II SA/Bd 680/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 680/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] zmienił decyzję własną z dnia [...] października 2006 r., nr [...] przyznającą W. S. pomoc w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania w części dotyczącej odpłatności z [...]% na [...]% ich kosztu od dnia [...] kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zmianie uległa sytuacja materialna W. S. Obecnie jej dochód stanowi [...] zł miesięcznie, co powoduje, iż procentowa odpłatność za korzystanie z usług opiekuńczych powinna w jej przypadków wynosić [...]%. Organ podniósł, iż uwzględnił trudna sytuację zdrowotna wyżej wymienionej, pociągającą za sobą liczne wydatki i skorzystał z możliwości częściowego zwolnienia jej z odpłatności. W odwołaniu od powyższej decyzji W. S. wniosła o utrzymanie dotychczasowej stawki odpłatności za usługi opiekuńcze. Wskazała, iż organ nie wziął pod uwagę, iż jest osobą niewidomą i ponosi koszty za osobę towarzyszącą, które co prawda będzie mogła odliczyć, ale dopiero po roku. Dodała także, że organ nie wziął pod uwagę, iż wprawdzie wzrósł jej dochód, ale również ze względu na podwyżki czynszu i ceny energii koszty utrzymania wzrosły. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż skarżąca jako osoba uprawniona do korzystania z pomocy w formie usług opiekuńczych ze względu na samotność, podeszły wiek i posiadany stopień niepełnosprawności, za świadczone usługi ponosiła dotychczas odpłatność w wysokości [...] % kosztów. Ponieważ od marca 2009 r. dochód skarżącej zwiększył się o kwotę [...] zł, tj. o kwotę przekraczającą 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, organ I instancji był zobligowany do zweryfikowania odpłatności za świadczone na jej rzecz usługi. Organ odwoławczy wskazał, iż w świetle treści uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2004 r. skarżąca powinna ponosić odpłatność w wysokości [...]% kosztów świadczonych na jej rzecz usług opiekuńczych, jednakże odpłatność ta zostały obniżona do [...] % kosztów z uwagi na trudną sytuację skarżącej. Kolegium wywiodło, iż znane mu są z urzędu ograniczenia finansowe organów pomocy społecznej, które uzasadniają miarkowanie przyznanej pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję W. S., wskazała, iż rewaloryzacja emerytury, z która wiąże się wzrost osiąganych przez nią dochodów, wynosiła 6,1 % i była niższa od progu 10%, na który powołuje się organ II instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji, zmieniającej decyzję własną z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych i ustalenia odpłatności za te usługi, stanowił przepis art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm). Przesłaną do zastosowania przez organ wskazanego wyżej art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej była zmiana sytuacji dochodowej skarżącej. Wskazać w tym miejscu należy, iż z lakonicznego uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika o ile zwiększył się dochód skarżącej i czy kwota zmiany może wpływać na wysokość przyznanego świadczenia, a zatem czy przekroczyła ona 10% kryterium osoby samotnie gospodarującej (wynoszącego aktualnie 477 zł). Dane te zostały jednak zawarte w uzasadnieniu organu odwoławczego i wynika z nich, iż dochód skarżącej od marca 2009 r. zwiększył się o kwotę [...] zł, a zatem wzrost ten był większy niż 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i uzasadniał zastosowanie przez organ art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zakwestionować należy natomiast termin, od którego została zmieniona wspomniana decyzją z dnia [...] października 2006 r. dotycząca przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Podnieść trzeba bowiem, iż decyzja w przedmiocie zmiany wcześniejszej decyzji organu na podstawie art. 106 ust. 5 w/w ustawy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki prawne dopiero od chwili, gdy stanie się ostateczna. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, stwierdzenie przez organ pomocy społecznej przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 omawianej ustawy powinno prowadzić do zmiany decyzji przy jednoczesnym powstrzymaniu się od określenia daty jej dokonania. Zmiana, o której orzeka organ, odniesie bowiem skutek od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a obliczenie nowej wysokości świadczenia powinno nastąpić z zastosowaniem przepisu art. 106 ust 3 w/w ustawy. Na powyższe zwracał już uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 28.10.2008 r., w sprawie II SA/Bd 382/08, w wyroku z 13.11.2007 r., w sprawie II SA/Bd 598/07, oraz w wyroku z 21.11.2007 r., w sprawie II SA/Bd 760/07, choć w wyroku z 13.11.2007 r., dopuścił możliwość określenia przez organ daty zmiany, wskazując jednak, że winna ona być określona na pierwszy dzień następnego miesiąca po miesiącu w którym wydano decyzję. W ocenie Sądu w niniejszym składzie, określenie daty zmiany decyzji nie znajduje jednak podstawy prawnej. Wskazać należy, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują dokonywania zmiany wysokości świadczenia z określonym momentem (dniem lub miesiącem), w którym zaistniało zdarzenie ją uzasadniające. Brak było więc podstaw do wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję poprzednią od określonego terminu, a tym bardziej ze skutkiem ex tunc (decyzja I instancji została wydana [...] kwietnia 2009 r. i zmienia ona decyzję z dnia [...] października 2006 r. od [...] kwietnia 2009r.). Tym samym stwierdzić trzeba, że organy obu instancji dopuściły się uchybienia przepisom postępowania, tj. art. 6 kpa, formułującemu zasadę praworządności, oraz przepisom prawa materialnego, tj. art. 106 ust. 3 i 5 w/w ustawy o pomocy społecznej, co miało wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się natomiast do sposobu ustalania wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze, wskazać należy, iż organy administracji opierały się tu na przepisach uchwały Rady Miejskiej [...] z dnia [...]2004 r., nr [...]. Zgodnie z § 2 ust. 1 tejże uchwały osoby, których dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe, ponoszą odpłatności za usługi na zasadach określonych w tabeli stanowiącej załącznik do niniejszej uchwały. Z omawianej tabeli wynika, iż skarżąca, przy osiąganym dochodzie, powinna ponosić odpłatność w wysokości [...]% kosztów usług opiekuńczych. W niniejszej sprawie organ administracji, uwzględniając sytuację zdrowotną skarżącej, skorzystał z przewidzianej w § 4 omawianej uchwały możliwości zwolnienia skarżącej z części odpłatności i obniżył wysokość odpłatności z [...]% do [...] % kosztów usług opiekuńczych. Podnieść należy w tym miejscu, iż organ I instancji nie uzasadnił dlaczego nie skorzystał z możliwości całkowitego zwolnienia skarżącej z ponoszenia kosztów usług opiekuńczych lub też nie ustalił niższej wysokości odpłatności niż [...] % kosztów usług opiekuńczych. Również wyjaśnienia organu II instancji w tym zakresie, wskazującego, iż zna on z urzędu ograniczenia finansowe organów pomocy społecznej uzasadniające miarkowanie przyznanej pomocy, należy uznać za niewystarczające. Uchybienia powyższe nie mogły mieć jednakże wpływu na wynik sprawy ze względu na to, iż na mocy art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej organ był zobligowany do wydania decyzji na niekorzyść strony skarżącej. Mając na uwadze, iż w decyzji z dnia [...] października 2006 r. wysokość ponoszonych opłat ustalono na [...]% ich kosztu, organ nie miał zatem możliwości wyznaczenia niższej odpłatności niż [...]% kosztów usług opiekuńczych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości postępowania. Dotyczy to, jak już to podkreślono, przede wszystkim prawidłowego sformułowania sentencji decyzji uwzględniając, że działa ona wyłącznie na przyszłość i brak jest podstawy prawnej do określania daty dokonywanej zmiany decyzji z [...] października 2006 r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.