III SA/Wa 744/09
WyrokWSA w Warszawie2009-09-18
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Sylwester Golec, Marek Kraus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekazanie środków pieniężnych otrzymanych od syndyka masy upadłości na rzecz nowego wykonawcy budowy lokalu mieszkalnego, po tym jak pierwotny wykonawca ogłosił upadłość, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT według stawki 7%?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przekazanie środków pieniężnych otrzymanych od syndyka masy upadłości na rzecz nowego wykonawcy budowy lokalu mieszkalnego stanowi nową umowę, która na gruncie przepisów o VAT powinna być traktowana jako dostawa lokalu. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania części zapłaty, a stawka podatku VAT w okresie od przystąpienia Polski do UE do 31 grudnia 2007 r. wynosiła 7% dla obiektów budownictwa mieszkaniowego. W związku z tym, organ prawidłowo uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe, że wpłaty dokonywane w 2006 r. na rzecz kontrahenta powinny być opodatkowane stawką 0%.Stan faktyczny
Skarżąca zawarła w 1999 r. umowę na budowę lokalu mieszkalnego i wpłaciła 100% należności, co zostało udokumentowane fakturami VAT ze stawką 0%. W 2002 r. wykonawca ogłosił upadłość. Syndyk zwrócił skarżącej wpłacone środki, które następnie skarżąca przelała na konto nowego wykonawcy (firmy E.). Skarżąca wniosła o interpretację indywidualną, pytając, czy te środki powinny być ponownie opodatkowane VAT stawką 7%, skoro już raz były opodatkowane stawką 0%. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe, twierdząc, że wpłaty dokonane w 2006 r. na rzecz nowego wykonawcy powinny być opodatkowane stawką 7%.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2009 r. sprawy ze skargi J. O. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę
1. Wnioskiem z 18 listopada 2008 r. uzupełnionym pismem z 5 stycznia 2009 r. Skarżąca – J. O. złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej wysokości stawki podatku od towarów i usług.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynikało, że w 1999 r. Skarżąca zawarła umowę z przedsiębiorstwem "W." na wybudowanie lokalu mieszkalnego. W latach 1999-2001 wpłaciła na ten cel 100% kwoty umownej. Kwoty te były opodatkowane w podatku od towarów i usług stawką 0% i zostały udokumentowane fakturami VAT. Przedsiębiorstwo "W." ogłosiło w 2002 r. upadłość i sprawy wierzycieli przejął syndyk masy upadłości, który zaproponował kontynuację budowy. W 2006 r. Skarżąca podpisała umowę zobowiązującą do wybudowania budynku mieszkalnego oraz umowę przedwstępną ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży z firmą E.. Dwie wpłaty zaliczkowe, które Skarżąca dokonywała w latach 1999-2001 przelane zostały na jej konto przez syndyka. Następnie Strona dokonała przelewu tych wpłat na konto nabywcy upadłego przedsiębiorstwa – E.. W dalszej kolejności E.. nie uznał wpłat Skarżącej, które przejściowo trafiły na jej konto przy rozliczeniu VAT i wskazał, że Skarżąca powinna przedsiębiorcy dopłacić z tego tytułu 6.423.90 zł. tj. od kwoty 84.525 + 7.245zł.
Przy tak nakreślonym stanie faktycznym Skarżąca zadała organowi pytanie czy w świetle przekazanych dokumentów i faktur, wpłaty syndyka, które przejściowo trafiły na jej konto w kwotach 84.525 i 7.245 zł. winny być opodatkowane stawką VAT 7% pomimo, że już raz były opodatkowane w latach 1999-2001 stawką VAT 0% zgodnie z załączonymi fakturami "W.", a II transza przekazana przez syndyka 24.150zł. bezpośrednio do "E." została rozliczona ze stawką VAT 0%. Nadto - kto powinien rozliczyć VAT w przypadku pozytywnego rozpatrzenia sprawy: firma "E." czy Urząd Skarbowy P..
Zdaniem Skarżącej skoro kontynuowała budowę, a wszystkie wpłaty przekazane przez syndyka już były opodatkowane w fakturach VAT ze stawką 0% nielogiczne jest jeszcze raz je opodatkować. Niezrozumiały jest w ocenie Skarżącej fakt, że wpłaty syndyka na rzecz E. Sp. z o.o. rozliczane są w fakturach ze stawką 0% a pozostałe ze stawką 7% skoro to te same inwestycje, a brak w tym względzie informacji powoduje wiele niedomówień. Ponadto z uwagi na to, że pozytywnie została zinterpretowana przez Urząd Skarbowy P. pierwsza wpłata dokonana przez syndyka na jej konto i nie musiała ona zwracać podatku z tytułu ulgi budowlanej więc przez analogię wszystkie wypłaty od syndyka winna być potraktowana jako opodatkowane stawką 0% VAT z uwagi na kontynuację budowy. Skarżąca argumentowała, że kontynuuje budowę z syndykiem, wpłat nie przeznaczyła na żadne inne cele, lecz natychmiast przekazała je na rzecz E. Sp. z o.o..
2. Minister Finansów interpretacją z [...] stycznia 2009 r. uznał stanowisko Skarżącej wyrażone w opisanym wniosku za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji organ stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy doszło do wycofania wkładu z masy upadłości tj. w 2006 r. syndyk dokonał zwrotu wpłat dokonanych przez Skarżącą w latach 1999-2001. Ponieważ Skarżąca dokonywała wpłat z podatkiem VAT (zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym była to stawka 0%), zatem i zwrot tych wpłat przez syndyka powinien zawierać podatek w tej wysokości. Dokonując przedmiotowych wpłat na konto nowego wykonawcy w 2006 r. Skarżąca powinna uiścić je z podatkiem VAT.
Organ z przepisów art. 535 i 536 § 1 kodeksu cywilnego oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97 poz. 1050 ze zm.) wywodził, że cena lokalu, co do którego Skarżąca zawarła umowę powinna zawierać w sobie podatek od towarów i usług.
Organ wskazał, że stosownie do treści 19 ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535 ze zm. dalej – "u.p.t.u."), w przypadku dostawy towarów, której przedmiotem są lokale i budynki, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wydania, z zastrzeżeniem ust. 13 pkt 10 i 11. Jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części (art. 19 ust. 11 u.p.t.u). Zaś zgodnie z art. 146. ust 1 pkt 2 lit. b u.p.t.u. w okresie od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej do dnia 31 grudnia 2007 r. stosuje się stawkę w wysokości 7 % w odniesieniu do obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych.
Z powyższych przepisów zdaniem Organu wynika, że jeżeli wykonawca otrzymał wpłaty w 2006 r. na kontynuację budowy lokalu mieszkalnego, co z kolei winno wynikać ze stosunków umownych między stronami, to wpłata ta winna zawierać w sobie podatek VAT w wysokości 7%.
3. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Skarżąca zarzuciła, że stanowisko organu jest nieprawidłowe i narusza prawo.
Skarżąca podkreśliła, że syndyk zwrócił jej zgodnie z planem podziału, środki wpłacone na poczet budowy lokalu mieszkalnego, a następnie tak uzyskane pieniądze wnioskodawczym (wierzyciel masy upadłości, nabywca lokalu) niezwłocznie przeznaczyła w całości na kontynuację budowy lokalu mieszkalnego przez E. Sp. z o.o. Jakkolwiek brak w tym przypadku elementu bezpośredniości, to środki te były de facto środkami wniesionymi do pierwotnego inwestora i tylko na skutek jego upadłości nastąpiło ich wycofanie i ponowna, niezwłoczna wpłata na zakup nieruchomości w tej samej inwestycji. Co prawda doszło do wypłacenia środków pieniężnych, wniesionych na zakup lokalu mieszkalnego, jednakże nie doszło do rezygnacji z realizacji celu mieszkaniowego, tj. z celu jakiemu służyło zawarcie umowy i dokonanie wpłat. Skarżąca podniosła, że upadłe przedsiębiorstwo już raz opodatkowało otrzymane zapłaty za wykonane usługi budowlano - montażowe, zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z dnia 08.01.1993 r.
W ocenie Skarżącej, w przedstawionym stanie faktycznym brak jest zatem podstaw do stosowania przepisu art. 146 ust. 1 pkt. 2 lit. b u.p.t.u wskazującego, iż w okresie od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej do dnia 31 grudnia 2007 r. stosuje się stawkę w wysokości 7 % w odniesieniu do obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych.
Skarżąca podniosła, że stan faktyczny opisany przez nią we wniosku o indywidualną interpretacje był już przedmiotem badania organu, który w wydanej w dniu [...] września 2008 r. interpretacji indywidualnej uznał, że podatnikowi przysługuje zwrot VAT 7% od kwoty pochodzącej z pierwszego planu podziału, która została przekazana przez syndyka na jego prywatny rachunek, a następnie z tego rachunku przekazana E. Sp. z o.o. na poczet nabycia własności lokalu.
3. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ podatkowy podtrzymując swoje stanowisko podkreślił, że organ podatkowy wydając interpretację przepisów prawa podatkowego nie dokonuje porównań stanów faktycznych, zadanych pytań i własnych stanowisk w sprawie prezentowanych przez podmioty w swoich indywidualnych sprawach, za co za tym idzie nie dokonuje porównań wydanych indywidualnych interpretacji.
4. W skardze Skarżąca wnosząc o uchylenie interpretacji Ministra Finansów z [...] stycznia 2009 r. zarzuciła naruszenie : przepisów prawa materialnego, tj. art. 14b w zw. z art. 14i § 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na bezzasadnym uznaniu, iż interpretacja indywidualna wydana w innej sprawie na gruncie tego samego stanu faktycznego i prawnego pozostaje bez wpływu na treść interpretacji wydanej na podstawie takiego sianu faktycznego i prawnego w odniesieniu do innego podmiotu wnioskującego o taką interpretację, podczas gdy zgodnie z celem przypisanym takim interpretacjom mają one prowadzić do stosowania prawa podatkowego oraz jego interpretacji w sposób jednolity, art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędne zastosowanie i niezawarcie w interpretacji oceny prawnej w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa i odznaczający się wnikliwością tej oceny, art. 5 w zw. z w zw. z art. 7 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, iż czynność polegająca na przekazaniu środków pieniężnych otrzymanych od syndyka na rzecz E. SA. przez Skarżącą jest czynnością podlegającą opodatkowaniu VAT.
Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. w szczególności art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie interpretacji o treści odmiennej od interpretacji wydanej na bazie tego samego stanu faktycznego i prawnego, a przez to naruszenie zasady zaufania obywateli do organów podatkowych, a także zasady równości poprzez zróżnicowanie sytuacji podatników w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez odwołanie się przez organ podatkowy do przepisów Kodeksu Cywilnego (art. 535, art. 536 § 1 i § 2), pomimo tego, iż takie odwołanie nie znajduje żadnego uzasadnienia w sprawie i pomimo zasady autonomiczności przepisów prawa podatkowego.
Według Skarżącej organ podatkowy bezzasadnie uznaje, że bez znaczenia dla treści wydawanej interpretacji pozostaje stanowisko zawarte w innych interpretacjach wydanych na tle tego samego stanu faktycznego i prawnego. Taka nieprawidłowa wykładnia przywołanego powyżej przepisu prawa materialnego pozostaje także w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania, którymi winny kierować się organy podatkowe. W szczególności mowa tutaj o zasadzie zaufania obywateli do organów podatkowych. W zasadę tą wpisuje się także jednolitość stanowisk organów podatkowych zajmowanych przez nie w sprawach dotyczących tego samego stanu faktycznego i prawnego. Nie można mówić o zaufaniu obywateli do organów podatkowych w przypadku braku jednolitości wydawanych przez takie organy rozstrzygnięć.
W ocenie Skarżącej organ wbrew opisanemu we wniosku stanowi faktycznemu błędnie podał, iż dokonała ona dwóch czynności, skutkujących powstaniem obowiązku podatkowego od każdej z nich. Natomiast z okoliczności sprawy jasno wynika, iż czynność opodatkowana VAT nastąpiła wyłącznie w momencie dokonywania transakcji z ,.W.". Organ podatkowy nie pokusił się o zbadanie i zinterpretowanie jakiego rodzaju sytuacja prawna ukształtowała się w związku z przekazaniem środków pieniężnych przez syndyka na rachunek Skarżącej i następnie niezwłoczne przekazanie tych środków na rachunek E.. Tymczasem okoliczność ta w przekonaniu Skarżącej posiada decydujące i kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie. Wskazała, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadną czynnością, która zgodnie z art. 5 u.p.t.u. podlega opodatkowaniu VAT. Nie można tutaj mówić ani o odpłatnej dostawie towarów, ani o bezpłatnym świadczeniu usług. Nie doszło tutaj także do eksportu towarów, importu towarów, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju lub wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Brak więc tutaj w odniesieniu do czynności dokonanej przez Skarżącą polegającej na niezwłocznym przekazaniu środków pieniężnych wpłaconych na jej rachunek przez syndyka masy upadłości, na rachunek bankowy E. jakichkolwiek podstaw, aby uznać ją za którąkolwiek z czynności opodatkowanych podatkiem VAT. W istocie można powiedzieć, iż przez pewien opisany czas, w którym środki te znajdowały się na rachunku Skarżącej, była ona ich przechowawcą. Nie były to przecież środki należące do niej, ale stanowiły one już własność E.. Wbrew temu, co twierdzi organ podatkowy, poprzez przekazanie tych środków pieniężnych na rzecz powołanej firmy nie doszło do dokonania żadnej transakcji. Z racji ustaleń poczynionych pomiędzy Skarżącą, syndykiem oraz E. środki te stanowiły już własność Spółki. Za taką wersją przemawia fakt, iż poza badanymi środkami pieniężnymi, dalsze wpłaty były dokonywane przez syndyka bezpośrednio na rachunek przedsiębiorstwa E. i wówczas organ podatkowy nie miał wątpliwości co do tego, iż nie doszło do dokonania żadnej czynności, która winna być obciążona 7% stawką VAT. Uznał zasadnie, iż w dacie zapłaty ceny na rzecz "W." obowiązuje stawka 0%.
Według Skarżącej organ bezzasadnie przywołał w uzasadnieniu interpretacji przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy sprzedaży oraz przepisy o cenie. Przywołanie takie należy traktować według Skarżącej za całkowicie błędne, gdyż umowy, o których mowa w niniejszej sprawie nie stanowiły umowy sprzedaży w treści przywoływanej przez organ podatkowy. Ponadto organ bezzasadnie dla uzasadnienia swojego stanowiska przywołał § 2 art. 536 k.c. Organ nie dostrzegł zdaniem Skarżącej, iż przepis ten nie ma zastosowania w okolicznościach sprawy. Stosuje się go w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości co do ustalenia ceny, gdy cena ta nie jest dookreślona. W niniejszej sprawie została ustalona a następnie zapłacona.
Skarżąca podkreśliła, że organ podatkowy dokonał błędnej wykładni interpretacji art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż w jej ocenie zapłata została przecież dokonana w następstwie uiszczenie następnie przekazywanych E. S.A. sum pieniężnych, na rachunek "W.". Wtedy to właśnie powstał obowiązek podatkowy. Skoro powstał on wówczas to należy stosować tylko i wyłącznie obowiązującą w tym czasie stawkę VAT. Nie sposób zdaniem Skarżącej przyjmować powstania obowiązku podatkowego dwukrotnie w odniesieniu do tej samej czynności.
5. W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
6. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 256 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. z 2002 roku, nr 153 poz. 1270, ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.
7. Skarżąca zarzuciła Ministrowi Finansów błędną wykładnię art. 14b w związku z art. 14i § 3 ustawy ordynacja podatkowa poprzez błędną wykładnię tychże przepisów polegającą na bezzasadnym uznaniu, że interpretacja indywidualna wydana w takim samym stanie faktycznym i prawnym w innej sprawie pozostaje bez wpływu na wynik postępowania podczas gdy zgodnie celem wydawania interpretacji miało być ujednolicenie stosowania przepisów prawa podatkowego. Z zarzutem tym wiąże się zarzut wydanie interpretacji o treści odmiennej od innych interpretacji a przez to naruszenie zasady zaufania obywateli do organów podatkowych oraz przez zrównanie sytuacji prawnej obywateli. W ocenie Skarżącej stanowi to o naruszeniu art. 121 § 2.
W tym miejscu przypomnieć należy, że art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania i z uwagi na brzmienie art. 14h Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w postępowaniu o wydanie interpretacji. Analizując treść uzasadnienia skargi uznać należy, że w ocenie Skarżącej naruszony został art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, wprowadzający zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów podatkowych.
Sąd stwierdza, że wydanie interpretacji o odmiennej treści w tym samym stanie faktycznym i prawnym nie stanowi naruszenia art. 14b oraz 14i § 3 Ordynacji podatkowej. Może natomiast być rozważane w kontekście naruszenia art. 121 § 1 Ordynacja podatkowej w związku z art. 14 h powyższej ustawy.
8. Skarżąca nie wskazała wprost w skardze, z jakimi interpretacjami sprzeczna jest interpretacja wydana w jej sprawie, złożyła jednak do akt administracyjnych cztery interpretacje. W konsekwencji w celu zbadanie zasadności zarzutu postanowionego przez Skarżącą konieczne jest w pierwszej kolejności przeanalizowanie ich treści i ustalenie, czy istotnie wydane zostały one w tych sprawach identycznych, co do stanu faktycznego i prawnego.
Pierwsza interpretacja to interpretacja z dnia [...] września 2008 roku (bez numeru i określenia wnioskodawcy). W interpretacji tej wskazano, że "jeżeli pochodząca z I-go planu podziału kwota była wpłacona przez Wnioskodawcę na rzecz sprzedającego budynek mieszkalny z podatkiem od towarów i usług (cena w której zawarty jest już VAT w rozumieniu ustawy o cenach ) to zwrócona przez syndyka kwota powinna co do zasady zawierać w sobie podatek VAT. W przypadku, jeśli przedmiotowa kwota była wypłacona przez syndyka w kwocie netto a Wnioskodawca uiścił należność wraz z podatkiem ma prawo do zwrotu również podatku". Oznacza to, że Minister Finansów przyjął, że w razie dokonywania wypłaty z masy upadłości, wypłaty nie powinny być pomniejszone o podatek od towarów i usług zapłacony przez nabywcę, i który przekazany został stosownie do przepisów ustawy o podatku od towarów i usług z 1993 roku na konto właściwego urzędu skarbowego.
Oznacza to, że powyższa interpretacja nie dotyczyła tego samego stanu faktycznego i prawnego, co stan faktyczny i prawny przedstawiony przez Skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji.
Druga z dołączonych przez Skarżącą interpretacji to interpretacja nr [...] wydana [...] września 2008 roku na wniosek E. Sp. z o.o. (aktualnego wykonawcy lokalu mieszkalnego, który zamierza nabyć Skarżąca). Jak wynika z treści interpretacji, E. Sp. z o.o. wystąpił o potwierdzenie prawidłowości stanowiska, że wpłata na budowę lokalu została już raz opodatkowania podatkiem VAT obowiązującym w chwili dokonywania wpłaty do pierwotnego wykonawcy i jej ponowne dokonanie nie powinno zostać opodatkowane podatkiem VAT obowiązującym w dacie ponownego wniesienia.
Stanowisko to uznane zostało w powyższej interpretacji za nieprawidłowe, gdyż w sytuacji w której doszło do wycofania wkładu z masy upadłości (wpłacający wkład otrzymał jego zwrot) i następnie przystąpiono do umowy o wybudowanie lokalu z nowym inwestorem, obowiązek podatkowy z tytułu otrzymanego wkładu powstaje na zasadach ogólnych to jest adekwatnie do terminu uregulowania wkładu na rzecz aktualnego inwestora.
Analizując treść powyższej interpretacji uznać należy, że jest ona zgodna ze stanowiskiem zajętym przez Ministra Finansów w zaskarżonej interpretacji.
Do pisma z dnia 6 stycznia 2009 roku Skarżąca dołączyła postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2007 roku nr [...], z którego wynika, że "okoliczność wycofania wniesionych na zakup lokalu mieszkalnego środków pieniężnych wymienionych w art. 27a ustęp 13 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odnosi się do sytuacji, w której podatnik odbierając środki pieniężne rezygnuje z celu, jakiemu służyło zawarcie umowy i dokonanie wpłat, a więc z celu mieszkaniowego w rozumieniu art. 27a ustęp 1 pkt 1 tejże ustawy. Utratę prawa do wykorzystanej ulgi ustawodawca powiązał z rezygnacją przez podatnika z zaspokojenia jego własnych potrzeb mieszkaniowych (..). Wobec powyższego (...) ponieważ nie zrezygnowano z realizacji celu mieszkaniowego, tj zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, a zatem nie ciąży na Pani obowiązek doliczenia do podatku kwot uprzednio odliczonych".
Powyższa interpretacja dotyczy istotnie tego samego stanu faktycznego, jednak innego stanu prawnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wypowiadał się w zakresie spełnienia przez Skarżącą przesłanek pozwalających na zachowanie prawa do wykorzystanej ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych, i w tym zakresie prawidłowo wskazał, że skoro skarżąca nie zrezygnowała z realizacji celu mieszkaniowego, to pomimo wycofania wcześniej wniesionego wkładu nie jest zobowiązania do zwrotu ulgi, gdyż dokonała ponownego jego wniesienia z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe.
W postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2007 roku nie rozstrzygano natomiast kwestii związanych z opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług.
Dopiero do wezwania do usunięcia naruszenia prawa Skarżąca dołączyła postanowienie z dnia [...] kwietnia 2007 roku nr [...], w którym jako strona wskazano E. Sp. z o.o. i z którego wynika, że nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wpłaty dokonane przez syndyka, gdyż zgodnie z art. 55 kc w skład nabytego przedsiębiorstwa weszły m.in. środku pieniężne do niego należące. Postanowienie to jest istotnie sprzeczne z treścią interpretacji z dnia [...] września 2008 roku wydanej na wniosek E. Sp. z o.o..
Wskazać jednak należy w tym miejscu, że opisane wyżej postanowienie wydane zostało na wniosek innego podmiotu, to jest podatnika podatku VAT a nie jego kontrahenta. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia, interpretacja nie była wiążąca dla podatnika (14b §1 Ordynacji podatkowej), zaś zastosowanie się do niej nie mogło podatnikowi szkodzić (art. 14c Ordynacji podatkowej). W konsekwencji to Spółka E. S.A. mogła powoływać się na fakt, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w powyższym postanowieniu, kwoty przekazane na konto E. S.A. bezpośrednio przez Syndyka nie powodują powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług po stronie tejże Spółki. Spółka nie miała jednak obowiązku zastosowania się od stanowiska zawartego powyższym postanowieniu.
Jednocześnie podzielić należ pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w odniesieniu do rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej, zgodnie z którym "zasada zaufania nie może być rozumiana jako konieczność wydawania decyzji sprzecznych z obowiązującym z prawem i powielających poprzednie błędy (por. wyroki NSA z dnia 1 czerwca 2001 roku, I S.A./Gd 1145/99, niepubl., z dnia 8 grudnia 1999 roku, SA/Sz 1775/98, Serwis Podatkowy 2001, nr 4 poz. 14, z 30 września 2005 roku FSK 2528/04, Lex Polonica nr 401550). Korzystniejsze, ale niezgodne z prawem orzeczenie w stosunku do innej osoby znajdującej się w takim samej sytuacji faktycznej i prawnej nie stwarza po stronie podatnika prawa do potraktowania go w ten sam sposób (wyrok NSA z 19 kwietnia 2005 roku FSK 1660/04, GP 2005 nr 77 s. 6)" – cytat za Ordynacja podatkowa komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Lexis Nexis, Wydanie 5 str. 562 i 563.
Z przyczyn, które wskazane zostaną w pkt 12 i 13 uzasadnienia, Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w powyższym postanowieniu, w szczególności co do przejęcia przez E. Sp z o.o. środków pieniężnych wpłaconych do W. na skutek nabycia przedsiębiorstwa upadłego.
Wobec powyższego zarzut naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów podatkowych Sąd uznaje za nieuzasadniony.
9. Kolejnym zarzutem jest zarzut naruszenia art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez odwołanie się przez organ podatkowy do przepisów kodeksu cywilnego (art. 535, 536 § 1 i 2 ) pomimo że takie odwołanie nie znajduje żadnego uzasadnienia w sprawie i pomimo zasady autonomiczności przepisów prawa podatkowego.
Analiza powyższego zarzutu wymaga kilku uwag o charakterze ogólnym. Skarżąca ma niewątpliwie rację wskazując na zasadę autonomii prawa podatkowego. Jednak zasada ta nie oznacza, że w procesie wykładni prawa nie można wykorzystać definicji określonych pojęć zawartych w przepisach regulujących inne dziedziny prawa. Tak jest w szczególności w przypadku, w którym dla przeprowadzenia wykładni danej normy konieczne jest odkodowanie znaczenia określonego pojęcia, którego definicja nie została zawarta w danej ustawie podatkowej. W takiej sytuacji nie zawsze zasadne okazuje się sięganie do innej ustawy podatkowej i wykorzystywanie zawartej tam definicji dla wyjaśnienia pojęcia zawartego w innym akcie prawa podatkowego. (por. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, ODDK Sp. z o o ,Gdański 2008, str. 71 i nast.). Często rozwiązaniem jest właśnie sięgnięcie do definicji wypracowanych na gruncie innej dziedziny prawa, zwłaszcza jeżeli są to pojęcia typowe dla owej dziedziny, takie jak np. "darowizna", "nieodpłatne świadczenie.
W konsekwencji, samo odwołanie się organu do przepisów kodeksu cywilnego czy też ustawy o cenach nie stanowi o naruszeniu art. 120 ordynacji podatkowej.
Przyznać należy słuszność Skarżącej, że odwołanie się przez organ do art. 536 § 1 i 2 kc nie było uzasadnione, jednak powyższe naruszenie uznać należy za nie mające wpływu na wynik sprawy. W pozostałym bowiem zakresie, to jest oceniając stan faktyczny jak również oceniając jakie elementy winna zawierać cena uiszczona przez Skarżącą na rzecz wykonawcy budynku oraz jaka stawka podatku VAT winna być zawarta w cenie sprzedaży, Minister Finansów prawidłowo przywołał przepisy art. 19 ustęp 10 i 11 u.p.t.u.
10. Kolejnym zarzutem Skarżącej jest zarzut naruszenia art. 14c § 1 i. 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędne zastosowanie i nie zawarcie w interpretacji oceny prawnej w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd odczytuje powyższy zarzut jako zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego opisany szerzej w kolejnych punktach petitum skargi, to jest zarzut naruszenia art. 5 w związku z art. 7 oraz art. 19 ustęp 10 u.p.t.u. Jak wynika z uzasadnienia skargi, naruszenie powyższych przepisów było spowodowane bezpodstawnym przyjęciem przez organ, że przekazanie środków finansowych na rzecz E. Sp. z o.o. traktowane jest jako czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT podczas gdy obowiązek podatkowy powstał w momencie dokonania wpłaty na rachunek firmy W..
11. Ustosunkowując się do powyższego zarzutu przypomnieć należy stan faktyczny przedstawiony przez Skarżącą we wniosku o udzielenie interpretacji. Wynika z niego, że Skarżąca zawarła w 1999 roku umowę o wybudowanie lokalu mieszkalnego z przedsiębiorstwem W., któremu wpłaciła 100% kwoty objętej umową i z tytułu powyższej wpłaty otrzymała faktury VAT w których wskazano, że czynność ta opodatkowana była stawką VAT w wysokości 0%. Następnie po ogłoszeniu upadłości przez W. w 2002 roku, Skarżąca otrzymała od masy upadłości zwrot wpłaconych W.. Kwoty te przekazane zostały przez Skarżącą na konto E. Sp. z o.o., której sprzedane zostało przedsiębiorstwo upadłego i która ostatecznie kończy realizację mieszkań i z którą Skarżąca zamierza zawrzeć umowę zakupu mieszkania. Skarżąca wskazał również we wniosku o interpretację, że w dniu 30 czerwca 2006 roku zawarła "wstępny akt notarialny" na budowę tego samego mieszkania.
12. Aby prawidłowo zinterpretować powyższy stan faktyczny w celu ustalenia czy istotnie jak twierdzi Skarżąca obowiązek podatkowy w podatku do towarów i usług powstał w 1999 roku czy też powstał ponownie po rozpoczęciu realizacji mieszkania przez E. Sp. z o.o. należy przede wszystkim rozważyć, jaka sytuacja prawna powstała na skutek ogłoszenia upadłości W..
W tym celu należy odwołać się do treści przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 23 października 1934 roku "prawo upadłościowe" (Dz. U. z 1991 roku, nr 118, poz. 512 ze zmianami), zwane dalej "prawo upadłościowe", które obowiązywało w 2002 roku to jest w dacie ogłoszenia upadłości prze W.. Pomimo, że z dniem 1 października 2003 roku weszła w życie nowa ustawa z dnia 23 lutego 2003 roku prawo upadłościowe i naprawcze, to zgodnie z jej art. 536, w sprawach w których ogłoszenie upadłości nastąpiło przed wejściem w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Celem postępowania upadłościowego jest likwidacja majątku masy upadłości poprzez sprzedaż ruchomości i nieruchomości, przez ściągnięcie wierzytelności od dłużników upadłego i zrealizowanie innych jego praw majątkowych, wchodzących w skład masy upadłości oraz równomierne zaspokojenie wierzycieli upadłego, przy zachowaniu zasady ich równości (art. 110, 112 i 206 prawa upadłościowego).
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 listopada 2005 roku (sygn. akt II CK 237/05), "zasada równości wszystkich wierzycieli wymaga ujednolicenia ich wierzytelności. Dlatego każde zobowiązanie upadłego należy wyrazić w kwocie pieniężnej, bo tylko wtedy można osiągnąć cel postępowania upadłościowego, polegający na równomiernym zaspokojeniu wszystkich wierzycieli. Dlatego niezbędna jest zamiana zobowiązań majątkowych niepieniężnych na pieniężne z dniem ogłoszenia upadłości. Takie było ratio legis art. 32 pr.upadł (...). Był to przepis ogólny mający zastosowanie do sytuacji typowych".
W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie art. 32 prawa upadłościowego, zobowiązania majątkowe niepieniężne upadłego zamieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby termin wykonania jeszcze nie nastąpił. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 32 był art. 39 § 1 prawa upadłościowego, przewidujący, że jeżeli umowa wzajemna w czasie ogłoszenia upadłości nie była wykonana ani przez upadłego, ani przez stronę drugą albo była wykonana tylko w części, syndyk mógł bądź wykonać umowę i żądać od drugiej strony wykonania, bądź od umowy odstąpić.
Taka sytuacja powstała w chwili ogłoszenia upadłości w odniesieniu do umowy zawartej pomiędzy Skarżącą a firmą W.. Oznacza to, że zgodnie z przepisami prawa syndyk mógł bądź kontynuować umowę, bądź też od niej odstąpić.
Z przedstawionego przez Skarżącą stanu faktycznego, w szczególności z informacji, że syndyk sprzedał firmę W. oraz przekazał Skarżącej wpłacone przez nią pieniądze, jak również z faktu, że Skarżąca zawarła kolejną umowę dotyczącą budowy mieszkania wynika, że syndyk skorzystał z możliwości odstąpienia od umów zawartych przez W..
13. Już z powyższych okoliczności wynika, że E. Sp. z o.o. nie jest następcą prawnym upadłego w zakresie umów o wybudowanie lokali mieszkalnych. Dodatkowo podnieść należy, że wbrew stanowisku Skarżącej (oraz wbrew stanowisku wyrażonemu w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2007 roku [...]) firma ta nie przejęła na skutek zakupu przedsiębiorstwa upadłego wpłat uiszczane na wybudowanie lokali mieszkalnych.
W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazać należy raz jeszcze, że celem postępowania upadłościowego jest likwidacja majątku składającego się na masę upadłości oraz zaspokojenie wierzycieli, polegające na wypłaceniu im kwot przypadających z funduszów masy upadłości. Źródłem funduszy pozwalających na spłatę wierzycieli jest właśnie sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego która, jak podkreśla się w orzecznictwie, upraszcza przebieg postępowania upadłościowego i skraca drogę prowadzącą do równomiernego zaspokojenia wierzycieli (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1995 roku, III CZP 176/95). Skoro wierzyciele otrzymują z tytułu podziału funduszów masy upadłości określone kwoty (stosownie do przepisów art. 203-217 prawa upadłościowego) nie sposób przyjąć, by kwoty te wchodziły w skład przedsiębiorstwa upadłego zbywanego w toku postępowania upadłościowego przez syndyka.
Uwzględniając uregulowania prawa upadłościowego nie można przyjąć, by nabywca przedsiębiorstwa upadłego stawał się jego następcą prawnym. Następstwo prawne oznacza wstąpienie w prawa i obowiązki poprzednika. W przypadku nabycia przedsiębiorstwa w toku postępowania upadłościowego nabywca nie przejmuje zobowiązań wynikających z umów zawartych przez upadłego, gdyż te, jak wskazano wyżej, jeżeli nie zostaną zrealizowane przez syndyka, podlegają przekształceniu w zobowiązania pieniężne zaspokajane z masy upadłości.
14. Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, że organ prawidłowo przyjął, iż umowa pomiędzy Skarżącą a podmiotem obecnie realizującym budowę lokalu mieszkalnego jest umową nową, która na gruncie przepisów u.p.t.u. winna być traktowana jako dostawa, której przedmiotem jest lokal i w przypadku której obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, przy czym jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części (art. 19 ustęp 10 i u.p.t.u.).
Minister Finansów prawidłowo wskazał również, że w okresie od dnia przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej do 31 grudnia 2007 roku stawka podatku VAT w odniesieniu do obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, wynosi 7 % .
W konsekwencji, organ prawidłowo uznał za nieprawidłowe stanowisko Skarżącej, że wpłaty dokonywane w 2006 roku na rzecz jej kontrahenta winny być opodatkowane podatkiem od towarów i usług naliczanym według stawki 0%.
15. Skarżąca w końcowej części skargi podnosiła, że organ przyjmując, że przy wydawaniu interpretacji nie jest on zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego, bezzasadnie uchylił się od dokładnego zbadania stanu faktycznego.
Z treści interpretacji indywidualnej jak i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia wynika, że organ podkreślał, że z uwagi na charakter postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej nie badał kolejnych dokumentów dołączanych do akt sprawy przez Skarżącą a jedynie ustosunkowywał się do przedstawionego przez nią stanu faktycznego.
Stanowisko to uznać należy za słuszne co do zasady. Istotą postępowania o udzielenie interpretacji jest udzielenie podatnikowi na jego wniosek wiążącej informacji, jak w określonym stanie faktycznym zastosowane zostaną przepisy prawa podatkowego. Stąd też postępowanie to nie obejmuje ustalania stanu faktycznego i organ podatkowy nie bada w toku postępowania dołączonych do akt sprawy umów czy faktur.
16. Sąd stwierdza, że zarzuty podniesione w skardze okazały się bezzasadne, sąd nie stwierdził również by zaskarżona interpretacja naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, w konsekwencji z mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło