VI SA/Wa 96/09

WyrokWSA w Warszawie2009-09-15

Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Olga Żurawska-Matusiak, Urszula Wilk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP, rozpatrując sprzeciw wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy, może badać zarzut niedopuszczalnych zmian w dokumentacji zgłoszeniowej po dacie publikacji zgłoszenia, a także czy błędna wykładnia lub niezastosowanie przepisów dotyczących warunków udzielenia prawa ochronnego (w tym art. 37 p.w.p.) oraz naruszenie przepisów proceduralnych (art. 77, 80 k.p.a.) przez organ uzasadnia uchylenie decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP, rozpatrując sprzeciw wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy, nie jest uprawniony do badania zarzutu niedopuszczalnych zmian w dokumentacji zgłoszeniowej po dacie publikacji zgłoszenia, gdyż przepis art. 37 p.w.p. reguluje kwestie formalne zgłoszenia, a nie ustawowe warunki udzielenia prawa ochronnego. Jednakże, sąd uznał za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez niepełne ustosunkowanie się do argumentów skarżącej, lapidarną argumentację, nieodpowiednią ocenę materiału dowodowego oraz brak należytego uzasadnienia decyzji, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi U. Sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego RP, która oddaliła sprzeciw spółki wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy "Obudowa filtra narurowego" na rzecz G. Sp. z o.o. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak nowości, użyteczności i cech technicznych rozwiązania, a także niedostateczne ujawnienie istoty wzoru i wprowadzenie niedozwolonych zmian do zgłoszenia. Urząd Patentowy oddalił sprzeciw, uznając m.in., że nie jest uprawniony do badania zarzutu niedopuszczalnych zmian w dokumentacji zgłoszeniowej po dacie publikacji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącej kwotę 1617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2009 r. sprawy ze skargi U. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy "Obudowa filtra narurowego" 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej U. Sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] czerwca 2008 r. wydaną na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm. dalej jako p.w.p.) oraz art. 94 i 25 w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p. i art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej oddalił sprzeciw U. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej jako skarżąca) wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] "Obudowa filtra narurowego" na rzecz G. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej jako uczestnik bądź uprawniony). Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Podaniem z [...] czerwca 2002 r. G. S. Sp. z o.o. wystąpiła do Urzędu Patentowego o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy "Obudowa filtra narurowego do filtracji wody, z gniazdami wejściowymi/wyjściowymi ¼, ½, ¾ i 1 cal, wersja przezroczysta i nieprzezroczysta". Po rozpatrzeniu zgłoszenia ww. wzoru użytkowego decyzją z [...] marca 2006 r. organ udzielił na rzecz G. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (nowa nazwa zgłaszającego spółki) prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Obudowa filtra narurowego". [...] czerwca 2006 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw skarżącej wobec powyższej decyzji, w którym zarzucono naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i procesowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca spółka wskazała na: 1. naruszenie art. 94 i 25 p.w.p. w zw. z art. 100 ust 1 p.w.p., tj. brak nowości i cechy użyteczności rozwiązania zawartego w dokumentacji zgłoszenia pierwotnego, 2. niedostateczne ujawnienie istoty wzoru w pierwotnej wersji zgłoszenia opublikowanej w dniu 29 października 2003 r. tj. naruszenie art. 96 i 97 ust. 3 p.w.p. W ocenie skarżącej organ powinien był wydać decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy z uwagi na niespełnienie ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania tj. ze względu na brak należytego ujawnienia i określenia zakresu ochrony (brak choćby jednej konkretnej cechy technicznej w zastrzeżeniach