I OSK 401/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Leszek Kiermaszek (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 22 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1087/08 w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania emerytury specjalnej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1087/08, oddalił skargę wniesioną przez I. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] Prezes Rady Ministrów odmówił I. M. przyznania emerytury specjalnej. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów utrzymał swoją decyzję w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie, powołując się na art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.), dalej zwanej ustawą o emeryturach i rentach, podkreślił, że przyznanie wskazanego w tym przepisie świadczenia jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jednakże ustawodawca nie określił warunków, jakie winny być spełnione aby można było to świadczenie przyznać. Rozpatrując wnioski o świadczenie specjalne jego ocenie podlega sytuacja bytowa wnioskodawcy, lecz nie stanowi ona jedynego kryterium przyznania tego świadczenia. Po stronie wnioskodawcy muszą bowiem zaistnieć również inne okoliczności mające szczególny charakter. Prezes Rady Ministrów wskazał następnie, że z wniosku [...] - letniej I. M. wynika, iż na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje 14 letni syn wymagający leczenia i rehabilitacji, zaś emerytura w kwocie 656 zł umożliwia jedynie pokrycie opłat związanych z mieszkaniem. Dodatkowy dochód wnioskodawczyni stanowi dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i dodatek mieszkaniowy oraz zasiłek rodzinny w łącznej kwocie 448 zł. Z przyczyn od niej niezależnych, tj. choroby i śmierci męża, śmierci ojca, a nadto ciąży w późnym wieku i samotnego macierzyństwa, zmuszona była ona do korzystania z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych w kwotach 100-200 zł. Wnioskodawczyni, z wykształcenia magister inżynier budownictwa lądowego, od 1995 r. uzyskała prawo do wcześniejszej emerytury, przyznane z uwagi na zły stan zdrowia jej dziecka. Niska wysokość tego świadczenia uniemożliwiała jej jednak powrót na rynek pracy. Kierując szereg zarzutów pod adresem pracowników miejskiego ośrodka pomocy społecznej wnioskodawczyni podniosła m.in., że nigdy nie przedstawiono jej propozycji pracy, którą mogłaby podjąć. Wskazując szpital jako winnego złego stanu zdrowia jej syna ([...]) podniosła, że ratując jego zdrowie zrezygnowała z kariery zawodowej. Z uwagi na te okoliczności wniosła o pomoc oraz zadośćuczynienie za poniesione straty finansowe, moralne i zdrowotne poprzez przyznanie emerytury. Wnioskodawczyni zaakcentowała fakt, że pochodzi z biednej wiejskiej rodziny, a mimo to ukończyła Politechnikę [...] oraz otrzymała pracę w Ministerstwie [...]. Nadto wyjaśniła, iż ojciec dziecka nie łoży na jego utrzymanie, a z uwagi na brak informacji o jego miejscu pobytu nie występowała na drogę sądową w sprawie zasądzenia alimentów. W ocenie organu powyższa sytuacja wnioskodawczyni nie uzasadniała przyznania jej emerytury specjalnej. I. M. nie przedstawiła ani nie udokumentowała bowiem żadnych okoliczności wskazujących na szczególny charakter sprawy w postaci wybitnych dokonań w jakiejś dziedzinie aktywności lub też aby jej obecna sytuacja bytowa wynikała z nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przywołane przez nią fakty organ nie uznał za okoliczność szczególną w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, podnosząc nadto, że syn wnioskodawczyni od kilku lat nie jest zaliczany do osób niepełnosprawnych, wnioskodawczyni pobierająca nadal emeryturę przyznaną z tytułu jego niepełnosprawności ma więc możliwość podjęcia pracy. Niepodejmowanie przez nią pracy, gdyż przedstawiane oferty nie są zgodne z jej oczekiwaniami związanymi z posiadanym wykształceniem, a także jej trudna sytuacja życiowa i finansowa nie stanowią natomiast okoliczności uzasadniającej przyznanie świadczenia specjalnego, gdyż nie ma ono charakteru socjalnego. I. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2008 r., zarzucając naruszenie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach oraz wskazując, że bezpośrednią przyczyną jej obecnej sytuacji jest działalność urzędników ośrodka pomocy społecznej i z tego powodu wywodzi prawo do traktowania jej sytuacji jako wyjątkowej. Odpowiadając na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pisemnych motywach wyroku oddalającego skargę powołując się na art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, zwrócił uwagę, że świadczenia, o których mowa w tym przepisie mają charakter wyjątkowy, a ich przyznanie pozostawione zostało uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość ta nie oznacza jednakże dowolności, gdyż w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nadto wydana w tym postępowaniu decyzja może podlegać kontroli sądowej. Nawiązując do orzecznictwa sądów administracyjnych Sąd pierwszej instancji dokonał interpretacji zawartego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach zwrotu "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazując, że wyrażenie to łączyć należy z wybitnymi zasługami w działalności zawodowej, artystycznej, społecznej lub politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Natomiast sytuacja bytowa, choć brana pod uwagę, nie może być jedyną przesłanką przyznania tego świadczenia. Sąd odwołał się również do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/08, w którym Trybunał badając konstytucyjność powyższego przepisu stwierdził, że "świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest substytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych, itd. [...]. Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności". Sąd pierwszej instancji zauważył, że decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w przypadku stwierdzenia wydania jej z takim naruszeniem przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. w sytuacji gdy organ nie rozważył wszystkich argumentów strony, pominął istotny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy lub dokonał jego nieprawidłowej oceny. Zgadzając się ze stanowiskiem organu, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia specjalnego, Sąd przyjął, że powołane przez skarżącą okoliczności dotyczące samotnego wychowywania chorego dziecka, które były przyczyną przejścia przez wnioskodawczynię na wcześniejszą emeryturę czy też faktu, iż obecnie skarżąca nie może znaleźć pracy zgodnej z jej oczekiwaniami i posiadanym wykształceniem, jak również działań pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej nie można uznać za taki przypadek. Sąd podkreślił, że wnioskowane świadczenia nie stanowią odszkodowania czy też zadośćuczynienia za doznane w przeszłości krzywdy. Zwrócił także uwagę na konieczność wystąpienia po stronie wnioskodawcy nadzwyczajnych, szczególnych zdarzeń losowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji przedmiotowy wniosek został rozpoznany wnikliwie, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów złożonych przez skarżącą oraz zebranych z inicjatywy organu, podlegał prawidłowej ocenie. Nadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy przeanalizowano sytuację wnioskodawczyni oraz okoliczności konieczne do przyznania wnioskowanego świadczenia. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyła I. M., reprezentowana przez ustanowionego z urzędu radcę prawnego. Zaskarżając ten wyrok w całości skargę kasacyjną oparto o następujące zarzuty: 1) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 145 § 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie Ppsa w związku z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach przez przyjęcie, że ten ostatni przepis uzasadnia przyznanie emerytury specjalnej wyłącznie w przypadku posiadania przez wnioskodawcę "wybitnych zasług w działalności zawodowej, artystycznej, społecznej lub politycznej..." i nie przyznania tego świadczenia mimo wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku; 2) naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w związku z art. 7 i 77 Kpa polegającego na nie uwzględnieniu skargi mimo istnienia słusznego interesu strony oraz braku wyjaśnienia przez organ administracji publicznej sytuacji majątkowej i zdrowotnej wnioskodawczyni, a także jej syna; - art. 2 w związku z art. 141 § 4 Ppsa przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącej. Podnosząc te zarzuty wnosząca skargę kasacyjną wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżąca jest matką dziecka z porażeniem mózgowym, a zatem schorzeniem, które stanowi zdarzenie losowe. Jego nadzwyczajność spełnia zatem znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku przymawiającego za przyznaniem I. M. emerytury (renty) specjalnej. Podkreślono, że w 1995 r. organ rentowy uznał nadzwyczajność zdarzenia, jakie spotkało skarżącą, co skutkowało przyznaniem jej prawa do wcześniejszej emerytury. Obecna zaś sytuacja skarżącej uległa dalszemu pogorszeniu, albowiem jej syn od 2003 r. nie pobiera dodatku pielęgnacyjnego, mimo istniejącego schorzenia. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach nie ogranicza kręgu osób uprawnionych do otrzymania spornego świadczenia jedynie do tych, które mają szczególne zasługi w jakieś dziedzinie nauki czy sportu. Tymczasem Sąd pierwszej instancji, w ślad za Prezesem Rady Ministrów, dokonał błędnego ograniczenia w tym przedmiocie. Według skarżącej w toku postępowania wykazała ona szczególny charakter swojej sytuacji - chory syn, brak ofert pracy dla kobiet powyżej 45 roku życia, zatem brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej poprawiającej jej sytuację finansową, a wobec tego spełniła przesłanki określone w powołanym przepisie. Zwrócono uwagę na zły stan zdrowia syna skarżącej, wymagającego nadal leczenia, co w przypadku nie podjęcia działań w tym kierunku może skutkować koniecznością bardzo kosztownej hospitalizacji. Sytuacja ta, mająca również wpływ na zdrowie samej skarżącej, nie została w jej ocenie wzięta pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji przy wydaniu rozstrzygnięcia. Dokonując w skardze kasacyjnej wykładni art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach uznano, że ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznania emerytury specjalnej poza zaistnieniem szczególnie uzasadnionego przypadku. Ponieważ przepis ten nie określa, jakiego rodzaju mają to być przypadki zatem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny w każdej sprawie. Wobec tego należy oceniać zasługi konkretnej osoby czy też zdarzenia losowe, jakich osoba ta doświadcza, w kontekście jego osobistej sytuacji, a nie w wymiarze globalnym. Zarzucono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, że przyjmując, iż przesłanką uzasadniającą przyznanie tego świadczenia mogą być szczególne zdarzenia losowe do zdarzeń tych nie zaliczył sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca i jej syn. Uzasadniając zarzut nieuwzględnienia w wyroku słusznego interesu skarżącej, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, kasator podniósł, że jeżeli w sprawach pozostawionych uznaniu administracyjnemu nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji w realizacji przyznanego potencjalnie uprawnienia, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny na strony. Następnie wskazując na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w związku z art. 77 Kpa autor skargi kasacyjnej podniósł, że zaskarżonym wyrokiem zaakceptowano przeprowadzone przez organ niepełne postępowanie dowodowe, albowiem nie zbadano w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności sprawy - nie przesłuchano skarżącej w tym zakresie, ograniczając postępowanie do dowodu z informacji udzielonej przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Uzasadniając w obszerny sposób ostatni z podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej zwrócono uwagę na: ogólnikowy charakter uzasadnienia zaskarżonego wyroku, brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz nie podanie żadnego przepisu, z którego mogłoby wynikać, że skarżącej nie przysługuje prawo do emerytury specjalnej. Ponownie zaakcentowano konieczność indywidualnego podejścia do pojęcia zdarzenia losowego oraz obowiązku ważenia interesów: społecznego i obywateli, przy podejmowaniu decyzji w oparciu o uznanie administracyjne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie przyjął, że świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, jest świadczeniem o charakterze szczególnym. Jak wynika z treści tego przepisu Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Zarówno wykładnia językowa, jak i celowościowa tego przepisu pozwalają stwierdzić, że jest to świadczenie mogące być przyznane tylko w sytuacjach wyjątkowych, zaś decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Nie może być zatem traktowane jako kompensacja wyrządzonych czy odczuwanych przez wnioskodawcę krzywd i uszczerbków. Rację ma Sąd pierwszej instancji podkreślając, że uprawnienie do żądania przyznania tego świadczenia należy łączyć z zasługami w działalności zawodowej, artystycznej, społecznej lub politycznej. Wbrew odmiennemu przekonaniu skarżącej powyższe kryteria mieszczą się w ustawowych kompetencjach Prezesa Rady Ministrów w zakresie warunków przyznawania przedmiotowego świadczenia. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. w szczególności wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1740/07), a taki sposób rozumienia tego przepisu zyskał aprobatę Trybunału Konstytucyjnego. W powołanym już przez Sąd pierwszej instancji wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 28/05 (OTK-A 2006r. Nr 9, poz 123) Trybunał Konstytucyjny wskazał bowiem, że ratio legis instytucji "emerytury specjalnej" sprowadza się do uhonorowania i zapewnienia godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, a także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Biorąc pod uwagę, że orzekając o przyznaniu świadczenia specjalnego organ podejmuje decyzję o charakterze uznaniowym kontrola sądowa z natury rzeczy ogranicza się do zbadania, czy wydane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności, a granice tego uznania są limitowane przepisami procedury administracyjnej, co zresztą podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd zatem winien zbadać, czy organ w sposób wyczerpujący wyjaśnił wszelkie okoliczności sprawy oraz czy prawidłowo dokonał oceny interesu indywidualnego wnioskodawcy w kontekście interesu publicznego. W rozpatrywanej sprawie skarżącą powołała się na szereg okoliczności dotyczących jej sytuacji rodzinnej oraz materialnej, przemawiających w jej ocenie za przyznaniem przedmiotowego świadczenia. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia specjalnego, gdyż nie posiada ona wyjątkowych zasług w określonej dziedzinie, które mogłyby stanowić ewentualną podstawę uwzględnienia złożonego wniosku. Sam fakt, że strona znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie stanowi bowiem dostatecznej podstawy do zastosowania powołanego przepisu. Dla osób znajdujących się w ciężkim położeniu materialnym przewidziano w ustawie o emeryturach i rentach świadczenie wyjątkowe ( art. 83 ) oraz świadczenia otrzymywane z pomocy społecznej. Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżąca wskazała na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w związku z art. 7 i 77 Kpa w tym znaczeniu, że gdyby Sąd pierwszej instancji dostrzegł naruszenie przez organ administracji wymienionych przepisów postępowania administracyjnego doszłoby do uwzględnienia skargi. Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób właściwy skontrolował legalność zaskarżonej decyzji, prawidłowo przyjmując, iż organ administracji nie dopuścił się naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, stosownie do wymogów wynikających z treści art. 7 i art. 77 Kpa. Zasadnie zwrócił uwagę Sąd, że na drodze administracyjnej przeprowadzono wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, właściwie oceniono zebrany materiał dowodowy, a wyprowadzonym wnioskom nie można odmówić słuszności. Stawiając zarzut niedostrzeżenia przez Sąd, że organ nie wyjaśnił dostatecznie sytuacji majątkowej i zdrowotnej wnioskodawczyni, a także jej syna, kasator nie dostrzega, że zarówno Prezes Rady Ministrów, jak i Sąd pierwszej instancji nie kwestionują trudnej sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej. Dokonując oceny tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że okoliczności te nie stanowią o istnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, z czym należy się zgodzić. Biorąc zatem pod uwagę, że wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone i w dostateczny sposób rozważone, czemu Sąd pierwszej instancji dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zarzut naruszenia przepisów postępowania w powyższym zakresie uznać należy za niezasadny. Fakt, że w odczuciu skarżącej wydana w sprawie decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż nie uwzględnia jej słusznego interesu, nie dowodzi naruszenia regulacji art. 7 i art. 77 Kpa, a w konsekwencji uchybienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Nie można zgodzić się z kolejnym zarzutem skargi kasacyjnej, postawionym w granicach podstawy naruszenia przepisów postępowania, wskazującym na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 2 w związku z art. 141 § 4 Ppsa. Podkreślenia przede wszystkim wymaga niezrozumiałość zarzutu w odniesieniu do pierwszego z powołanych przepisów, jest to bowiem norma kompetencyjna stwierdzająca jedynie, że do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne. Tymczasem kasator uzasadniając zarzut w tym zakresie wskazuje na związek tej regulacji z art. 141 § 4 Ppa i w tym kontekście podnosi brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi. Tak skonstruowany zarzut nie nadaje się do obrony. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 Ppsa pisemne motywy wyroku powinny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wszystkie te elementy zawiera. Przedstawiono w nim bowiem stan faktyczny sprawy wraz ze stanowiskiem stron oraz powołano podstawę prawną rozstrzygnięcia z jej wyjaśnieniem, a nadto Sąd pierwszej instancji ustosunkowował się do twierdzeń skarżącej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, w tym braku wyjaśnienia przez organ powodów wydania rozstrzygnięcia odmownego. Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony, albowiem w wyroku wyraźnie zaaprobowano stanowisko organu w zakresie odmowy przyznania świadczenia specjalnego uznając, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, ponieważ po jej stronie mimo trudnej sytuacji osobistej i majątkowej nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, szczególne zdarzenia losowe, zaś wnioskowane świadczenie nie stanowi odszkodowania za doznaną krzywdę, nie ma ono również charakteru socjalnego. Z tych wszystkich powodów, wobec braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa oddalił skargę kasacyjną. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, gdyż przepisy art. 199 i następne Ppsa regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami. Rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawiono Sądowi pierwszej instancji.