 1384/99 – LEX nr 46228. W dalszej części dodali, że w trybie aktualizacji ewidencji gruntów, nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych, a należą do nich niewątpliwie zmiany granic i powierzchni działek. Ewidencja gruntów jest publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach, wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, a zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Dotyczy to także zmiany przebiegu granicy, co wymaga przedstawienia odpowiedniej dokumentacji sporządzonej w stosownym postępowaniu. Ponadto – zdaniem skarżących – w decyzjach organów nie uwzględniono charakteru sporu między stronami postępowania, możliwego do rozstrzygnięcia tylko w postępowaniu rozgraniczeniowym, a nie przez aktualizację ewidencji, a organy podeszły bezkrytycznie do operatu podziału działki nr [...] sporządzonego w 2001 r., nie uwzględniając faktu, iż pozostaje on w sprzeczności z danymi geodezyjnymi i dokumentacją geodezyjną posiadanymi przez Starostwo Powiatowe w Jaśle. Organ administracji nie uwzględnił ponadto, że operat modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu S., stał się obowiązującym operatem po ogłoszeniu stosownej informacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. Stąd też wprowadzone zmiany stanowią niedopuszczalną ingerencję w obowiązujący operat ewidencji i prowadzą do zmiany stosunków własnościowych. W odpowiedzi na skargę, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w powołanym już wyżej wyroku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek A. R. z dnia [...] sierpnia 2005 r. został potraktowany przez organy, jako wniosek o zaktualizowanie danych zawartych w ewidencji gruntów, a dotyczących działek [...],[...] i [...]. Uznając, że wskazana granica została ustalona w postępowaniu o podział działki [...] na działki [...] i [...], Starosta Jasielski dokonał stosownej zmiany w ewidencji gruntów w zakresie konfiguracji tych działek oraz ich powierzchni i w tej sytuacji Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, że niniejszej sprawy nie należy traktować jako sporu o własność, lecz jako sprawę z zakresu ewidencji gruntów, w trybie § 36 lub § 37 i § 54 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Natomiast zmiana występująca w stanie ewidencyjnym wskazanych działek, będąca wynikiem czynności technicznych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, wynika z omyłkowego pominięcia podczas czynności modernizacji granicy między działkami, ustalonej podczas podziału działki nr [...] na działki [...] i [...] zgodnie z operatem technicznym przyjętym do PODGiK za nr KERG: [...] i decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] marca 2001 r. Zatem – w ocenie Sądu – organy administracji były zobowiązane do skorygowania zaistniałej omyłki, w oparciu o § 36 i § 46 cytowanego rozporządzenia, bowiem jak długo w obrocie prawnym pozostaje wspomniana już wyżej decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] marca 2001 r., obowiązkiem organów prowadzących ewidencje gruntów i budynków, jest odzwierciedlenie określonych w niej granic w ewidencji gruntów, zaś skarżący mogą podjąć próbę dokonania stosownej korekty w oparciu o przepisy dotyczące rozgraniczenia nieruchomości. Od powyższego wyroku w całości, skarżący J. W. i L. W. wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku, a to przepisów art. art. 20 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 29 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 36, § 44, § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów prawa wskutek przyjęcia, że przedmiotowa sprawa może być rozstrzygana jako sprawa z zakresu ewidencji gruntów, 2. naruszenie przepisu postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku, a to przepisu art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 k.p.c. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na uznaniu, że: – podczas podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] zgodnie z operatem technicznym z dnia [...].03.2001 r. dokonano ustalenia granicy pomiędzy działkami [...],[...] i [...], – wskutek modernizacji ewidencji gruntów przeprowadzonej w latach 2004 - 2005 doszło do zmiany stanu ewidencyjnego działek nr [...],[...] i [...]. – prawidłowa i wystarczająca do wydania orzeczenia w sprawie jest dokumentacja geodezyjna sporządzona w postępowaniu przed organem administracji I instancji. Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w taryfowej wysokości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nie można zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, jakoby wprowadzenie zmian w operacie ewidencyjnym nie służyło dokonaniu zmian w zakresie własności, a przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu ewidencji gruntów. W ocenie skarżących kasacyjnie, wprowadzenie zmian dotyczących konfiguracji i powierzchni działek do operatu ewidencji gruntów prowadzi niewątpliwie także do zmiany stosunków własnościowych, zaś kwestie te rozstrzygają tylko sądy. W zaskarżonej decyzji nie uwzględniono charakteru sporu między stronami, możliwego do rozstrzygnięcia wyłącznie w postępowaniu rozgraniczeniowym oraz bezkrytycznie odniesiono się do operatu geodezyjnego podziału działki nr [...] sporządzonego w 2001 r., nie uwzględniając faktu, iż operat ten stoi w jawnej sprzeczności z danymi geodezyjnymi i dokumentacją geodezyjną posiadanymi przez Starostwo Powiatowe w Jaśle. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 106 § 5 P.p.s.a. podniesiono, że błędne jest stanowisko Sądu, zgodnie z którym mapa sporządzona podczas podziału działki [...] określiła na nowo granice działek [...],[...],[...]. Wskazano dalej, że podczas czynności związanych z podziałem działki [...], nie dokonano żadnych czynności dotyczących spornej granicy. Na dostępnych zaś kopiach map ewidencyjnych, w miejscu rzekomej granicy ustalonej kwestionowaną decyzją, widnieje linia przerywana oznaczająca granicę różnych klas użytków rolnych, w tym przypadku oznaczająca przebieg drogi i na żadnej z map w tym miejscu nie ma ustalonej granicy. Natomiast mapa uzupełniająca wykonana przez firmę [...] s.c. z Jasła w dniu [...] grudnia 2004 r. L. [...], została sporządzona z naruszeniem prawa, gdyż nie uwględnia w żadnym zakresie dotychczasowej dokumentacji geodezyjnej i ustala sporną granicę w miejscu, w którym na dotychczasowych mapach figuruje linia przerywana oraz w żadnym zakresie nie nawiązuje do przebiegu granicy między wyżej wymienionymi działkami, wynikającej z mapy uzupełniającej oraz z map opracowanych przez geodetę B. M. w 2001 r. Ponadto firma [...] s.c. nie przeprowadziła żadnych czynności terenowych z udziałem stron postępowania tak, aby zweryfikować na miejscu położenie punktów granicznych. Stąd też – w ocenie skarżących kasacyjnie – Sąd nie rozważył należycie kwestii podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a mianowicie, że podczas modernizacji ewidencji gruntów przeprowadzonej w latach 2004 – 2005, powstał błąd w danych ewidencyjnych przedmiotowych działek, polegający na uwidocznieniu na mapie ewidencyjnej pasa gruntu, który jest przedmiotem sporu między stronami. Zdaniem skarżących, brak jest podstaw do twierdzenia, że podczas podziału działki nr [...], ustalono w sposób prawem przewidziany przebieg spornej granicy, a nadto, iż sporządzona podczas tego podziału dokumentacja kartograficzna wskazuje, że granica prawna przebiega w miejscu ustalonej obecnie granicy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania, przeto Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem, nie posiada usprawiedliwionych podstaw, a skoro zaś skargę oparto na obu podstawach wskazanych w art. 174 P.p.s.a., przeto w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Jak już wyżej przytoczono, skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Jednakże wobec tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, że w myśl art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Innymi słowy mówiąc, postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, ma jedynie charakter uzupełniający. Natomiast zgodnie z treścią art. 106 § 5 P.p.s.a, do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 tego artykułu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, a na podstawie art. 233 § 1 k.p.c., Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Zatem tylko w sytuacji, gdy sąd w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości dopuści dowód z dokumentu, ocenia go zgodnie ze wskazaną już wyżej zasadą wynikającą z art. 233 k.p.c., tj. zasadą swobodnej oceny dowodów. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie prowadził żadnego postępowania dowodowego, czego również nawet nie podniesiono w skardze kasacyjnej i w konsekwencji Sąd orzekał jedynie na podstawie akt sprawy w myśl art. 133 § 1 P.p.s.a. Tym samym nie oceniał samodzielnie dowodów, a jedynie dokonywał kontroli legalności postępowania dowodowego, przeprowadzonego przez organ. Reasumując, nie ulega wątpliwości, że art. 106 § 5 P.p.s.a. mógłby zostać przez sąd naruszony wyłącznie wówczas, gdyby Sąd przeprowadzał dowody uzupełniające, a procedując w ten sposób, uchybił jednocześnie stosownym przepisom postępowania cywilnego. Jednakże w niniejszej sprawie Sąd – jak już wyżej wskazano – nie przeprowadzał dowodów uzupełniających i tym samym nie mógł naruszyć ani samego wymienionego przepisu, jak również tegoż przepisu w związku z art. 233 k.p.c. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie w utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: np. wyroki z dnia 23 sierpnia 2008 r., sygn. akt FSK 1987/04 – LEX nr 172974 i z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1245/06 – LEX nr 385465). W związku z powyższym zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie, nie zasługują na uwzględnienie. Podobnie rzecz się ma z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 29 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz § 36, § 44, § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanych przepisów prawa wskutek przyjęcia, że przedmiotowa sprawa może być rozstrzygana jako sprawa z zakresu ewidencji gruntów. Sprawy dotyczące ewidencji gruntów są uregulowane przez wskazaną wyżej ustawę – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Zatem ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji (por. art. 20, art. 22 i art. 24 ustawy), a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to zatem, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie poglądem, ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno – techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów (vide: np. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1998 r., sygn. akt III SA 766/98 i z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 862/00). Ponadto – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 666/07 (niepubl.), a który to pogląd należy w pełni podzielić – organy ewidencyjne nie są uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Natomiast ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości, mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno organy administracji jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo zastosowały wskazane przepisy. Wniosek z dnia [...] sierpnia 2005 r. dotyczył w istocie zmiany ewidencji gruntów w zakresie ich konfiguracji i powierzchni i w tej sytuacji organ miał więc obowiązek zbadać, czy w zawartych w ewidencji gruntów danych nie wystąpił błąd, zaś po dokonaniu takiej procedury wywiódł, że doszło do ustalenia przebiegu granic działek na mocy decyzji o podziale nieruchomości. W związku z powyższym, zgodnie z § 36 cyt. wyżej rozporządzenia, zmienił przebieg granic w ewidencji gruntów. W zaistniałym stanie faktycznym, organ nie miał więc podstaw do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 29 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i z tego też powodu przepis ów w postępowaniu administracyjnym nie został zastosowany. Zauważyć wreszcie na koniec należy, że przedmiotem sprawy jest decyzja Starosty Jasielskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], który w myśl art. 22 ust. 2 ustawy, jest organem właściwym do wydania decyzji w zakresie ewidencji gruntów. Natomiast rozgraniczenia nieruchomości dokonują – stosownie do treści art. 29 ust. 3, art. 30 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy – wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast). W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok nie narusza prawa, a w konsekwencji skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, to na mocy art. 184 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło