IV SA/Wa 1011/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skarg J. B. i I. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 roku; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących J. B. i I. B. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IVSA/Wa l011/09 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2009 r., w której stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. gm. Z. oraz decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 1979 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. i D. gm. Z. w części dotyczącej gruntów wydzielonych w wyniku wymian R. stanowiących obecnie jej własność. W przedmiocie nieważności obu decyzji zatwierdzających projekty wymiany gruntów Minister orzekał po raz kolejny. Uprzednio stwierdzał ich nieważność, a rozstrzygnięcia te uchylał dwukrotnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 17.03.2000 r., sygn. akt II SA 2108/99 oraz z dnia 5.11.2002 r., sygn. akt II SA 3899/01, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 22.09.2005 r, sygn. akt IV SA/Wa 381/05, oraz z dnia 2.02.2007r. sygn. akt IV SA/Wa 2068/06 W kwestionowanych rozstrzygnięciach, wydanych w obecnie toczącym się postępowaniu w tej sprawie Minister - powołując się na nadesłane mu akta Urzędu Wojewódzkiego w L., w tym na rejestr szacunku porównawczego gruntów wsi D. i D. przed wymianą - stwierdził, że będące własnością wnioskodawców I. i J. B. grunty objęte owymi postępowaniami wymiennymi, zostały wykazane w tych rejestrach jako grunty R. Skutkiem tych zapisów grunty objęte postępowaniem wymiennym należne małż. B. również zostały wydzielone tej S. Powyższe spowodowało niewydzielenie małż. B. należnego ekwiwalentu gruntowego, co rażąco naruszyło przepisy o scalaniu i wymianie gruntów. Minister wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.12.1996 r., sygn. akt I CRN 130/95, że małżonkowie B. stali się współwłaścicielami gruntów wydzielonych ww. S. w ramach owych postępowań wymiennych. Stanowi to w ocenie Ministra podstawę do wydzielenia (na drodze postępowania administracyjnego) należnego małżonkom B. ekwiwalentu z gruntów wydzielonych S. Dlatego zdaniem organu naczelnego należało ograniczyć się do stwierdzenia nieważności decyzji jedynie w części. I. i J. B. we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze stwierdzili, powołując się na zapadłe w tej sprawie uprzednio wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że Sądy jednoznacznie uznawały, iż kwestionowane w trybie nadzwyczajnym decyzje zatwierdzające przedmiotowe projekty wymiany gruntów zostały wydane z naruszeniem prawa. Minister winien, stosownie do wskazań WSA orzec co do całości wniosku i ustalić, czy w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne w zakresie niektórych nieruchomości objętych wymianą, a tego nie uczynił, ignorując te wskazania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszyła przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, iż w rozstrzyganej sprawie dwukrotnie wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17.03.2000 r., sygn. akt II SA 2108/99 oraz z dnia 5.11.2002 r., sygn. akt II SA 3899/01. W myśl art. 99 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA wydanym przed dniem 1.01.2004 r. wiąże w sprawie tak Sąd jak i organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Nadto w sprawie tej wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 22.09.2005 r, sygn. akt IV SA/Wa 381/05, oraz z dnia 2.02.2007r. sygn. akt IV SA/Wa 2068/06 zawierając wskazania jakich winien dopełnić organ naczelny ponownie rozpoznając sprawę po uchyleniu jego dotychczasowych rozstrzygnięć. Przepis art. 153 P.p.s.a. z kolei stanowi, że tak ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania wiążą zarówno ten Sąd jak i organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wskazanym przepisom Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi niewątpliwie uchybił. Należy bowiem zauważyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w swym wyroku z dnia 22.09.2005 r. jak też w wyroku z dnia 2.02.2007r. wyraźnie powołał się na wcześniejsze rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zapadły w tej sprawie. Przesądzono w nich, że nieprzydzielenie działek zamiennych skarżącym, za ich włączone do postępowania wymiennego działki stanowiło rażące naruszenie prawa oraz, że w przypadku działek, które uzyskały osoby trzecie na podstawie czynności cywilnoprawnych, nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Takie stwierdzenia zaprezentowane w wyrokach sądu winny skłonić organ orzekający do rozważenia możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 158 § 2 k.p.a. Ponadto należy zauważyć, że we wskazanych wyrokach Wojewódzki Sąd Administracyjny nałożył na organ administracji obowiązek rozstrzygnięcia o całości wniosku, a w razie wątpliwości zalecił zwrócenie się do stron o uściślenie zakresu żądania. Nałożył obowiązek uwzględnienia skutków prawnych dotychczasowych wyroków zapadłych w tej sprawie. Zalecił Ministrowi dokonanie oceny, czy wobec wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych w zakresie niektórych nieruchomości objętych wymianą, możliwe jest przyjęcie, że decyzje nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych w całości, uwzględniając faktyczne związki, jakie musiały występować przy rozdziale ekwiwalentnych gruntów w 1978 i w 1979 r. Przede wszystkim jednak Sąd podkreślił, o czym już wspomniano, iż kwestionowane decyzje z 1978 i 1979 r. wydane zostały w zakresie działek skarżących z rażącym naruszeniem prawa, lecz wywołały nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 Kpa), a o fakcie tym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wiążących w tej sprawie wyrokach. Przytoczone wskazania zawarte w wyrokach sądowych nie pozwalały organowi na stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...].06.1978 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. gm. Z. oraz decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...].09.1979 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. i D. gm. Z. - w części dotyczącej gruntów wydzielonych w wyniku wymian R. stanowiących obecnie jej własność, bez wypowiedzenia się w formie procesowej o pozostałej części decyzji i to bez rozważenia możliwości zastosowania art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 k.p.a. Minister pominął wskazania co do dalszego postępowania oraz ocenę prawną zawarte we wskazanych powyżej wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którymi był związany, podobnie jak i Sąd orzekający obecnie w tej sprawie. Stwierdzenie przez Sąd, iż zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję wydaną z naruszeniem prawa procesowego (art. 156 Kpa w zw. z art. 158 § 2 Kpa), co w rozpoznawanej sprawie miało wpływ na jej wynik, prowadząc do jej wadliwości, uzasadnia uchylenie tak zaskarżonej decyzji, jak też decyzji ją poprzedzającej. W ponownie prowadzonym postępowaniu w tej sprawie organ winien zastosować się do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w przytoczonych wyrokach sądów administracyjnych jak też w wyroku niniejszym. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.