II OSK 48/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ Sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. M., S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 223/09 w sprawie ze skargi D. M., S. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 223/09, po rozpoznaniu skargi S. M. oraz D. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, skargę oddalił. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że decyzją z dnia [...] października 2008r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Grójcu działając na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. zwanej dalej Prawo budowlane) oraz art. 104 k.p.a. nakazał S. M. i D. M. rozbiórkę myjni samochodowej zlokalizowanej w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, iż na działce skarżących znajduje się maszyna przeznaczona do mycia samochodów ciężarowych, składająca się z konstrukcji stalowej z podestami oraz pomieszczenia, w którym znajdują się pompy wodne służące do obsługi myjni. Łączne wymiary urządzenia to 10,50 x 2,20 m, wysokość około 6 m. Urządzenie sytuowane jest przy ogrodzeniu, przy działce sąsiada. Organ wyjaśnił, iż przedmiotowe urządzenie - myjnia, stanowi w istocie obiekt budowlany, a dokładniej budowlę w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Tym samym ustawienie tego typu urządzenia wymaga pozwolenia na budowę. Wskazał, iż wobec faktu, iż usytuowanie spornego urządzenia na gruncie nastąpiło bez wymaganego prawem pozwolenia, zobowiązał inwestorów do przedstawienia zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego, a w braku takiego planu decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy inwentaryzacji architektoniczno - budowlanej wraz z oceną stanu technicznego wykonanych robót sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe oraz zaświadczenie o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, a także oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie wykonanie przez inwestora obowiązku przedstawienia ww. dokumentów w wyznaczonym terminie skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę urządzenia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania S. M. i D. M. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Grójcu. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ podniósł, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek J.S., właściciela działki sąsiadującej z działką skarżących. Decyzja organu I instancji wydana została w wyniku ponownego rozpoznania sprawy. Pierwotnie wydana decyzja została uchylona wobec oparcia jej na przepisach, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją RP. Wskazał, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu co do stanu faktycznego sprawy i oceny jej skutków na gruncie prawnym są prawidłowe. Stwierdził, iż wobec ustalenia, że inwestycja zrealizowana przez skarżących podjęta została bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego (art. 28) pozwolenia na budowę, organ I instancji prawidłowo wdrożył postępowanie legalizacyjne, a po bezskutecznym upływie terminu na przedstawienie dokumentacji inwestycji, rozpoczął postępowanie w przedmiocie rozbiórki budowli. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyli S. M. i D. M. . Skarżący podnieśli, iż na terenie ich nieruchomości zlokalizowany jest jeden obiekt budowlany składający się z dwóch segmentów halowych, użytkowany legalnie od lat jako lokalizacja prowadzonej od 1996r. działalności gospodarczej. Uznane za budowlę przez organy nadzoru budowlanego urządzenie (myjnia) stanowi przyrząd techniczny, służący do wykonywania działalności. Urządzenie to składa się z dwóch części - ruchomego podestu oraz kontenera zawierającego pompy wodne. Urządzenie to nie jest związane z gruntem na trwałe i w zależności od potrzeb jest przemieszczane w obrębie całej nieruchomości. Wobec zaistniałych nieporozumień obiekt ten zostanie wyposażony w system kołowy. Wskazali, iż sporne urządzenie nie jest budowlą, tak jak budowlą nie można nazwać kompresora samojezdnego czy wózka z podnośnikiem pantografowym. Nadto oświadczyli, iż w czasie przeprowadzonej w latach 2001 - 2002 inwentaryzacji geodezyjnej i budowlanej nie wskazywano, aby sporne urządzenie stanowiło budowlę. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. W ocenie Sądu urządzenie techniczne (myjnia), w związku z usytuowaniem którego na gruncie, wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie stanowi budowlę w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Urządzenie to składa się z dwóch zespołów - obudowanego barakowozu, gdzie w środku znajdują się pompy i piece oraz z rusztowania umożliwiającego mycie samochodów cystern. Do pomp doprowadzona jest woda. Całość tego urządzenia pozwala myć wysokie samochody - cysterny - ciepłą wodną pod ciśnieniem. Urządzenie to waży około 1200 - 1300 kg, a jego wymiary wynoszą 10,50 m x 2,20m x 6m. Sięgając do definicji ze słownika jeżyka polskiego, jako urządzenie określa się rodzaj mechanizmu lub zespół elementów, przyrządów służący do wykonywania określonych czynności, ułatwiający pracę (Słownik języka polskiego tom III, s. 619). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sam fakt, iż istnieje możliwość przemieszczenia tego urządzenia nie może rozstrzygać o tym, że nie możemy tego rodzaju urządzenia zakwalifikować jako budowli w rozumieniu przepisów art. 3 prawa budowlanego. Należy zauważyć, iż przesunięcie tegoż urządzenia technicznego wymagałoby demontażu- odłączenia połączenia doprowadzonej wody. W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż sporny obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Inwestorzy nie dysponują bowiem ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i wedle ich oświadczenia o decyzję taką nie wnioskowali. Wykonanego obiektu nie można zakwalifikować do żadnej z grupy określonej w art. 29 lub 30 ustawy zwalniającej z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Wobec dokonania powyższych ustaleń organ I instancji prawidłowo zastosował procedurę legalizacyjną. Nieprzedstawienie zaś przez inwestorów wymaganych dokumentów, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, zobowiązuje organy nadzoru budowlanego do wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu. W tych okolicznościach organ nadzoru budowlanego, prawidłowo orzekł o nakazie jego rozbiórki. Nakaz ten w istocie stanowił konsekwencję niewykonania nałożonych obowiązków, których celem było doprowadzenie obiektu do zgodności z przepisami prawa. Zdaniem Sądu, wobec prawidłowo dokonanych ustaleń organów obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania (myjnia) został wybudowany bez pozwolenia na budowę, skarżący nie przedstawili dokumentów, do okazania których postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Grójcu z dnia [...] maja 2008r. zostali zobowiązani, tym samym zasadnie orzeczono obowiązek rozbiórki przedmiotowego urządzenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli D. M. oraz S. M. zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane polegająca na niewłaściwej wykładni przedmiotowego przepisu (wyłącznie językowej), którego należyte znaczenie można odtworzyć dopiero poprzez zastosowanie wykładni systemowej polegającej na przyjęciu, iż budowlą są tylko takie obiekty wyliczone w tym przepisie, które są wynikiem procesu budowlanego. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem pierwszej instancji oraz kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawierała uzasadnionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Istota niniejszej sprawy, co wynika również z zarzutu skargi kasacyjnej, sprowadzała się do ustalenia czy będące przedmiotem postępowania urządzenie – myjnia stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Uznanie, że wskazane powyżej urządzenie jest budowlą w rozumieniu tego przepisu, wskazywałby na to, że inwestorzy dopuścili się samowoli budowlanej, uzasadniającej nałożenie obowiązku rozbiórki. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego polegające na niewłaściwej wykładni przedmiotowego przepisu (wyłącznie językowej), którego należyte znaczenie można odtworzyć dopiero poprzez zastosowanie wykładni systemowej polegającej na przyjęciu, iż budowlą są tylko takie obiekty wyliczone w tym przepisie, które są wynikiem procesu budowlanego. Z tak sformułowanym zarzutek skargi kasacyjnej nie sposób się zgodzić. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie przedmiotowa myjnia, stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Tym samym myjnia ta jest obiektem budowlanym o którym mowa w art. 3 pkt 1b ustawy Prawo budowlane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej interpretacji przepisu art. 3 ust. 3 ustawy Prawo budowlane ograniczając się do wykładni gramatycznej tego przepisu, przy czym w sytuacji, gdy tak dokonana wykładnia nie budzi wątpliwości nie jest wadliwym poprzestanie na takiej wykładni. Wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie definicja obiektu budowlanego nie wymaga trwałego połączenia obiektu z gruntem. Podkreślić należy, że urządzenie będące przedmiotem niniejszego postępowania składa się z dwóch zespołów – obudowanego barakowozu, w którym znajdują się pompy i piece oraz rusztowania umożliwiającego mycie samochodów i cystern. Podkreślenia wymaga fakt, że budowa obiektów kontenerowych, nie wymaga pozwolenia na budowę tylko wówczas, gdy są one przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych i w celu ich wykonania, co wynika wprost z treści art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowlanego. Odnosząc wskazaną regulację do przedmiotowej inwestycji wskazać należy, że barakowóz w którym znajdują się pompy i piece, nie może korzystać z odstępstwa od uzyskania pozwolenia na budowę o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 24, tym bardziej, że inwestorzy nie wskazywali takiego jego przeznaczenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, budowa obiektów kontenerowych, a do takiego należy zaliczyć barakowóz z pompami wodnymi i piecami, które służą realizacji innych celów, niż wymienione w powołanym powyżej przepisie, w tym prowadzeniu w nich działalności gospodarczej, stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ustawy Prawo budowlane (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 104/04, LEX Nr 109685). Dla uznania tego obiektu za budowlę w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane, nie ma również znaczenia zamontowanie do barakowozu kół, nie tylko dlatego, że już przy pobieżnej analizie zdjęć można dojść do wniosku, że montaż kół jest prowizoryczny i nie mogłyby one spełniać swojej roli, ale przede wszystkim dlatego, że jak wynika z akt sprawy, co potwierdzają także sami skarżący, montaż kół nastąpił już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Tymczasem sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji na dzień jej wydania. Nawet jednak, gdyby w dniu wydania decyzji obiekt ten posiadał koła i nie miałyby one charakteru prowizorycznego, obiekt ten zakwalifikowany być powinien jako budowla. Przytoczenia w tym miejscu wymaga wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1291/07, w którym stwierdzono, że także wagon kolejowy, podobnie jak obiekt kontenerowy, służący rekreacji jest obiektem budowlanym, a jego wzniesienie wymaga pozwolenia na budowę. Reasumując stwierdzić należy, że zarówno obiekt kontenerowy zawierający urządzenia myjni, jak i przedmiotowe rusztowania uznać należało za wolnostojące urządzenia techniczne zakwalifikowane w przepisie art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego do budowli, a tym samym ich budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną oddalił.