I GSK 4/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Jerzy Sulimierski (spr.) Sędzia del. WSA Marzenna Kosewska Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 1355/08 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K.K. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADANIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1355/08 oddalił skargę K.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] września 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia kwoty długu celnego. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy: Na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...] grudnia 2002 r. Agencja celna działając w imieniu K.K. (dalej jako skarżący) zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polski obszar celny towar w postaci odzieży pochodzenia tureckiego, importowanej z Bułgarii. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i ustalił wartość celną towaru. Następnie, po otrzymaniu negatywnego wyniku weryfikacji dokonanej przez bułgarskie służby celne Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z dnia 15 czerwca 2005 r. wznowił z urzędu postępowanie celne. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2002 r. w części dotyczącej zastosowania stawki celnej i określającą kwotę długu celnego w prawidłowej wysokości z uwzględnieniem zmienionej, wyższej stawki celnej. Skarżący decyzję tę odebrał w dniu 28 listopada 2005 r. Pismem z dnia 13 czerwca 2007 r., które wpłynęło do organu w dniu 11 września 2007 r. skarżący domagał się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji i wznowienia postępowania administracyjnego. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia 1 lutego 2008 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Natomiast decyzją z dnia 16 września 2008 r. Dyrektor Izby Celnej K. orzekając na podstawie art. 262, art. 2652 pkt 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia 16 czerwca 2008 r., która to decyzją Naczelnik odmówił wznowienia postępowania w sprawie swojej decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę stwierdził, że organy celne prawidłowo w rozpoznawanej sprawie zastosowały przepisy ustawy Kodeks celny, zgodnie z art. 26 ustawy – przepisy wprowadzające Prawo celne. Według art. 209 § 1 pkt 1 i 2 dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Zasadnie zatem ustalono, że dług celny powstał w dniu 16 grudnia 2002 r., a więc w dniu dokonania zgłoszenia celnego. WSA w G. podniósł, że w myśl art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych zastosowanie miały przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W Ordynacji podatkowej uregulowane są instytucje nadzwyczajnego wzruszania decyzji administracyjnych, tj. stwierdzenia nieważności i wznowienia postępowania. Jednakże Kodeks celny w art. 2652 wyłącza możliwość stosowania w zakresie w nim unormowanym przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem jeżeli upłynęły trzy lata od momentu powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. Wobec powyższego w ocenie Sądu I instancji organy celne zasadnie odmówiły wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących skierowania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] listopada 2005 r. do niewłaściwej osoby, WSA w G. wskazał, że decyzja ta została odebrana osobiście przez skarżącego i nie wniósł on od niej odwołania. Sąd stwierdził, że w skardze K.K. w istocie zarzuca, iż osoby trzecie działały na jego szkodę. Sąd wyjaśnił, że badanie tego wykracza poza granice sprawy i rodzi ewentualną odpowiedzialność deliktową tych osób, co rozstrzygane jest przez sądy powszechne. K.K. złożył skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. i decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego, tj. art. 2 i 7 Konstytucji RP, art. 85 § 1 i art. 209 § 3 oraz art. 265 i art. 2652 Kodeksu celnego i art. 121 § 1, art. 122, art. 125 i art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż skarżący był dłużnikiem zgłaszającym do odprawy celnej przywozowej towaru w dniu 16 grudnia 2002 r. i w związku z powyższym upłynął trzyletni termin do wznowienia postępowania w sprawie, w której skarżący nie był dokonującym zgłoszenia celnego osobiście ani przez pełnomocnika oraz przez niepodjęcie przez organy celne z urzędu, czynności zmierzających do ustalenia osoby zgłaszającej towar do odprawy celnej, 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., poprzez odmowę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie pomimo, iż rozstrzygniecie sprawy zależy od wyniku prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w B. śledztwa przeciwko podejrzanemu R.P. o czyn z art. 270 § 1 Kodeksu karnego – sygn. akt 2 Ds 1/09, polegający na podrobieniu podpisów skarżącego na dokumentach związanych ze zgłoszeniem do odprawy celnej przywozowej towaru w dniu 16 grudnia 2002 r. i w postępowaniu wszczętym zgłoszeniem celnym złożonym w tym dniu. W uzasadnieniu podstaw złożonej skargi kasacyjnej kasator podniósł, że od kilku lat podejmuje wszelkie dostępne działania w celu udowodnienia, że nie był osobą dokonującą zgłoszenia celnego w dniu [...] grudnia 2002 r., a zatem w świetle przepisów prawa celnego nie jest dłużnikiem celnym zobowiązanym do zapłaty powstałego w wyniku tego zgłoszenia długu celnego. Wskazał, iż obecnie prowadzone jest przez Prokuraturę Rejonową postępowanie o podrobienie jego podpisów przez R.P. W przypadku uznania R.P. za winnego popełniania czynu, polegającego na podrobieniu podpisów, zostanie udowodnione, że to nie skarżący dokonywał odpraw celnych i nie on odbierał decyzję wymiarową Naczelnika Urzędu Celnego w B. Kastor podniósł, że okoliczność podrobienia jego podpisów była znana organom celnym, jak również znany był fakt skazania osób trzecich za przestępstwa związane z przedmiotową odprawą celną popełnione na jego szkodę. Zdaniem kasatora, skoro po wydaniu decyzji zostały ujawnione nowe fakty i dowody (zwłaszcza stwierdzone wyrokiem Sądu) organ nie może udawać, że nic nie uległo zmianie, stosując jeden z wybranych przepisów prawa utrzymywać swoje wadliwe stanowisko. W ocenie kasatora decyzje organów celnych powinny zostać uchylone, lub postępowanie w niniejszej sprawie powinno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania karnego przeciwko R.P. o przestępstwo podrobienia podpisów skarżącego na dokumentach związanych z przedmiotową odprawą celną i w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Sąd ten, w odróżnieniu od Sądu I instancji, nie bada całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, który legł u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Bada natomiast zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zakres kontroli jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), NSA mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek. Skarga kasacyjna wniesiona przez K.K. została oparta m.in. na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 2652 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeksu celnego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do rozstrzygnięcia, jaki charakter prawny ma trzyletni termin, określony we wskazanym przepisie oraz jakie skutki prawne powoduje jego upływ. Zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Art. 2652 Kodeksu celnego stanowi natomiast, że jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Biorąc pod uwagę treść powyższych przepisów należy uznać, że art. 2652 Kodeksu celnego określający termin, po upływie którego organ celny nie wznawia postępowania bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, wyłączające stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego. Pogląd taki był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 18 lutego 2005 r., sygn. GSK 1461/04, LEX nr 168008, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I GSK 144/08, LEX nr 518785, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1186/07, LEX nr 483556). Zatem twierdzenie wnoszącego skargę kasacyjną, iż organ celny powinien zastosować w sprawie przepisy ogólne regulujące postępowania w sprawach podatkowych (pozwalające na wznowienie postępowania) nie jest uzasadnione. W tym przypadku – jak wspomniano - przepisy ustawy Prawo celne zawierają normy o charakterze szczególnym, wyłączającym zastosowanie Ordynacji podatkowej. Przechodząc do kwestii związanej z upływem terminu do wszczęcia postępowania, którego domagał się skarżący, NSA zauważył, że zgodnie z ustaleniami Sądu I instancji, dług celny w niniejszej sprawie powstał w dniu 16 grudnia 2002 roku. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną. Złożenie przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania pismem z dnia 13 czerwca 2007 roku, w kontekście powyższych rozważań, słusznie zatem uznano za spóźnione. Możliwość wszczęcia takiego postępowania istniała do dnia 16 grudnia 2005r. Należy podkreślić, że w świetle przytoczonych przepisów upływ omawianego terminu musi powodować wydanie przez organ decyzji odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Na tym wstępnym etapie postępowania nie bada się, czy rzeczywiście istniały jakiekolwiek przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. Zatem wskazane przez autora skargi kasacyjnej okoliczności, które w jego ocenie, należało zakwalifikować, jako przesłanki do wznowienia postępowania, nie mogły być brane pod uwagę także przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zauważyć trzeba, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie wznowienia postępowania. Organy celne, wobec upływu trzyletniego okresu od dnia powstania długu celnego, nie mogły merytorycznie załatwić wniosku skarżącego, ograniczając się jedynie do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, z uwagi na złożenie wniosku po upływie trzyletniego terminu od powstania długu celnego. Wobec powyższego za niezasadne należy uznać pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Jak zostało to powyżej wykazane, organy nie zajmowały się merytorycznymi przesłankami możliwości wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd I instancji również nie rozważał czy były podstawy do jego wznowienia, podzielając stanowisko organów, odnośnie do złożenia wniosku o wznowienie z uchybieniem terminu. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., polegającego na odmowie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, mimo że w ocenie kasatora rozstrzygniecie sprawy zależy od wyniku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w B. przeciwko R.P., Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że wynik tego postępowania nie będzie miał wpływu na ocenę dokonaną przez organy i zaakceptowaną przez Sąd I instancji, z przyczyn wskazanych powyżej. Należy w tym zakresie podzielić stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że badanie tej okoliczności wykracza poza granice sprawy i może rodzić ewentualną odpowiedzialność deliktową osób trzecich wobec skarżącego. Rozstrzyganie w tym zakresie nie należy jednak do kompetencji sadów administracyjnych. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt. 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).