IV SA/Wa 976/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2009 r. sprawy ze skargi J. C. i J. W. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia - oddala skargę - IV SA/Wa 976/09 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Gospodarki, zwany dalej "Ministrem", utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], nie stwierdzającą nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1963 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: M. w G., powiat [...], woj. [...] Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Zarządzeniem Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] lutego 1955 r., zwanym dalej "zarządzeniem z 1955 r.", ustanowiony został przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem: M. w G., powiat [...], woj. [...], zwanym dalej: "przedsiębiorstwem". Orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości nr [...] z dnia [...] marca 1963 r, zwanym dalej "orzeczeniem z 1963 r.", stwierdzono przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa na podstawie art.9 ust.2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. nr 11, poz.37), zwanej dalej "ustawą z 1958 r.". Wnioskiem z dnia [...] grudnia 1994 r. J. W., J. C. oraz H. C. wnieśli o stwierdzenie nieważności zarządzenia z 1955 r. oraz orzeczenia z 1963 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność zarządzenia z 1955 r. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy piśmie z dnia [...] marca 2003 r. przekazał całość akt sprawy wraz z decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Ministrowi Gospodarki celem rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1963 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Gospodarki orzekł, że nie stwierdza nieważności orzeczenia z 1963 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł w szczególności, że stwierdzenie decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nieważności zarządzenia z 1955 r., czyli uznanie zarządzenia z 1955 r. za nieważne z mocą ex tunc, tj. od dnia jego wydania, nie skutkuje przypisaniem wady rażącego naruszenia prawa orzeczeniu z 1963 r. J. C. i J. W. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r., wskazując, że nie znalazł podstaw do jej zmiany. Organ wskazał, że nie można przypisać orzeczeniu z 1963 r. wady rażącego naruszenia prawa na zasadzie art.156§1 pkt 2 k.p.a., ani żadnej innej wady wskazanej w §1 tego artykułu tylko dlatego, że późniejszą decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2002 r. stwierdzono nieważność zarządzenia z 1955 r. Stwierdzenie nieważności zarządzenia z 1955 r., które stanowiło podstawę do wydania orzeczenia z 1963 r. nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, lecz może być rozważane w ramach art.145§1 pkt 8 k.p.a. - wznowienia postępowania, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja wydana została w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia (art.145§1 pkt 8 k.p.a.), nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r., sygn. akt III ARN 21/96, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 36/99 oraz z dnia 16 września 2003 r., sygn. akt IV SA 99/02, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2006 r, sygn. akt IV SA/Wa 2464/05). W przedmiotowej sprawie nie można uznać, że Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości, orzekając o przejściu na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz jego składników majątkowych, orzeczeniem z 1963 r. dopuścił się jakiegokolwiek naruszenia prawa, a tym bardziej jego kwalifikowanej formy -rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W skardze na decyzję Ministra Gospodarki J. C. i J. W., zwani dalej "skarżącymi", zarzucili zaskarżonemu orzeczeniu rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a polegające na rażącym naruszeniu przepisów art.156§1 pkt 2 i 7 k.p.a. poprzez oczywiście błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że istniejący stan prawny i faktyczny w niniejszej sprawie nie pozwala na stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1963 r. Skarga podnosi, że stwierdzenie nieważności zarządzenia z 1955 r. wywołało skutki ex tunc a zatem spowodowało, że w dacie wydawania orzeczenia z 1963 r. przedsiębiorstwo nie było objęte prawnie obowiązującym przymusowym zarządem państwowym. Orzeczenie z 1963 r. nie miało więc w chwili wydania oparcia w art.2 ustawy z 1958 r. Okoliczności te wskazują, że wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanego w postępowaniu przed Ministrem Gospodarki orzeczenia. Podstawą do stwierdzenia nieważności jest zatem dyspozycja przepisu art.156§1 pkt 2 k.p.a. Identyczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1571/05 poparte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt OSK 1387/07, publ. LEX 365847, podobnie w wyroku NSA z dnia 11 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 2498/98, opubl. LEX 48645. Treść żądanego przez stronę rozstrzygnięcia jest jedynie prawną konsekwencją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2002 r. stwierdzającej nieważność zarządzenia z 1955 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r, Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Trafnie ocenił Minister, że stwierdzenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nieważności zarządzenia z 1955 r. o ustanowieniu tymczasowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem nie daje podstaw do stwierdzenia w kolejnym postępowaniu nadzorczym, że orzeczenie z 1963 r., mocą którego przedsiębiorstwo to, jako pozostające pod tymczasowym zarządem państwowym, przeszło na własność Państwa na podstawie ustawy o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Skarga podnosi, że decyzja stwierdzająca nieważność zarządzenia z 1955 r. wywołała skutki ex tunc, tj. już od daty wydania zarządzenia, z czego wynika, że już od tej daty zarządzenie to uznać należy za nieistniejące, czego z kolei naturalną konsekwencją jest nieistnienie wspomnianego zarządzenia w dacie wydania późniejszego orzeczenia z 1963 r. Skarżący podnoszą zatem, że skoro w dacie wydania orzeczenia z 1963 r. zarządzenia z 1955 r. nie było w obrocie prawnym, a orzeczenie z 1963 r. wydano w następstwie wcześniejszego wydania zarządzenia z 1955 r, to w takim razie uznać należy, że orzeczenie 1963 r. wydano z rażącym naruszeniem prawa, tj. w sytuacji gdy niezbędne do jego wydania zarządzenie o ustanowieniu nad przedsiębiorstwem tymczasowego zarządu państwowego nie istniało w obrocie prawnym. W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących postępowania nadzwyczajne, przyjmując, że wyeliminowanie z obrotu prawnego zarządzenia z 1955 r. może posłużyć jako prawny argument na rzecz wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia z 1963 r. tylko w ramach procedury wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem orzeczenia z 1963 r. Tym samym Sąd orzekający w sprawie niniejszej przychyla się do wniosków wyrażonych w orzecznictwie przywołanym przez organ. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art.145§1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Jak podnosi się w piśmiennictwie (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" 6 wydanie, str. 644) rozwiązanie przyjęte w art.145§1 pkt 8 k.p.a. nie jest dostosowane do zmian wprowadzonych w wyniku nowelizacji k.p.a. w 1980 r., która odeszła od uchylenia decyzji jako nieważnej, wprowadzając stwierdzenie nieważności decyzji. Niedostosowanie art.145§1 pkt 8 k.p.a. do tej zmiany nie może być jednak podstawą do wykładni, że stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie której została wydana decyzja, nie jest przesłanką do wznowienia postępowania. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lipca 1996 r., sygn. akt III ARN 21/96 (OSN 1997 nr 3, poz.32), wskazując, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania (art.145§1 pkt 8 KPA), nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji. W świetle powyższego należy stwierdzić, że wzruszenie orzeczenia sądowego lub innej decyzji organu administracji publicznej nie wywołuje skutku automatycznie, a daje jedynie podstawę do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. W konkluzji należy zauważyć, że skarga powołuje się na przypadki orzeczeń sądów, w których wyrażono pogląd odmienny od wskazanego powyżej. Pogląd ten dopuszcza eliminację późniejszego orzeczenia administracyjnego (po uprzednim stwierdzeniu nieważności pozostającego z tym orzeczenie w związku orzeczenia wcześniejszego) w trybie stwierdzenia jego nieważności. Sąd przyjmuje jednakże, że stanowisko opowiadające się za wznowieniem w tej sytuacji postępowania administracyjnego jest bardziej utrwalone w doktrynie i orzecznictwie. Skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.