IV SA/Wr 229/09
WyrokWSA we Wrocławiu2009-09-10
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Małgorzata Masternak-Kubiak, Henryk Ożóg
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje opiekunowi pełnoletniego dziecka legitymującego się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeśli opiekun jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać opiekunowi pełnoletniego dziecka z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeśli dziecko spełnia wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, a opiekun nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Rejestracja jako osoba bezrobotna nie wyklucza prawa do świadczenia, gdyż nie oznacza aktywnego podejmowania zatrudnienia, a jedynie gotowość do jego podjęcia, co jest zgodne z przesłanką niepodejmowania zatrudnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad pełnoletnią córką legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Skarżący zarzucił nieprawdziwość twierdzeń organów co do jego rejestracji i podniósł, że rejestrował się na polecenie ośrodka pomocy społecznej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu M. W. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.); dalej ustawy o świadczeniach rodzinnych, po rozpoznaniu odwołania K. M. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...], nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja organu I instancji z dnia [...] została wydana po uchyleniu przez Kolegium decyzją z dnia [...], nr [...] decyzji organu I instancji z dnia [...], nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (uwaga Sądu).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił K. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w dniu złożenia wniosku (17 lipca 2008 r.) był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, poszukująca pracy w Urzędzie Pracy we W. i nadal pozostaje zarejestrowany, co oznacza, że deklaruje gotowość podjęcia zatrudnienia. Córka wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
W odwołaniu od tej decyzji K. M. wniósł o jej uchylenie, gdyż zarejestrował się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna wyłącznie na polecenie ośrodka pomocy społecznej i poinformował, że nie pobiera żadnych świadczeń z urzędu pracy, w tym czasie nigdzie nie pracował i opiekował się córką.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie to przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Osiemnastoletnia S. M., orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. we W. z dnia [...], nr [...], została zaliczona do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, na okres do 30 czerwca 2010 r. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia z dnia 18 sierpnia 2008 r., sygn. akt IVU 518/07 zmieniono to orzeczenie w ten sposób, że niepełnosprawność S. M. datuje się od urodzenia, natomiast w zakresie wskazań wpisano: w pkt 6 , że wymaga korzystania z sytemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, w pkt 7, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz w pkt 8, że wymaga konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd Rejonowy oddalił dalej idące odwołanie przedstawiciela ustawowego S. M. i stwierdził, że nie spełnia ona kryteriów zaliczenia do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Kolegium zauważyło, że K. M. nie spełnia również przesłanki dotyczącej niepodejmowania albo rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, ponieważ fakt, iż był i jest nadal zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, niezależnie od tego czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, świadczy o jego gotowości do podjęcia zatrudnienia. Nie rezygnuje on zatem z możliwości podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opieki nad córką. Posiadanie przez K. M. lekkiego stopnia niepełnosprawności (ustalonego orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...], nr [...]) nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia.
Wskazane wyżej okoliczności nie pozwalają na przyznanie K. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad pełnoletnią córką, której stopień niepełnosprawności nie odpowiada warunkom określonym w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy.
Kolegium wyjaśniło przy tym, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U z 2008 r. nr 14, poz. 92 ze zm.); dalej ustawa o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą: znaczny, umiarkowany lub lekki. Taką kwalifikację stosuje się do osób niepełnosprawnych, które ukończyły 16 rok życia. Natomiast osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych bez określenia stopnia niepełnosprawności i w orzeczeniu o niepełnosprawności precyzuje się wskazania dotyczące konieczności zapewnienia im całkowitej opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne dziecku w danym wieku. Z tego względu w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wymienione są wskazania jakie muszą spełniać dzieci do 16 roku życia, czyli konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odniesieniu do osób powyżej 16 roku życia, w art. 17 ust.1 tej ustawy, zawarty jest wymóg legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.
Kolegium nie uwzględniło argumentu dotyczącego trudności w znalezieniu przez K. M. zatrudnienia, gdyż świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane wyłącznie ze względu na niepełnosprawność dziecka i przy spełnieniu warunków określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K. M. zarzucił, że nieprawdziwe jest twierdzenie ośrodka pomocy społecznej, iż w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i że pozostaje nadal zarejestrowany. Podniósł, że nie pracował i nie był zarejestrowany. Natomiast zarejestrował się w urzędzie pracy, po odmowie przyznania wspomnianego świadczenia przez ośrodek pomocy społecznej, na polecenie tego ośrodka. Kilkakrotnie rejestrował się i wyrejestrowywał zgodnie z żądaniem ośrodka pomocy społecznej. Przed każdą rejestracją i wyrejestrowaniem pracownicy urzędu pracy telefonowali do ośrodka pomocy społecznej celem potwierdzenia polecenia zarejestrowania lub wyrejestrowania. Świadczy to o tym, że ośrodek pomocy społecznej nie miał zamiaru wykonać wyroku Sądu Rejonowego i szukał pretekstu prawnego do uzasadnienia odmowy, gdy Kolegium oddaliło odwołanie. Od stycznia 2009 r. nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy ani też ubezpieczony i utracił ciągłość pracy jako opiekun osoby ubezpieczonej. Zarzucił, że w ten sposób osoby niepełnosprawne są szykanowane. O uzyskanie świadczenia walczy już dwa lata, a uzyskał tylko "wyrok w zawieszeniu" za obrazę kierownika ośrodka pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z powodów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodając, że skarżący nie podniósł żadnych argumentów prawnych dotyczących rozstrzygnięć obu instancji i pozostaje w przeświadczeniu, że przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne.
Nadto Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż Wojewódzki Zespół ds Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. orzeczeniem z dnia [...], [...] zaliczył S. M. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W tej sytuacji niezależnie od faktu, że skarżący – jak twierdzi – nie jest aktualnie zarejestrowany jako osoba bezrobotna nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką, ponieważ nie został spełniony jeden z warunków zawartych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż córka S. M. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wskazano również, że powołany przez skarżącego wyrok Sadu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia z dnia 18 sierpnia 2008 r., sygn. akt IVU 518/07 nie zmienił sytuacji prawnej S. M., gdyż stwierdzono w nim, że nie spełnia ona kryteriów zaliczenia jej do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z przepisu tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w nim osobom, jeżeli spełniają łącznie dwie przesłanki. Pierwsza z tych przesłanek dotyczy sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w tym przepisie albo opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast druga przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki.
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad pełnoletnią córką legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, że wymaga ona korzystania z sytemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i że wymaga konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, co ustalono prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia z dnia 18 sierpnia 2008 r., sygn. akt 518/07.
Nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko organów orzekających w sprawie, iż wskazania wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji dotyczą wyłącznie dzieci w wieku do 16 roku życia. Natomiast osoby powyżej 16 roku życia powinny legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.
Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadza kryterium wieku zarówno dla dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności ani też dla osoby posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Pojęcie dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności nie zostało zdefiniowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych w przeciwieństwie do pojęcia dziecka (art. 3 pkt 4 ) i pojęcia dziecka niepełnosprawnego (art. 3 pkt 9).
W kwestii pojęcia dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. P 27/07 r. (OTK-A 2008/6/107, Dz.U.RP 2008/138/872) na tle rozważań dotyczących konstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim uniemożliwiał on nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, w którym stwierdzono, iż zaskarżony art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie bez względu na wiek dziecka. W wyroku tym zwrócono uwagę, iż zamieszczona w art. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicja dziecka nie określa granic wiekowych dziecka stanowiąc, że ilekroć w ustawie tej jest mowa o dziecku oznacza to dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. Trybunał wskazał również, że z art. 17 ust. 1 powołanej ustawy nie wynika aby pojęcie dziecka, stosowane do celów ustalenia kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, zostało zawężone w stosunku do przytoczonej definicji zawartej w art. 3 pkt 4 ustawy przez wskazanie granic wiekowych; przeciwnie, wskazany w art. 17 ust. 1 krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ściśle wiąże się z określonym typem regulacji rodzinnych, dla określenia których konieczne jest użycie pojęcia dziecka (wymagającego opieki) bez względu na wiek. W wyroku tym wyjaśniono również, że ustawodawca przyjął ograniczone wiekowo pojęcie dziecka niepełnosprawnego jedynie w odniesieniu do innego rodzaju świadczenia niż świadczenie pielęgnacyjne tj. do zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wymienia trzy rodzaje osób uprawnionych do tego zasiłku tzn: niepełnosprawne dziecko, osobę niepełnosprawną w wieku powyżej 16 lat legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobę, która ukończyła 75 lat życia. Dzieckiem niepełnosprawnym, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 9 powyższej ustawy, jest dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.
Powyższe oznacza, iż pojęcie dziecka, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy interpretować zgodnie z definicją dziecka zawartą w w art. 3 pkt 4 tej ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem jest to, bez względu na wiek, dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną, legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1.
Natomiast kryterium wieku odnosi się wyłącznie do pojęcia dziecka niepełnosprawnego, o którym mowa w art. 3 pkt 9 wspomnianej ustawy, które znajduje zastosowanie do odrębnego świadczenia jakim jest zasiłek pielęgnacyjny uregulowany w art. 16 ust. 2 ustawy.
Tym samym bezzasadne jest stanowisko organów orzekających w sprawie, iż w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dziecko pełnoletnie należy traktować jako osobę, o której mowa w tym przepisie, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Skoro pełnoletnia córka skarżącego posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, stwierdzonym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia z dnia 18 sierpnia 2008 r., to organy orzekające w sprawie winny ustalić, czy wskazania zawarte w tym wyroku, zmieniające pkt 6, 7 i 8 orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. we W. z dnia [...] są zgodne ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organy orzekające w sprawie błędnie ustaliły również, iż skarżący nie spełnia także drugiej przesłanki wymaganej do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy tzn., że nie wykazał, iż nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, ponieważ pozostawał w gotowości do podjęcia pracy, gdyż w dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (17 lipca 2008 r.) był zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła na wniosek skarżącego, z dniem 1 września 2008 r., co wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy decyzji Powiatowego Urzędu Pracy we W. z dnia [...].
W kwestii tej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1364/07, który stwierdził, że przytoczony wyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje wymienionym w nim osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem - określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne. Pierwszy: w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, i drugi: w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem.
W wyroku tym wyjaśniono, że w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się dzieckiem, w drugim zaś - kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej).
Sąd ten stwierdził, że osoba bezrobotna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, nie pracuje, nie podejmuje zatem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i spełnia tę przesłankę. Z kolei nie podejmując zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, de facto nie musi z nich rezygnować, gdyż nie ma z czego.
W wyroku tym wskazano także, że każda osoba bez pracy, nawet bez faktycznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, może szukać pracy, może deklarować gotowość do jej podjęcia, co jednak nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyby osoba taka zwróciła się do organu z odpowiednim wnioskiem z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem. Odmienna wykładnia w niedopuszczalny sposób różnicowałaby sytuację osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy z tymi bezrobotnymi, którzy nie są zarejestrowani.
W wyroku tym zwrócono uwagę, że status osoby bezrobotnej nie może eliminować z grona osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne również z tego względu, że sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje określa wyłącznie art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych z prawem do zasiłku lub bez tego prawa, wskazując, że świadczenie to nie przysługuje m. in. osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeżeli ma ona prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W wyroku tym podkreślono, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Również z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Status bezrobotnego jest tylko jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego, których to przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd w obecnym składzie zauważa ponadto, że w myśl art. 2 ust.1 pkt 2 lit. "j" ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (tj. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.); dalej ustawa o promocji zatrudnienia - status osoby bezrobotnej może uzyskać osoba, która m. in. nie pobiera na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego. Pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza więc możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Przepis ten reguluje jedynie sytuację prawną osób, które już pobierają świadczenie pielęgnacyjne i złożyły w urzędzie pracy wniosek o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Natomiast osoba zarejestrowana jako bezrobotna może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z tym że fakt pobierania tego świadczenia powoduje, że osoba bezrobotna przestaje spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i skutkuje w myśl art. 33 ust. 4 tej ustawy utratą statusu osoby bezrobotnej. Zatem fakt rejestracji osoby bezrobotnej nie stanowi okoliczności wykluczającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Dodać należy, że świadczenie pielęgnacyjne, uregulowane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zastąpiło zasiłek stały, który był przyznawany na podstawie art. 27 ust. 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.). Natomiast z ust. 2a pkt 2 tego przepisu wynikało, że zasiłek stały z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem nie przysługuje osobie otrzymującej zasiłek dla bezrobotnych lub zasiłek przedemerytalny albo świadczenie przedemerytalne. Zatem w poprzednim stanie prawnym zasiłek stały nie przysługiwał jedynie osobie bezrobotnej pobierającej zasiłek dla bezrobotnych, co pozwala przyjąć, że przysługiwał on osobie, która była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku lub przestała go pobierać z powodu upływu okresu jego pobierania.
Natomiast w obecnym stanie prawnym tj. w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych postanowiono, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie osobom mającym ustalone prawo do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. Brak jest więc regulacji, z której wynikałoby, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie otrzymującej zasiłek dla bezrobotnych, co oznacza że możliwe jest przyznanie tego świadczenia osobie zarejestrowanej jako bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych lub bez tego prawa jak i osobie bezrobotnej nie zarejestrowanej w urzędzie pracy. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje bowiem, jak już wyżej wskazano, utratą statusu osoby bezrobotnej i ewentualnych świadczeń przysługujących tej osobie (art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia) lub odmową uzyskania tego statusu (art. 2 ust.1 pkt 2 lit. "j" tej ustawy).
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ nie posiada ona przymiotu wykonalności (art. 152 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło