II OSK 79/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-10-20
Skład orzekający: Alicja Plucińska-Filipowicz, Andrzej Jurkiewicz, Maciej Dybowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest dopuszczalne w sytuacji, gdy żądanie strony jest bezzasadne, a nie gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a nie gdy żądanie strony jest jedynie bezzasadne. Bezzasadność żądania wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji, a nie umorzenia postępowania. W związku z tym, uchylenie decyzji organów obu instancji było uzasadnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego na granicy działek. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że brak podstaw prawnych do uwzględnienia żądania nie czyni postępowania bezprzedmiotowym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, podzielając jego argumentację.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżących na rzecz J.W. kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Maciej Dybowski Protokolant Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 20 października 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I.K. i W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 377/09 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od I. i W. małżonków K. na rzecz J.W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 377/09 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądził od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. W. kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] października 2008 r., umarzającej postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie wniosku o rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego w granicy działek o numerach ew. [...] oraz [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, iż jego zdaniem PINB [...] dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, zaś argumenty podnoszone w odwołaniu przez stronę pozostają bez wpływu na kształt zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że decyzja organu pierwszej instancji nr [...] wydana została na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Organ odwoławczy wskazał, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje m.in., gdy brak jest podstaw prawnych do rozpoznania danej sprawy w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem pierwszej instancji. Natomiast w myśl art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m.
Organ odwoławczy podniósł, iż z materiału dowodowego zebranego w niniejszym postępowaniu administracyjnym wynika, iż ogrodzenie pomiędzy działkami o nr ew. [...] oraz [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. posiada wysokość nie przekraczającą 2,20 m.
Zdaniem organu drugiej instancji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] prawidłowo ocenił, że przedmiotowe ogrodzenie nie było w świetle przytoczonego art. 30 ust. 1 pkt 3 objęte ani obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę ani uprzedniego zgłoszenia zamiaru jego budowy, stąd też brak jest podstaw do nakładania jakichkolwiek obowiązków, dotyczących urządzenia, które nie podlega reglamentacji Prawa budowlanego. Organ powołał się również na orzeczenie NSA, w którym wskazano, iż w sprawie ogrodzeń miedzy sąsiednimi nieruchomościami nie wymagających pozwolenia ani zgłoszenia droga administracyjna jest niedopuszczalną, a spory może rozstrzygać sąd powszechny (wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 września 1999 r., sygn. akt IV SA 64/97).
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 § 1 i 2 K.p.a., art. 6 K.p.a., art. 7 i 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 11 i art. 8 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a., a także art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.
W uzasadnieniu skarżący wskazał okoliczności, które podnosił również w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności dotyczące błędów popełnionych w postępowaniach administracyjnych dotyczących zagospodarowania terenu a także pozwolenia na budowę.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna w stopniu uzasadniającym konieczność uchylenia zarówno decyzji zaskarżonej jak i decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że art. 105 § 1 K.p.a. będący podstawą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji pozwala na umorzenie postępowania, ale jedynie wówczas gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła taki charakter w jego toku, a zatem gdy organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrywania sprawy. W ocenie Sądu inaczej natomiast wygląda sytuacja wówczas gdy w toku prowadzonego na wniosek postępowania (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) organ stwierdzi brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego w tym wniosku. Wówczas mamy do czynienia co najwyżej z bezzasadnością żądania strony, nie zaś z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Oznacza to konieczność załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty.
Sąd pierwszej instancji wskazując na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/95, OSNAPiUS nr 11/1996 poz. 150 podkreślił, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją art. 105 § 1 K.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie błędne były jednak nie tylko rozstrzygnięcia organów, lecz zupełnie nie przystawały do nich również sporządzone uzasadnienia, gdyż pomimo umorzenia postępowania z przyczyn wskazanych w art. 105 § 1 K.p.a. organy odniosły się do praw i obowiązków stron poddając je analizie i ocenie. W istocie więc uzasadniania obu rozstrzygnięć były uzasadnieniami decyzji o charakterze merytorycznym, których jednakże de iure nie wydano. Podkreślił także ich lakoniczność zwłaszcza wobec zarzutów podnoszonych w toku całego postępowania przed organami.
Powyższe okoliczności uzasadniały w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie konieczność uchylenia zarówno decyzji pierwszo jaki drugo instancyjnej. Przy czym, wskazano że rozpoznając sprawę ponownie organy obowiązane będą wydać decyzje rozstrzygające sprawę co do istoty. Ich wydanie musi być jednak poprzedzone przeprowadzeniem postępowania odpowiadającego standardom wskazanym w art. 7 i 77 § 1 K.p.a.. Przy tak sformułowanych zarzutach skarżącego i postawionych wnioskach konieczne będzie zajęcie stanowiska w stosunku do każdego z nich. Co więcej podkreślono, że nie wystarczającym są lakoniczne i niezrozumiałe stwierdzenia, tak jak: "decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] straciła ważność", i że dla obszaru którego dotyczyła nie został zatwierdzony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Stwierdzenie powyższe (wobec treści odwołania skarżącego) bez wskazania przyczyn takiego stanu rzeczy jest niewystarczające, a to chociażby ze względu na treść art. 65 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r., o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2004, Nr 6, poz. 41 ze zm.), oraz argumenty skarżącego jakie wiąże on z faktem kontroli jej przez Sąd (w obu instancjach) i uznaniem, że nie narusza ona prawa.
W tej sytuacji Sąd uznał, że obowiązkiem organów będzie nie tylko zajęcie stanowiska w tych wszystkich kwestiach do których odnosił się skarżący ale i należyta ocena jego wniosków dotyczących przeprowadzonych dowodów (np. dowodu z oględzin przeprowadzonych w dniu 18 września 2008 r.). Podał, że właściwej reakcji będzie wymagał także wniosek zawarty w piśmie z dnia 20 października 2008 r. w którym wystąpiono o udostępnienie uwierzytelnionej kopii projektu zagospodarowania terenu na, który powoływał się inwestor. Jest przy tym oczywiste, że o ile jakikolwiek wniosek strony (nie tylko o charakterze dowodowym) uznany zostanie na bezpodstawny bądź bezzasadny to okoliczność ta powinna spotkać się z właściwą oceną zawartą w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że organ nie może niektórych kwestii przemilczać niezależnie od tego czy mają one (jego zdaniem) jakiekolwiek znaczenie w sprawie.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. i W. K. i zaskarżając go w całości zarzucili naruszenie
1. prawa materialnego przez błędną wykładnie i zastosowanie art. 32 ust i i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez; naruszenie zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasady równości obywateli wobec prawa na skutek zróżnicowania pozycji prawnej podmiotów w obrębie jednej klasy - stron postępowania sądowego - w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pominął i nie rozpoznał wniosków i wyjaśnień uczestników postępowania - małżonków K., w szczególności przedstawionych w piśmie z 11 sierpnia 2009 r. w odpowiedzi na skargę J. W., podczas gdy jednocześnie WSA zajął stanowisko i uwzględnił jedynie wnioski skarżącego J.W..
2. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz art. 233 § 1 K.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie zgłoszonych przez uczestników małżonków K. w piśmie z 11 sierpnia 2009 r. dowodów uzupełniających z dokumentów, które były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie oraz nie powodowały przedłużenia postępowania oraz poprzez niedokonanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy i ocenę naruszenia, w rozpatrywanej sprawie, zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa i zasady równości obywateli wobec prawa na skutek zróżnicowania pozycji prawnej podmiotów w obrębie jednej klasy - stron postępowania sądowego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie znajdujących się w aktach sprawy: decyzji nr [...] z dnia [...] września 2003 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na realizacji ścieżki rowerowej wzdłuż wschodniej granicy Dzielnicy [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] przewidzianej do realizacji m.in. na części działek [...] i [...] z obrębu [...]; opracowania - warunki geologiczno-inżynierskie działki nr ew. [...] przy ul. [...] w W. autorstwa mgr inż. [...]; decyzji nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany budynku mieszkalnego, jednorodzinnego i zezwalającej na budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego wolnostojącego przewidzianego do realizacji na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W.; decyzji nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej przez Burmistrza Gminy [...] - [...] dnia [...] sierpnia 2000 r.; zgłoszenia wraz z załącznikiem - projektem ogrodzenia od ul. [...] - z dnia 4
grudnia 2006 r. skierowanego do Urzędu [...], Biuro
Naczelnego Architekta Miasta, Delegatura w Dzielnicy [...] i zarejestrowanego
pod znakiem: [...]; zarządzeń Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o braku dostępu działki skarżącego do drogi publicznej;
3. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieumieszczenie w uzasadnieniu zaskarżanego orzeczenia stanowiska zajmowanego w sprawie przez uczestników małżonków K. oraz nieumieszczenie w uzasadnieniu zaskarżanego orzeczenia wyjaśnienia i przytoczenia podstaw i przyczyn co do uwzględnienia lub pominięcia stanowiska zajmowanego w sprawie przez uczestników małżonków K., co uniemożliwia kontrolę instancyjną niniejszego postępowania,
4. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy art.151 i art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 105 § 1 K.p.a. polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował dyspozycji art. 151 P.p.s.a., mimo bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego już na etapie złożenia wniosku przez skarżącego J. W. o nakazanie rozbiórki murowanego ogrodzenia usytuowanego na granicy działek o nr ew. [...] oraz [...] z obrębu [...], położonych w
[...], Dzielnica [...] przy ul. [...].
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi J. W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
J. W. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) - zwanej w dalszej części tego uzasadnienia P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta winna być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Natomiast zarzuty skargi kasacyjnej w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie.
Niespornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje to, że organy administracji umorzyły postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem J. W.
z dnia 12 czerwca 2008 r. o nakazanie rozbiórki ogrodzenia wybudowanego na granicy działek o nr [...] oraz [...] przy ul. [...] w W. jako bezprzedmiotowe w sytuacji stwierdzenia braku ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego w przedmiotowym wniosku. Trafnie więc Sąd I instancji uchylił zaskarżone decyzje wyjaśniając w szczególności, że bezzasadność żądania strony nie czyni postępowania bezprzedmiotowym w trybie art. 105 § 1 K.p.a.
Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony ( porównaj wyroki NSA : z dnia 10.01.1988 r. sygn. akt SA/Wr 957/88 publikowany ONSA 1989/1/22, z dnia 16.01.1992 r. sygn. akt SA 1289/91 publikowany ONSA 1992/1/17 ). Zatem zastosowanie konstrukcji prawnej z art. 105 § 1 K.p.a. było w rozpoznawanej sprawie oczywiście nieprawidłowe co skutecznie zostało zakwestionowane zaskarżonym wyrokiem. Przy czy istotnym w tej sprawie jest to, iż niezależnie od wadliwego sposobu rozstrzygniecie sprawy wszczętej wnioskiem J. W., organy w istocie w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji merytorycznie uznały, że nie ma podstaw do nakazania rozbiórki spornego ogrodzenia nie odnosząc się zupełnie do podnoszonych zarzutów strony, która uzasadniała tymi zarzutami potrzebę dokonania rozbiórki. Zwraca w tej sytuacji uwagę lakoniczność uzasadnień zaskarżonych decyzji, co również zakwestionowano przy ocenie legalności zaskarżonych do Sądu I instancji decyzji. Tym samym organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły zgodnego z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. postępowania wyjaśniającego. Dlatego też również i z tego powodu należało uchylić zaskarżone decyzje. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zawarty w motywach zaskarżonego wyroku, iż rozpoznając sprawę ponownie organy nadzoru budowlanego obowiązane będą wydać decyzje merytoryczną rozstrzygającą sprawę co do istoty a jej wydanie musi zostać poprzedzone przeprowadzeniem postępowania odpowiadającego standardom wskazanym w art. 7 i 77 § 1 K.p.a., albowiem przy tak formułowanych zarzutach strony i postawionych wnioskach konieczne jest zajęcie stanowiska wobec każdego z nich.
Przedstawione wyżej rozważania wskazują na bezzasadność podniesionych w kasacji zarzutów naruszenia art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a i art. 105 § 1 K.p.a. Przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie wbrew stanowisku kasatora nie można uznać, iż umorzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie było prawidłowe, albowiem bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tak wadliwie organy administracji postąpiły uchylając się w okolicznościach tej sprawy od merytorycznego jej rozstrzygnięcia niezależnie od tego, że nie przeprowadzono właściwego postępowania wyjaśniającego. Tym samym nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 151 P.p.s.a. a więc nieuwzględnienia wniesionej skargi i jej oddalenia. Przedstawione wyżej rozważania potwierdzają natomiast potrzebę zastosowanego przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.
Jednocześnie brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jak też art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz art. 233 § 1 K.p.c. w zw. art. 106 § 5 P.p.s.a.
Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a., określa, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania .
Niewątpliwie szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku Sądu zajmuje wskazanie podstawy rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Powinno ono mieć charakter zwięzły ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie Naczelny Sąd Administracyjny, czy Sąd pierwszej instancji nie popełnił błędu w swoim rozumowaniu. Zatem zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie można by uznać za usprawiedliwiony w sytuacji, kiedy Sąd nie wyjaśniłby w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści tego przepisu, dlaczego niedopuszczalne było umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 K.p.a. a tym samym nie wyjaśnił przyczyn zastosowania w tej sprawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. Jednakże motywy zaskarżonego wyroku w powyższym zakresie nie można skutecznie kwestionować.
Natomiast nie można uznać za naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. brak zamieszczenia w motywach zaskarżonego wyroku stanowiska uczestników postępowania małżonków K. zawartego w odpowiedzi na skargę. Jeżeli oceniać naruszenie w/w przepisu procesowego w kategoriach zarzutu z art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. to jest to uchybienie, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik tej sprawy. Podobnie należy ocenić brak odniesienia się w zaskarżonym wyroku do stanowiska zajmowanego przez uczestników postępowania a domagającego się przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego ze wskazanych w odpowiedzi na skargę dokumentów.
Przede wszystkim w odpowiedzi na skargę małżonkowie K. wnosząc o oddalenie skargi złożyli jednocześnie wniosek o dopuszczenie w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. sześciu dokumentów wskazanych w tym piśmie procesowym a to decyzji nr [...] z dnia [...] września 2003 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na realizacji ścieżki rowerowej wzdłuż wschodniej granicy Dzielnicy [...] [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] przewidzianej do realizacji m.in. na części działek [...] i [...] z obrębu [...]; opracowania - warunki geologiczno-inżynierskie działki nr ew. [...] przy ul. [...] w W. autorstwa mgr inż. [...]; decyzji nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany budynku mieszkalnego, jednorodzinnego i zezwalającej na budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego wolnostojącego przewidzianego do realizacji na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W.; decyzji nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej przez Burmistrza Gminy [...] - [...] dnia [...] sierpnia 2000 r.; zgłoszenia wraz z załącznikiem - projektem ogrodzenia od ul. [...] - z dnia [...] grudnia 2006 r. skierowanego do Urzędu [...] , Biuro Naczelnego Architekta Miasta, Delegatura w Dzielnicy [...] i zarejestrowanego pod znakiem: [...]; zarządzeń Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o braku dostępu działki skarżącego do drogi publicznej.
Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Wyjaśnić należy, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz wyłącznie ocena, czy organ administracji ustalił ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją lub postanowieniem. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji lub postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 1869/07 LEX nr 478284). Natomiast przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne tylko wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z ocena legalności zaskarżonego aktu.
Ponadto zauważyć należy, że dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. A zatem nawet w sytuacji, gdyby dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd, nie mogłoby być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy, (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r. I OSK 982/06 LEX nr 354691).
Mając na uwadze przesłanki, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji uwzględniając wniesioną w tej sprawie skargę a to podjęcie niemerytorycznej decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sytuacji braku przesłanek bezprzedmiotowości jak też nieprzeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku uczestników postępowania i przeprowadzenia dowodów uzupełniających w opisanym trybie przed Sądem I instancji albowiem prowadziłoby to do dokonywania ustaleń, które służyłyby merytorycznemu rozpoznawaniu sprawy do czego Sąd ten jak już wyżej wskazano nie jest uprawniony.
Natomiast dopuszczenie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów i ich ocena stanowiłaby właśnie naruszenia przywołanych w kasacji przepisów art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz art. 233 § 1 K.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia tak wskazanego w odpowiedzi na skargę żądania małżonków K. Faktem jest, że Sąd I instancji nie ustosunkował się do tego żądania w swoich rozważaniach jak też nie wydał w tym zakresie stosownego postanowienia lecz to naruszenie prawa nie ma istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia w świetle powyższej argumentacji.
Nawet pominięcie stanowiska uczestników postępowania w tej sprawie przy obiektywnie wykazanych naruszeniach prawa procesowego, które nie pozwalały Sądowi I instancji na pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonych decyzji nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej generalnie statuującego zasadę równości wobec prawa i niedyskryminacji . Naruszenie zasady równości stron wobec prawa i niedyskryminacji nie odnosi się do sytuacji, w których Sąd administracyjny realizując ustawowe uprawnienie kontroli legalności zaskarżonych decyzji ze względu na okoliczności sprawy przy obiektywnie wykazywanych naruszeniach prawa uwzględnia stanowisko jednej ze stron, w konsekwencji nieuwzględniając stanowiska stron pozostających w opozycji. Sądy administracyjne (NSA i wojewódzkie sądy administracyjne) stosownie do dyspozycji art. 184 Konstytucji R.P. sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Realizując zatem swoją podstawową funkcję wynikającą z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd I instancji nie uchybił wskazanej w kasacji normie ustawy zasadniczej albowiem brak jest jakichkolwiek przesłanek, które wskazywałyby, że złamano zasadę równości wobec prawa lub też miała miejsce dyskryminacja jednej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego. Dyskryminacją jest bowiem nie znajdujące podstawy w obowiązujących przepisach prawnych i upośledzające daną osobę traktowanie jej przez inne podmioty. Trudno uznać by wydając wyrok nieuwzględniający twierdzeń jednej strony postępowania z powołaniem się na obiektywne naruszenie prawa mogło dość do naruszenia tej normy art. 33 ust. 2 Konstytucji R.P.
Konkludując podkreślić należy, iż zarzuty skargi kasacyjnej w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie.
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i 204 pkt. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło