IV SA/Wa 569/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...]; 2. uchyla postanowienie Wojewody [...] nr [...]z dnia [...] stycznia 2008 r.; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego M. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2008 r. (data stempla pocztowego) M. B. zwrócił się do Wojewody [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98 poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "kpa", o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia [...] października 1979 r. znak [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi R., gmina T., województwo [...] stanowiącego byłą własność M. B., z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa polegające na wydaniu przedmiotowej decyzji przez Naczelnika Gminy T. w sytuacji gdy zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym nowelą z 15 lipca 1961 r. (Dz. U. z 1961 r., Nr 32, poz. 161), zwanej dalej "ustawą o zmianie dekretu", władnym do wydania przedmiotowej decyzji był właściwy miejscowo organ prezydium powiatowej rady narodowej właściwy do spraw rolnych. Ponadto nie wskazano w przedmiotowej decyzji, jaka nieruchomość zostaje przejęta, poprzez nie wskazanie w sentencji decyzji oznaczenia numeru ewidencyjnego działek przejmowanych, numeru ksiąg wieczystych, czy też zbioru dokumentów, skutkujące naruszeniem art. 107 kpa. Wnioskodawca zarzucił nadto naruszenie art. 77 § 1 kpa, polegające na przyjęciu w przedmiotowej decyzji, że gospodarstwo rolne jest gospodarstwem rolnym opuszczonym w myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39 poz. 138), zwanego dalej "rozporządzeniem". Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 65 § 1 kpa przekazał niniejszy wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. celem rozpoznania zgodnie z właściwością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. ustawy o zmianie dekretu, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia [...] października 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania. We wniosku skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego IV SA/Wa 569/09 o ponowne rozpoznanie sprawy, M. B. powtórzył zarzuty stawiane decyzji Naczelnika Gminy T., tj. naruszenie art. 107 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie dekretu i na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia [...] października 1979 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 -7 kpa i art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie dekretu, a także w zw. z § 1 rozporządzenia utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze z dnia [...] marca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. B. ponownie zarzucił naruszenie art. 107 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie dekretu i w związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami min.: art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ppsa). Cytowany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa stwierdza nieważność decyzji IV SA/Wa 569/09 w całości lub części, jeżeli zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 kpa lub innych przepisach. Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a więc z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi w postanowieniach: z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OW 39/08, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OW 27/08, z dnia 4 lipca 2006 r., sygn. akt I OW 8/06, z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt I OW 269/05, z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt I OW 226/05 i I OW 236/05 oraz z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt OW 98/04 prezentowany jest dominujący pogląd, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie art. 2 ustawy o zmianie dekretu jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, do którego to poglądu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychyla się także i w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że reforma administracyjna przeprowadzona w 1998 r., poprzez zmianę szeregu ustaw prawa materialnego ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) nie wskazała organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości w oparciu o ustawę o zmianie dekretu. Skoro więc, od dnia 27 maja 1990 r. sprawy dotyczące decyzji o przyjęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo przeszły do właściwości administracji rządowej, a od 1992 r. - Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (następnie Agencji Nieruchomości Rolnych), to organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą datą należy poszukiwać przez ustalenie organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który byłby właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji. Organem tym w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych jest Minister właściwy do Spraw Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wobec tego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy administracyjnej, bowiem kompetentny w tej sprawie jest inny organ administracji publicznej. Z uwagi na rozstrzygnięcie wniosku M. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia [...] października 1979 r. znak [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi R., gmina T., województwo [...] stanowiącego byłą własność M. B. bez odszkodowania, przez IV SA/Wa 569/09 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., Sąd działając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz w oparciu o art. 135 ppsa także poprzedzającej ją decyzji tego organu, orzekając o tym w pkt 1 sentencji wyroku. Należy zauważyć, iż na podstawie art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Powołany przepis nakłada na sąd administracyjny obowiązek wyjścia poza granicę skargi i zajęcie się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest - przez wydanie orzeczenia - stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał I funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodny z prawem (v. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 275/06, LEX nr 293171). Z powyższych względów należało uznać, iż również postanowienie Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Wojewody [...] jest wadliwe, tak więc Sąd w pkt 2 orzeczenia je uchylił, na podstawie art. 135 ppsa. Orzekając w punkcie 3 wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 1 i 2 ppsa zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego, na które składają się: wpis sądowy od skargi - 200 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie dla adwokata reprezentującego skarżącego - 240 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).