uniemożliwia określenie żądanego zakresu ochrony), 3. wprowadzenie niedozwolonych zmian do zgłoszenia po dacie publikacji zgłoszenia tj. naruszenie art. 37 w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p., polegających na całkowitej zmianie zastrzeżeń ochronnych, opisu i rysunków, 4. brak zdolności ochronnej rozwiązania wg spornego wzoru ze względu na naruszenie art. 94 p.w.p. w niedopuszczalnie zmienionej wersji wzoru, na którą udzielono prawo ochronne (art. 94 ust. 1 p.w.p.). W tym zakresie skarżąca stwierdziła, że zastrzeżenie nr 1 nie przedstawia użytecznego rozwiązania o charakterze technicznym ze względu na niejasne i nie posiadające sensu technicznego sformułowania użyte do określenia cech charakteryzujących korpus i głowicę obudowy filtra, zaś przedmiotowe rozwiązanie nie pozwala na osiągnięcie celu mającego praktycznie znaczenie, a zwłaszcza celu wskazanego w opisie ochronnym, gdyż zastrzegane cechy są jedynie cechami zdobniczymi, pozbawionymi praktycznego znaczenia tj. nie spełniają one celu wskazanego w opisie ochronnym, 5. brak nowości rozwiązania, na który udzielono ochrony, tj. niespełnienia wymogów z art. 25 w zw. z art. 100 p.w.p., a to z uwagi na to, że wszystkie cechy zastrzegane w zastrzeżeniu 1 – głównym – niezależnym, są również znane z amerykańskiego opisu patentowego nr US 3935106 opublikowanego 27 stycznia 1976 r., z pierwszeństwem od 23 stycznia 1974 r. Powyższy sprzeciw został uznany przez uprawnionego za bezzasadny, wobec czego sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie postępowania spornego. Wskazaną na wstępie decyzją organ sprzeciw oddalił. Uznał, że podnoszony zarzut naruszenia art. 37 p.w.p. nie mógł być uwzględniony jako podstawa unieważnienia spornego prawa wyłącznego. Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego nie jest bowiem uprawniony do badania zarzutu niedopuszczalnego wprowadzenia zmian do pierwotnie ujawnionej dokumentacji zgłoszenia. W ocenie organu przesądza o tym treść art. 246 ust. 2 p.w.p., zgodnie z którym podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie prawa ochronnego. Po myśli art. 89 p.w.p., mającego zastosowanie z mocy art. 100 ust. 1 p.w.p., prawo ochronne na wzór użytkowy może być unieważnione w sytuacji, gdy nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa wyłącznego. Warunki takie w odniesieniu do wzorów użytkowych określają tylko przepisy art. 94 p.w.p., a także art. 25, 28, 29 w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p. Organ zwrócił przy tym uwagę, że przedmiotem oceny w przedmiotowym postępowaniu jest prawomocna decyzja o udzieleniu prawa ochronnego i dlatego też uznał za niedopuszczalne badanie pierwotnej postaci zgłoszenia pod kątem ewentualnych uchybień (w tym proceduralnych), lecz ocenił zarzuty braku nowości i użytecznego charakteru spornego rozwiązania w postaci w jakiej został on objęty ochroną w kwestionowanej decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Odnosząc się do wskazywanego przez skarżącą braku zdolności ochronnej rozwiązania wg spornego wzoru ze względu na naruszenie art. 94 ust. 1 p.w.p. organ nie podzielił stanowiska skarżącej, która stwierdziła, że zastrzeżenie nr 1 nie przedstawia użytecznego rozwiązania o charakterze technicznym ze względu na niejasne i nieposiadające sensu technicznego sformułowania użyte do określenia cech charakteryzujących korpus i głowicę obudowy filtra oraz, że przedmiotowe rozwiązanie nie pozwala na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie. Organ stwierdził, że podstawowe dostępne źródła tj. wyszukiwarka internetowa Google cytując słownik języka polskiego wskazują, że "żebrowanie stanowi szkielet dowolnej konstrukcji usztywniający ją poprzecznie", natomiast pod pojęciem "cylinder" jako pierwszą definicję podano "bryłę geometryczną". Ww. wyszukiwarka podaje ponadto szereg przykładów stosowania w praktyce nazewnictwa technicznego "wzmocniony otwór" dla różnych dziedzin techniki. Z powyższego – zdaniem organu – wynika, że kwestionowane przez skarżącą terminy techniczne zastosowane zostały prawidłowo i zgodnie z ich znaczeniem technicznym. W ocenie organu zastrzeżenie nr 1 przedmiotowego wzoru użytkowego przedstawia jednoznacznie określone elementy i ich wzajemne połączenia charakteryzujące zastrzeżoną obudowę. Odnosząc się do materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą organ uznał, że dowody te nie mogą przesądzać o zasadności zarzutu, że zastrzeżona konstrukcja i uzyskane przez to efekty są sprzeczne z prawami fizyki. Świadczy o tym fakt, iż zastrzeżona obudowa filtra narurowego - wytworzona według wzoru użytkowego jest stosowana w praktyce zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Za niezasadny organ uznał również zarzut braku nowości rozwiązania, na które udzielono prawa ochronnego, albowiem przywołany przez skarżącą opis patentowy US nr 3935106 nie przedstawia rozwiązania technicznego mogącego szkodzić nowości przedmiotowego rozwiązania, ponieważ część cech technicznych w nim zastrzeżonych nie występuje w ww. opisie. Dotyczy to obligatoryjnej cechy technicznej zamieszczonej w zastrzeżeniu nr 1 spornego rozwiązania "boczna zewnętrzna powierzchnia ścian korpusu posiada tworzące z nią jednolitą bryłą wystające użebrowania (10)", która nie występuje w przeciwstawionym opisie patentowym US. Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że zastosowane w rozwiązaniu żebrowanie stanowi jedynie element dekoracyjny, albowiem z podanej przez organ definicji żebrowania wynika, że żebrowanie usztywnia konstrukcję poprzecznie i w takim zastosowaniu nie może być traktowane jako element dekoracyjny. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca U. Sp. z o.o. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 100 p.w.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wymogi udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy, o których mowa w art. 37 p.w.p. nie stanowią ustawowych warunków udzielenia prawa ochronnego, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 37 p.w.p. w zw. z art. 100 p.w.p., poprzez jego niezastosowanie, 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na nieznajdującym oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym przyjęciu, że wzór użytkowy [...] jest nowy, czego skutkiem było błędne zastosowanie art. 94 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 25 p.w.p. i art. 100 p.w.p., 4. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 80 k.p.a., poprzez sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęcie, że: a) pionowe występy na obudowie filtra będącego przedmiotem spornego wzoru użytkowego [...] stanowią "żebrowanie", b) fakt produkcji i dystrybucji obudów filtrów wytworzonych wg spornego wzoru użytkowego [...] świadczy o tym, że obudowy te posiadają cechy techniczne wskazywane w zastrzeżeniach ochronnych, a w szczególności, że kształt głowicy obudowy pozwala na "równomierne rozłożenie sił hydrostatycznych i hydrodynamicznych", 5. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 80 k.p.a., polegające na nieznajdującym oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym przyjęciu, że wzór użytkowy [...] jest użyteczny technicznie, czego skutkiem było błędne zastosowanie art. 94 ust. 2 p.w.p., 6. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu dowodów świadczących o tym, że wzór użytkowy [...] nie definiuje w sposób wystarczający rozwiązania o charakterze technicznym, przez co w zaskarżonej decyzji przyjęto, że warunek ten został spełniony, co skutkuje naruszeniem art. 94 ust. 1 p.w.p. 7. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 2558 p.w.p. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez: a) brak wskazania przyczyn, dla których Urząd Patentowy RP uznał przedstawione przez skarżącą dowody za pozbawione mocy dowodowej, b) wadliwe przeformułowanie argumentów podnoszonych przez skarżącą w przedmiocie braku wpływu głowicy obudowy filtra wg wzoru użytkowego [...] na ciśnienia występujące wewnątrz filtra, skutkiem czego Urząd Patentowy RP nie rozważył prawidłowo tych argumentów. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca doprecyzowała zarzuty zawarte w jej petitum. Podkreśliła, że zgłaszający ma prawo do uzyskania prawa ochronnego w zakresie nie kolidującym z prawami osób trzecich związanymi z opublikowanym zgłoszeniem i pewnością obrotu prawnego, o ile zgłaszany wzór użytkowy spełnia również inne ustawowe wymogi, w tym określone w art. 94 ust. 1 p.w.p. Zdaniem skarżącej nie ulega wątpliwości, że art. 37 p.w.p. określa ustawowe warunki niezbędne do uzyskania prawa ochronnego, a zatem może być podstawą do unieważnienia wzoru użytkowego w trybie art. 89 ust. 1 p.w.p. Jednocześnie skarżąca w załączniku do skargi omówiła szczegółowo przesłanki unieważnienia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy na podstawie art. 37 p.w.p. Nadto skarżąca zaakcentowała, że korpus obudowy filtra ujawniony w opisie patentowym US 3935106 posiada wzmocnienie bocznej ścianki ekwiwalentne do "żebrowania" wg jego przeznaczenia technicznego wskazanego przez uczestnika. Powinno ono zostać uwzględnione przez organ przy ocenie zarzutu braku nowości. Za sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego skarżąca uznała stanowisko organu przyjmujące, że z faktu produkcji i dystrybucji obudów filtrów wynika, że "żebrowanie" spełnia funkcję usztywniającą korpus obudowy filtra, a kształt głowicy pozwala na "równomierne rozłożenie sił hydrodynamicznych i hydrostatycznych". Skarżąca zwróciła również uwagę, na istniejącą sprzeczność pomiędzy opisem spornego wzoru i jego zastrzeżeniami ochronnymi a rysunkami. Nie pozwala to – w jej ocenie - na jednoznaczne określenie przedmiotu ochrony i istoty proponowanego rozwiązania technicznego. Zdaniem skarżącej występy przedstawione na rysunkach, zgodnie z prawami fizyki, nie mogą doprowadzić do realizacji celu wskazanego przez uczestnika tj. do wzmocnienia ścian korpusu prowadzącego do ich większej odporności na ciśnienie występujące wewnątrz filtra. Nie mogą również znaleźć zastosowania w instalacjach o "relatywnie wysokim ciśnieniu". Występy na korpusach obudów stanowią zatem wyłącznie motyw dekoracyjny, nie mający żadnego znaczenia dla użyteczności spornego wzoru użytkowego. W odpowiedzi na skargę organu, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. W piśmie z [...] września 2009 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, uzupełniając argumentację przedstawioną w skardze. Uprawniony wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) stanowi w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu. Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy – w ocenie Sądu – skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej wskazane zostały uznane przez Sąd za zasadne. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, iż art. 37 p.w.p. należy do kategorii ustawowych warunków udzielenia prawa ochronnego i powinien zostać wzięty pod uwagę jako jedna z podstaw unieważnienia. Za prawidłowe uznał natomiast stanowisko organu, iż przepis ten reguluje formalne kwestie związane ze zgłoszeniem wzoru użytkowego i nie stanowi ustawowego warunku przyznania prawa ochronnego. Zgodnie z art. 89 p.w.p. w zw. z art. 100 p.w.p. prawo ochronne na wzór użytkowy może być unieważnione w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania prawa ochronnego na wzór użytkowy. Warunki te określone są w art. 94 p.w.p. oraz art. 25 p.w.p. w zw. z art. 100 p.w.p. i wyznaczają one zakres sprawy podlegającej rozpoznaniu w trybie spornym. Nie obejmują one formalnych wymogów związanych z dokumentacją zgłoszeniową. W ustawie Prawo własności przemysłowej brak jest przepisu pozwalającego Urzędowi Patentowemu, działającemu w ramach postępowania spornego, przeprowadzenie kontroli postępowania zgłoszeniowego lub badawczego, w tym badanie prawidłowości dokumentacji związanej z tym postępowaniem. Tymczasem gdyby podzielić stanowisko skarżącej organ takiej kontroli de facto by dokonywał, przy braku trybu do jej przeprowadzenia. Sąd uznał natomiast za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć – w ocenie Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, co wynika jednoznacznie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, został wyposażony w funkcje kontrolne i w granicach swej właściwości bada zgodność z prawem zaskarżonych decyzji. Możliwość dokonania takiej oceny warunkowana jest spełnieniem przez decyzję wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu decyzja winna zawierać w szczególności powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie jest źródłem informacji co do sposobu rozumowania organu i przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i jako takie winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a tym samym ustalenie i wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślane jest znaczenie prawne rozważenia całego materiału dowodowego. Organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów odmówić dowodom wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej robi to przyczyny. Tylko taki sposób wskazania motywów rozstrzygnięcia umożliwia Sądom kontrolę prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego wyniku w postaci decyzji. Należy przy tym podkreślić, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. Zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok NSA z 15 listopada 2001 r. sygn. akt I SA/Gd-668/98, wyrok NSA z 12 maja 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 856/98). Tym samym uzasadnienie, którego treść nie pozwala na poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się ona kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1651/96, wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r. sygn. akt II SA 1756/99). Rolą sądu administracyjnego jest kontrola decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, a nie samodzielne rozstrzyganie spraw na etapie postępowania w Urzędzie Patentowym i wyprowadzanie własnych wniosków z materiału dowodowego. Należy podkreślić, że Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję był związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy (art. 256 § 1 p.w.p.) Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. (sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117) podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie spełnia omówionych wyżej kryteriów. W sprzeciwie od decyzji udzielającej prawo ochronne na sporny wzór użytkowy skarżąca sformułowała szereg zarzutów, które szczegółowo uzasadniła, jak również przedłożyła materiał dowodowy na poparcie swoich twierdzeń. Organ w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się w pełni do wszystkich argumentów skarżącej, a merytoryczna argumentacja organu jest lapidarna, nie odnosząca się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Zgodnie z art. 94 p.w.p. wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów. W sprzeciwie skarżąca zarzuciła, że dla określenia cech charakterystycznych korpusu i głowicy obudowy filtra użyto sformułowań niejasnych i nieposiadających sensu technicznego, w wyniku czego nie można uznać, aby zastrzeżenie 1 zastrzegało, jak wymaga tego ww. przepis, rozwiązanie o charakterze technicznym. Organ uznał, że kwestionowane terminy techniczne zastosowane zostały prawidłowo i zgodnie z ich znaczeniem technicznym i odwołał się przy tym do wyszukiwarki internetowej Google jako podstawowego źródła wskazującego na znaczenie poszczególnych kwestionowanych pojęć. Jest poza sporem, że skoro wzór użytkowy ma być rozwiązaniem o charakterze technicznym, to terminy użyte w zastrzeżeniach i w opisie muszą posiadać znaczenie techniczne, określające w sposób jednoznaczny rozwiązanie techniczne. Skoro takie znaczenie zostało w sprawie zakwestionowane, to obowiązkiem organu było ustalenie, jak prawidłowo przyjął organ, czy terminy te zostały zastosowane prawidłowo i zgodnie z ich znaczeniem technicznym. Nie musiał przy tym ograniczać się do materiałów przedłożonych przez skarżącą, ale mógł czynić ustalenia w oparciu o inne źródła. W ocenie Sądu nieprawidłowość, której w tym zakresie dopuścił się organ polegała przede wszystkim na tym, że nie odniósł się on do wszystkich sformułowań zakwestionowanych przez skarżącą, a nawiązujących do technicznego charakteru rozwiązania. Nie ustosunkował się również do zarzutu, że użyte w zastrzeżeniach i w opisie pojęcia nie mają odzwierciedlenia w rysunku. W tym zakresie wobec sformułowanych zarzutów za zbyt ogólną należy uznać konstatację organu, że zastrzeżenie nr 1 przedstawia jednoznacznie określone elementy i ich wzajemne połączenia charakteryzujące zastrzeganą obudowę. Zwrócić również należy uwagę, że Organ nie wskazał także, dlaczego pominął dowody przedstawione przez skarżącą, a sam dla wykazania technicznego znaczenia użytych pojęć sięgnął do wyszukiwarki internetowej Google. Wbrew stanowisku organu wyszukiwarka ta nie powinna stanowić podstawowego dostępnego źródła dla ustalenia czy określone pojęcia mają techniczne znaczenie. O ile bowiem sięganie poprzez tę wyszukiwarkę do Słownika języka polskiego można uznać za prawidłowe, to w ocenie Sądu za niewłaściwe należy uznać odwoływanie się do znaczenia danego terminu zawartego w Wikipedii – czyli encyklopedii pisanej i redagowanej przez internautów, czy też wprost w wyszukiwarce internetowej. Zasadniczo znaczenia pojęć o charakterze technicznym powinno poszukiwać się w publikacjach technicznych, pochodzących z dającego się zweryfikować źródła. Organ nie odniósł się również w wystarczającym zakresie do zarzutów odnoszących się do braku użyteczności spornego wzoru użytkowego, a także do dowodów przedstawionych przez skarżącą na ich poparcie. To, że zastrzeżona obudowa filtra narurowego wytwarzana według spornego wzoru jest stosowana w praktyce – wbrew stanowisku organu – nie dowodzi, że wzór realizuje praktyczne cele wynikające z udzielonego prawa ochronnego. Ma rację skarżąca, że z faktu produkcji i dystrybucji obudów filtrów można jedynie wnioskować, że spełniają one swoją podstawową funkcję obudów. Przesłanki te nie są natomiast wystarczające do twierdzenia, że zastrzegane cechy "żebrowania" i kształtu głowicy faktycznie spełniają praktyczne cele wskazane w opisie spornego wzoru użytkowego. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien przeanalizować twierdzenia strony skarżącej odnoszące się do braku użyteczności spornego wzoru, także przez pryzmat przedstawionych przez nią dowodów, zwracając przy tym uwagę, że zarzut odnoszący się do szczególnego kształtu głowicy nie odnosi się do kwestionowania możliwości działania filtra wg przedmiotowego wzoru jako konstrukcji w całości sprzecznej z zasadami fizyki. Organ winien także szczegółowo odnieść się do kwestii "żebrowania", które uznaje za obligatoryjną cechę techniczną zamieszczoną w zastrzeżeniu nr 1 przedmiotowego rozwiązania. Skarżąca podniosła m.in., iż "żebrowania" ścian korpusu obudowy nie mogą ich wzmacniać, gdyż występujące wewnątrz obudowy siły powodują rozciąganie ścianek na boki, czemu podłużne "żebrowania" nie mogą zapobiegać. W ocenie skarżącej korpusy obudów filtrów posiadają zatem nie "żebrowania" a występy o nieznacznej grubości, które stanowią jedynie motyw dekoracyjny. Argumentacja przedstawiona przez organ w tej materii jest krótka i odnosząca się jedynie do przyjętej przez organ definicji "żebrowania", a nie ustosunkowująca się do twierdzeń skarżącej, iż występy przedstawione na rysunkach, określone przez uprawnionego jako "żebrowanie" zgodnie z prawem fizyki nie mogą doprowadzić do wzmocnienia ścian korpusu prowadzącego do ich większej odporności na ciśnienia występujące wewnątrz filtra. Rozstrzygnięcie czy w spornym wzorze użytkowym występują "żebrowania", czy tylko występy stanowiące wyłącznie motywy dekoracyjne, ale odnoszące się także do twierdzeń i dowodów skarżącej, ma w rozpoznawanej sprawie znaczenie także w zakresie badania zarzutu braku nowości tego wzoru użytkowego. Organ przyjmuje bowiem, że cechą odróżniającą przedmiotowy wzór użytkowy od opisu patentowego US nr 3935106 jest występowanie żebrowania rozłożonego równomiernie dookoła korpusu. W tej sytuacji rozpoznając powtórnie sprawę organ zobowiązany jest ponownie odnieść się do zarzutu braku nowości po rozstrzygnięciu wskazanego powyżej zagadnienia związanego z problematyką "żebrowania". W ramach badania użyteczności spornego wzoru użytkowego organ powinien ustosunkować się także do zarzutów sprzeciwu dotyczących otworów głowicy. Biorąc pod uwagę wszystkie przytoczone powyżej okoliczności Sąd uznał, że Urząd Patentowy nie rozważył dokładnie stanu faktycznego sprawy oraz argumentów podnoszonych w sprzeciwie przez skarżącą, a także nie ocenił w sposób należyty zgromadzonego materiału dowodowego, naruszając tym samym przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., a w konsekwencji nie uzasadnił wydanego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. Dlatego też Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach, obejmujących uiszczony wpis sądowy, koszty ustanowionego pełnomocnika i opłatę skarbową za pełnomocnictwo, Sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło