II OZ 250/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj /spr./ Sędziowie sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Marek Stojanowski Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi K. C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1082/09 oddalającym zażalenie K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1409/09 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Mazowieckiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić skargę o wznowienie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 września 2009 roku odmówił K. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 17 sierpnia 2009 r. wpłynęła skarga K.C. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Powołując się na treść art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd stwierdził, iż wnioskodawca nie wykazał się należytą dbałością o swoje interesy, a w konsekwencji nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przytoczone przez skarżącego okoliczności oraz załączone zaświadczenie lekarskie nie uwiarygodniają braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Wnioskodawca odebrał zaskarżoną decyzję w dniu 5 czerwca 2009r., a dopiero w dniach od dnia 27 czerwca do 30 czerwca 2009r. był w trakcie procesu przygotowania do zabiegu medycznego i następnie poddany został zabiegowi usunięcia zębów oraz szwów. Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika, że wnioskodawca nie mógł dokonać czynności procesowej w dniu 6 lipca 2009r. tj. w ostatnim dniu do wniesienia skargi na decyzję. Jednocześnie jednak wnioskodawca nie wykazał z jakiego powodu nie mógł sporządzić i nadać skargi przed planowanym zabiegiem bądź też skorzystać z ewentualnej pomocy, domowników bądź pełnomocnika. W ocenie Sądu, przeprowadzony zabieg i związane z nim ogólne złe samopoczucie nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Wnioskodawca winien bowiem przypuszczać, iż w związku z zabiegiem usunięcia zębów może nastąpić u niego ewentualne pogorszenia ogólnego samopoczucia. Planowany zabieg nie stanowił dla wnioskodawcy zaskoczenia i nie skutkował niespodziewaną dysfunkcją aktywności życiowej i społecznej. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. C. zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił podeszłego wieku skarżącego. Podniósł, że zabieg stomatologiczny nie był zabiegiem planowanym, był jedynie poprzedzony koniecznością brania leków przez trzy dni poprzedzające zabieg. Zaznaczył, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie obowiązuje przymus adwokacki, a więc trudno oczekiwać od strony, że będzie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1082/09 oddalił zażalenie K. C. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, z tą tylko uwagą, że to wyłącznie od strony zależy, w którym momencie biegu terminu dokonana określonej czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że - wbrew twierdzeniom zażalenia - Sąd pierwszej instancji nie narzucał skarżącemu skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a jedynie wskazał, że czynność w postępowaniu nie musiała zostać dokonana osobiście. Skarżący był też uprawniony do upoważnienia domownika lub innej osoby do złożenia w jego imieniu skargi. Argumenty zaś podnoszone w odwołaniu w istocie potwierdzają stanowisko Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się obiektywny miernik staranności, jaki wymagany jest od strony, uznał, że skarżący świadomy swojego podeszłego wieku i problemów zdrowotnych, powinien w sposób szczególnie staranny zabezpieczyć swoje interesy związane z toczącym się postępowaniem. Ponadto Sąd stwierdził, iż nawet gdyby przyjąć, że zabieg dentystyczny, któremu poddał się skarżący nie był zabiegiem planowanym, to nie sposób uznać, że był on zdarzeniem na tyle nagłym, aby skarżącemu całkowicie uniemożliwić podjęcie działań związanych z wniesieniem skargi. Zgodnie bowiem z oświadczeniem skarżącego, przygotowanie do zabiegu polegało jedynie na przyjmowaniu leków. Skarżący K. C., reprezentowany przez adwokata E. K. – T., wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1082/09 - na podstawie art. 275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o wznowienie postępowania oparta została na podstawie wskazanej w art. związku z art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. K. C. wniósł o uchylenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1082/09 oraz postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1409/09 i przywrócenie terminu na wniesienie przedmiotowej skargi. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy zakończonej ww. postanowieniami w trybie wznowienia postępowania, gdyż doszło do ujawnienia nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, a które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania. Skarżący podał, że nowym dowodem na okoliczność braku po jego stronie winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie jest zaświadczenie lekarza specjalisty chorób wewnętrznych W. B. – C. wydane w dniu [...] lutego 2010 r. Z treści przedmiotowego zaświadczenia wynika, iż K. C. w dniach od 7 czerwca 2009 r. do 7 lipca 2009 r. był wyłączony od wszelkich czynności nie związanych bezpośrednio z chorobą. W dniu 7 czerwca 2009r. K. C. został zakwalifikowany do usunięcia dwóch zębów ropnych i w okresie do dnia 7 lipca 2009 r. przygotowany był do odpowiedniego zabiegu. Okoliczność ta, zdaniem strony, powinna być przedmiotem oceny Sądu w połączeniu z rozpoznaniem z dnia [...] października 2006 r. dokonanym przez doc. dr hab. med. E. O.-B., w którym stwierdzono u K. C. - w związku z istniejącą u niego wadą serca - konieczność wykluczenia wszelkich ognisk infekcji, w tym infekcji stomatologicznych. Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącego, pozwalają uznać za uprawdopodobniony brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wyżej wymienione dokumenty stanowią środki dowodowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu zakończonym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2009 r. oraz postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., ponieważ zaświadczenie lekarskie lekarza specjalisty chorób wewnętrznych W. B. – C. zostało mu wydane dopiero w dniu [...] lutego 2010 r. Strona stwierdziła również, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2009 r., na które zażalenie - postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009 r. - Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, jest "orzeczeniem kończącym postępowanie" w rozumieniu art. 270 p.p.s.a. Postanowienie to było bowiem odrębnie zaskarżalne w drodze zażalenia, a zatem nie miało charakteru postanowienia incydentalnego, wydanego w toku postępowania. Postanowienie to rozstrzygało co do istoty konkretną sprawę tj. wniosek K. C. o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona w ustawowym terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Skarga o wznowienie postępowania sądowego nie ma jednak usprawiedliwionych podstaw. Skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie oparta została na podstawie określonej w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przepis art. 273 § 2 p.p.s.a. posługuje się terminem "późniejsze wykrycie" okoliczności faktycznych lub środków dowodowych. Sens takiego sformułowania oznacza, że termin ten może odnosić się jedynie do takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które istniały już wcześniej. Sformułowanie, jakiego użył ustawodawca, wyraźnie też wskazuje na to, o jaki moment tego istnienia w czasie chodzi w tym przepisie. A mianowicie, muszą to być okoliczności faktyczne lub środki dowodowe istniejące w poprzednim postępowaniu. Skoro bowiem przepis wiąże skutki procesowe z tym, czy strona mogła skorzystać, czy też nie mogła skorzystać z okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w poprzednim postępowaniu, to rozstrzygnięcie o tej możliwości musi zakładać istnienie tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w poprzednim postępowaniu. Rozważając kwestie objęte hipotezą art. 273 § 2 p.p.s.a. należy pamiętać o istocie wznowienia postępowania jako swoistej instytucji procesowej. Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza do umożliwienia ponownego postępowania ze względu na to, że prawomocne orzeczenie Sądu jest niezasadne z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu. Instytucja wznowienia postępowania unormowana w art. 273 § 2 p.p.s.a. ma na celu zapewnienie – pod warunkiem spełnienia się pozostałych przesłanek - możliwości ponownego rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które już istniały w chwili orzekania przez Sąd, ale z których strona nie mogła skorzystać. Przesłanka, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. dotyczy zatem takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które: - po pierwsze, istniały w poprzednim postępowaniu, tj. istniały przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, której dotyczy wniosek o wznowienie, - po drugie, zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania, - po trzecie, mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowi a treścią prawomocnego orzeczenia Sądu, i wreszcie, - po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, a więc nie były one znane stronie. Wymogi określone w art. 273 § 2 p.p.s.a. muszą być spełnione łącznie. To zaś oznacza, że środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się orzeczenia Sądu, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania w rozumieniu art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Pogląd taki utrwalony jest zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok z dnia 3 września 2004 r., OSK 446/04, (ONSAiWSA 2005/1/13; wyrok z dnia 5 maja 2005 r., OSK 1345/04, LEX nr 168046; wyrok z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04, LEX nr 176988 ) jak i w doktrynie ( por. A. Kabat [w:] B.Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II ). Podobny pogląd prezentuje Sąd Najwyższy na gruncie art. 403 § 2 k.p.c. – odpowiednik art. 273 § 2 p.p.s.a. w postępowaniu cywilnym ( por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNC 1969/12/208; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r. I CO 1/68, OSNC 1969/2/36; orzeczenie z dnia 11 lipca 1959 r. III CO 13/59, OSN 1960, poz. 82; orzeczenie C. III 93/39, zamieszczone w opracowaniu J.J. Litauera i W. Święcickiego: Kodeks postępowania cywilnego 1947 r., s. 231) Przechodząc do oceny trafności powołanej przez K. C. podstawy wznowienia tj. art. 273 § 2 p.p.s.a., stwierdzić należy, iż wskazane w skardze o wznowienie postępowania "nowe dowody" nie pozwalają na przyjęcie, że w niniejszej sprawie zgłoszono środki dowodowe, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Powołany przez skarżącego nowy dowód, tj. zaświadczenie lekarza specjalisty chorób wewnętrznych W. B. – C. z dnia [...] lutego 2010 r., nie stanowi środka dowodowego, o jakim mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Zaświadczenie to zostało bowiem sporządzone już po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1082/09, którym Sąd oddalił zażalenie K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2009 roku odmawiające K. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009r. Złożone przez stronę zaświadczenie lekarskie nie istniało w poprzednim postępowaniu, tj. przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, której dotyczy wniosek o wznowienie - przed dniem z dnia 8 grudnia 2009 r. Tym samym, w odniesieniu do zaświadczenia lekarza specjalisty chorób wewnętrznych W. B. – C. z dnia [...] lutego 2010 r., nie można mówić o późniejszym wykryciu środka dowodowego, który istniał w postępowaniu zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1082/09 i który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła wówczas skorzystać. Z tego powodu zaświadczenie lekarza specjalisty chorób wewnętrznych W. B. – C. z dnia [...] lutego 2010 r. nie może stanowić środka dowodowego, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie z przyczyn przewidzianych w Dziale VII – "Wznowienie postępowania" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła powołana przez stronę przyczyna z art. 273 § 2 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania nie jest zatem uzasadniona. W tym stanie rzeczy skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).