II OSK 181/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. WSA Wojciech Mazur /spr./ Protokolant asystent Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 486/09 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1) uchyla zaskarżony wyrok 2) zasądza od J. J. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II OSK 181/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II Sa/Wa 486/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm., dalej jako u.o.b.i.a), art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako Kpa) postanowił cofnąć J. J. pozwolenie na broń palną myśliwską przyznane rozkazem Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Komendant Główny Policji po rozpoznaniu odwołania J. J. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż podstawą wydania przedmiotowej decyzji był fakt prawomocnego skazania skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w Kamieniu Pomorskim z dnia [...] sierpnia 2005 r. sygn. akt [...] za przestępstwo z art. 178a § 1 kk, tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Ponadto zasadnym było cofnięcie J. J. pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.i.a. ze względu choćby na istnienie pośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego oraz otwarty charakter katalogu okoliczności uzasadniających zaliczenie posiadacza pozwolenia na broń do osób, w stosunku do których istnieje obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podkreślił, iż organy Policji nie zostały zobowiązane przepisami wskazanej wyżej ustawy do udowodnienia, że faktycznie posiadacz pozwolenia na broń lub osoba chcąca je uzyskać, posłuży się lub użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wystarczy bowiem samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenia (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych, a wykluczającego możliwość posiadania broni nawet w przypadku gdy jest ono jednorazowe, a zebrane w postępowaniu dowody korzystnie świadczą o osobie. Tym samym organy przyjęły, że do przesłanek nakazujących cofnąć pozwolenie na posiadanie broni należy zaliczyć, m.in. przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza te, których jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy. Organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wziął pod uwagę wysoki stopień szkodliwości społecznej przestępstwa popełnionego przez skarżącego i jego ewentualne następstwa – zagrożenie dla życia i zdrowia sprawcy oraz innych uczestników ruchu drogowego, umyślność czynu i ewentualne jego skutki. W skardze do sądu administracyjnego J. J. zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wskazał, że wykonał obowiązki wynikające z wyroku sądowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. sygn. akt [...] oraz, że w jego ocenie zaliczenie go do osób szczególnie niebezpiecznych powinno odbywać się z chwilą popełnienia przez niego przewinienia, a nie dopiero wtedy, gdy "komuś coś się przypomniało lub jakiś wydział chciał sobie poprawić statystyki wykonywanej pracy". Podniósł, że ustawodawca pozostawił "zbyt dużą dobrowolność interpretacji ustawy" co pozwala "rozbieżnie patrzeć na tę sprawę". W opinii skarżącego incydent, którego się dopuścił należy napiętnować, ale zaliczenie go do osób szczególnie niebezpiecznych jest dla niego – jako byłego żołnierza zawodowego, który całe swoje dorosłe życie miał do czynienia z bronią i amunicją – bardzo krzywdzące. Dodał, że przewinienie, które popełnił nie miało nic wspólnego z używaniem czy przechowywaniem broni łowieckiej. Jego zdaniem, decyzja cofająca mu pozwolenie na broń była obligatoryjna, a "nieczytelność ustawy" daje organom Policji dużą swobodę jej interpretacji. Wyrokiem z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 489/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie. Za bezsporny Sąd uznał fakt skazania J. J. prawomocnym wyrokiem sądu za czyn z art. 178a § 1 kk, tj. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kamieniu Pomorskim z dnia [...] sierpnia 2005 r. sygn. akt [...] J. J. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk, tj., że w dniu [...] maja 2005 r. na trasie Kamień - Wrzosowo na drodze publicznej kierował samochodem osobowym będąc w stanie nietrzeźwości ( 1,00 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). Jednakże w ocenie tegoż Sądu popełnienie tego rodzaju przestępstwa nie może jednak skutkować automatycznym przyjęciem, że w przypadku jego sprawcy zachodzi uzasadniona obawa użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. W związku z powyższym, błędnym było przyjęcie przez Komendanta Głównego Policji, że organy policji nie zostały zobowiązane przepisami ustawy o broni i amunicji do udowodnienia, że faktycznie posiadacz pozwolenia na broń lub osoba chcąca je uzyskać posłuży się lub użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, przyjmując, że wystarczy samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenie (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu było wykazanie związku między popełnionym przez skarżącego przestępstwem, czasem jaki upłynął od jego skazania, dotychczasowym postępowaniem skarżącego – sposobem życia i zachowania przez okres od momentu skazania, cechami jego charakteru, skłonnością do nadużywania alkoholu, opinią środowiska, opinią koła łowieckiego, itp. a uzasadnioną obawą użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd zarzucił jednocześnie organom administracji brak wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Komendant Główny Policji zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. - art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicj poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie może skutkować przyjęciem, że w przypadku jego sprawcy zachodzi uzasadniona obawa użycia prze niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, podczas gdy rodzaj popełnionego przestępstwa oraz okoliczności przedmiotowej sprawy prowadzą do przeciwnych wniosków i wskazują na zaistnienie takiej obawy; 2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie przez sąd administracyjny, że w sprawie domniemanie zachowania sprawcy popełnionego czynu, którego podstawą może być fakt skazania o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych i wykluczający możliwość posiadania broni, nie jest wystarczające do cofnięcia stronie pozwolenia na broń, podczas gdy obawa użycia przez stronę broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego wynika z faktu, iż J. J. został skazany za przestępstwo o wysokim stopniu szkodliwości społecznej z uwagi na jego możliwe nastepstwa, tj. śmierć lub kalectwo nie tylko samego sprawcy, ale też innych uczestników ruchu drogowego; - art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. polegające na przyjęciu przez sąd administracyjny, że fakt skazania za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie może stanowić wyłącznej podstawy cofnięcia pozwolenia na broń oraz, że "uzasadniona obawa" dotyczy przewidywanych zachowań, które może uzasadniać dotychczasowe postępowanie danej osoby, czy ujemne cechy charakteru, podczas gdy, jak wynika z już ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego sam fakt skazania za przedmiotowe przestępstwo stanowi przesłankę do cofnięcia skazanemu pozwolenia na broń, a zachowanie (nawet jednorazowe), ale świadczące o lekceważeniu normy zakazującej prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, burzy całokształt dotychczasowych dobrych opinii środowiska, całokształt dotychczasowego postępowania, bowiem okoliczności zdarzenia potwierdzają istotne obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Z tych przyczyn wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż organy Policji wykazały w sposób niebudzący wątpliwości istnienie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez J. J. czynem, za który został skazany prawomocnym wyrokiem i cechami jego charakteru oraz jego postępowaniem, które uprawdopodobniło obawę, iż może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Na poparcie swych tez kasator przytoczył przykłady orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie, które jego zdaniem potwierdzają zasadność wydanych decyzji przez organy obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie posiada usprawiedliwione podstawy, tak w zakresie powołanych w niej zarzutów naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania – m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jak i zarzutu dokonania błędnej wykładni przepisów prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust.1 pkt 6 u.o.b.i.a. Z uwagi na charakter sprawy oraz sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej punktem wyjścia należało uczynić przepisy prawa materialnego będące podstawą orzekania przez organy administracji, gdyż to ich błędna wykładnia stanowiła podstawę uchylenia decyzji administracyjnych przez Sąd I instancji. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.i.a. pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż bezspornym w sprawie niniejszej jest fakt skazania J. J. prawomocnym wyrokiem sądu za czyn z art. 178a § 1 kk, tj. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Nie można natomiast zgodzić się z argumentacją tegoż Sądu, iż popełnienie przestępstwa przez osobę posiadającą pozwolenie na broń, które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie do przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu może w konkretnych okolicznościach uzasadniać stanowisko, że osoba taka nie daje gwarancji, że nie będzie nosić i nie użyje broni będąc w stanie nietrzeźwości. Sąd ten dokonał błędnej wykładni przepisów w/w ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko przedstawione w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2026/09, iż "skoro posiadacz pozwolenia na broń będąc w stanie nietrzeźwym prowadzi pojazd po drodze publicznej, to stanowi o jego nieodpowiedzilanym zachowaniu będącym naruszeniem porządku prawnego w sposób szczególny, bo w stanie nietrzeżwości, podważa tym samym domniemanie, iż osoba ta będzie użytkowała broń w sposób zgodny z interesem porządku publicznego. O ziszczeniu się przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 1999 r. o broni i amunicji decyduje nie popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, ale fakt, że przestępstwo to popełniono w warunkach nietrzeźwości". Podzielić należy zatem zarzut skargi kasacyjnej, iż fakt prawomocnego skazania za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji jest wystarczającą przesłanką do tego, aby organ Policji nałożył obligatoryjnie obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w stosunku do takiej osoby, wobec której istnieje uzasadniona obawa, że użyje ona broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, jeżeli przestępstwo to zostanie popełnione w stanie nietrzeźwości jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy. Należy mieć na względzie, iż prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawo do posiadania broni ma w świetle powołanej wyżej ustawy reglamentacyjny charakter. Osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać kolizji z prawem, z całą pewnością wymagać od nich należy nieskazitelnej postawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezspornym jest, iż skarżący – świadomie i w sposób umyślny naruszając obowiązujący ład prawny, takiej postawy nie okazał, a więc nie daje on gwarancji przestrzegania przepisów ustawy o broni i amunicji w zakresie nie tylko bezpiecznego posiadania broni palnej, ale również jej używania. Z całą stanowczością podkreslić również należy, iż fakt skazania danej osoby za przestępstwo w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości burzy dotychczasowy porządek prawny w zestawieniu z jego dotychczasowym postępowaniem czy cechami charakteru, jak również pozytywnymi opiniami w miejscu zamieszkania, środowisku czy też opiniami koła łowieckiego. Nie podważając tych pozytywnych okoliczności faktem jest, że skarżący złamał prawo i uczynił to na tyle skutecznie, iż mogło to stanowić podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Poglądy zatem i zaprezentowana argumentacja organów obydwu instancji jest w tej materii zasadna, co czyni usprawiedliwionym zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej. Na marginesie podkreślić należy, iż ustawodawca skierował 10 stycznia 2011 r. do Kancelarii Prezydenta nowelizację ustawy o broni i amunicji, gdzie w art. 15 ust 1 pkt 6b enumeratywnie wymienia się, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom skazanym prawomocnie za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnionym w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie uwagi wyżej przedstawione, dokona ponownej analizy wniesionej do Sądu skargi i zbada legalność wydanych decyzji administracyjnych. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.