II GSK 353/10

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2010-04-20

Skład orzekający: Krystyna Anna Stec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mimo że skarżący zaskarżył ją jedynie w części odmawiającej umorzenia należności, a część dotycząca umorzenia była dla niego korzystna?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 PPSA, ponieważ w sentencji wyroku uchylił decyzję w całości, podczas gdy uzasadnienie wskazywało na podstawy do uchylenia jedynie części decyzji. Stwierdzono rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku S. K. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia całości należności, wskazując na możliwość egzekucji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS umorzył część należności dotyczących ubezpieczenia wnioskodawcy, ale utrzymał w mocy odmowę umorzenia składek pracowniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS w całości. S. K. zaskarżył wyrok WSA do NSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym uchylenie w całości decyzji, która w części była dla niego korzystna.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. Zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz S. K. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 686/09 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2009 r. nr 2 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz S. K. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie 2. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] października 2007 r. znak – [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił S. K. umorzenia należności z tytułu składek: na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 2003 r. do maja 2007 r. wraz z odsetkami, w łącznej wysokości 35.463,60 zł, na ubezpieczenia zdrowotne za okres od sierpnia 2005 r. do maja 2007 r. wraz z odsetkami, w łącznej wysokości 7.621,20 zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 2006 r. do maja 2007 r. wraz z odsetkami, w łącznej wysokości 343,92 zł. W uzasadnieniu tej decyzji ZUS stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity w Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Ponadto, zgodnie z art. 28 ust. 3 a) tej ustawy, składki mogą być umarzane także przy braku całkowitej nieściągalności na warunkach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Z kolei zgodnie z art. 32 ww. ustawy do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenia zdrowotne w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne. Dalej ZUS stwierdził, że nie zachodzą podstawy do umorzenia składek skarżącego ani z ustawy (całkowita nieściągalność), ani z rozporządzenia wykonawczego. ZUS przyznał, że sytuacja skarżącego jest trudna, gdyż jedynym źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest świadczenie rentowe w wysokości 459,57 zł brutto, ale też wskazał, że wnioskodawca jest współwłaścicielem 9 arowej działki, na której stoi warsztat, na której Zakład zabezpieczył swoje wierzytelności w drodze hipoteki, a komornik skarbowy dokonał zajęcia ruchomości znajdujących się w warsztacie, które również mogą stanowić przedmiot skutecznej egzekucji. W dalszej części decyzji podkreślono, że S. K. posiada również zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych finansowanych przez zatrudnionych pracowników, które nie podlegają umorzeniu. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ZUS wydał decyzję nr [...] z [...] marca 2008 r., którą utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2007 r. Stwierdził, że nadal istnieją możliwości ściągnięcia zadłużenia, o czym świadczy skutecznie prowadzona egzekucja ze świadczenia rentowego a także posiadanie przez stronę majątku ruchomego i nieruchomego. Organ podkreślił jednocześnie, że do zadłużenia doszło wskutek nieopłacania przez stronę składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Wyrokiem z 12 listopada 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1544/08, WSA w Warszawie uchylił decyzję ZUS z [...] marca 2008 r. Sąd uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał w tym zakresie na przepisy art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i podniósł, że w przypadku decyzji uznaniowej, a taką jest decyzja w przedmiocie umorzenia składek, koniecznym jest takie jej uzasadnienie, które wykaże, że organ poczynił wszelkie konieczne ustalenia faktyczne i rozważył je wszechstronnie. Uznając, że decyzja odmowna została wydana bez spełnienia tych warunków Sąd wskazał czynności proceduralne konieczne do przeprowadzenia przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Wyraził też pogląd, iż z obecnie przedstawionego materiału dowodowego wynika, że skarżący żyje na krawędzi ubóstwa i nie wiadomo z jakich okoliczności organ wyprowadził wniosek o możliwości zaspokojenia roszczeń. W końcowej części swego uzasadnienia Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 ustawy, co oznacza, że nie ma możliwości umorzenia, odroczenia płatności i rozłożenia na raty składek opłacanych przez pracodawcę za ubezpieczonego pracownika. Czym innym jednak są składki, a czym innym należności z tytułu składek, do których ograniczenie z art. 30 nie ma zastosowania. Orzekając ponownie ZUS wydał decyzję nr [...] z [...] maja 2009 r., którą zmienił decyzję z [...] października 2007 r., znak [...], w ten sposób, że umorzył należności składkowe S. K. wyłącznie w zakresie dotyczącym ubezpieczenia wnioskodawcy: na ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 2005 r. do maja 2006 r. w kwocie 7.701,20 zł obejmującej odsetki, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2005 r. do maja 2006 r. w kwocie 3.996,55 zł również obejmującej odsetki. Jednocześnie ZUS utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] października 2007 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek pracowniczych zarówno finansowanych przez pracodawcę, jak i ubezpieczonych na: ubezpieczenie społeczne za okres od maja 2005 r. do maja 2007 r. w kwocie wynoszącej z odsetkami 23.203,72 zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2005 r. do maja 2007 r. w kwocie wynoszącej wraz z odsetkami 2.858,62 zł, Fundusz Pracy i FGŚP za okres od lutego 2007 r. do maja 2007 r. w łącznej kwocie wraz z odsetkami 286,44 zł. W uzasadnieniu tej decyzji ZUS podniósł, że nie ma w sprawie całkowitej nieściągalności długu składkowego, która uzasadniałaby jego umorzenie na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nadal prowadzona jest skuteczna egzekucja ze świadczenia rentowego S. K., Zakład jest wierzycielem hipotecznym nieruchomości, której dłużnik jest współwłaścicielem. Organ wskazał jednakże na przepis art. 28 ust. 3a tej ustawy, który pozwala na umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek także wówczas, gdy nie zachodzi całkowita ich nieściągalność. Sięgając zatem do przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powołując § 3 ust. 1 tego aktu, organ stwierdził, że przedłożone przez S. K. dokumenty potwierdzają trudną sytuację jego rodziny, co dało podstawę do umorzenia części długu zobowiązanego w granicach dopuszczalnych prawem, to znaczy tylko składek na własne ubezpieczenie wnioskodawcy. Decyzję tę S. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w części, w której utrzymano nią w mocy decyzję ZUS w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek pracowniczych zarówno finansowanych przez pracodawcę jak i ubezpieczonych, zarzucając jej naruszenie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskutek niezastosowania tego przepisu w warunkach, gdy jego sytuacja finansowa uzasadnia całkowite umorzenie zaległości z tytułu składek. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd zauważył, że składała się ona z dwóch członów: po pierwsze - zmieniała decyzję z [...] października 2007 r. w ten sposób, że umarzała należności składkowe skarżącego w zakresie dotyczącym jego ubezpieczenia, po drugie - utrzymywała w mocy decyzję w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek pracowniczych zarówno finansowanych przez pracodawcę jak i ubezpieczonych. WSA wskazał, że pierwsze z tych rozstrzygnięć nie zostało zaskarżone do Sądu (umorzenie należności składkowych), nie jest przedmiotem postępowania sądowego i dlatego nie podlega ocenie przez Sąd w niniejszym wyroku. Natomiast pkt 1 wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji odnosi się do tej części, w której została ona zaskarżona. Odnośnie zaskarżonej części decyzji (utrzymującej w mocy decyzję o odmowie umorzenia składek pracowniczych) Sąd powołał art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) i wskazał, iż w wyroku z 12 listopada 2008 r. WSA w Warszawie zawarł ocenę prawną, która ma charakter wiążący w toku dalszego postępowania tak przed organem, jak i obecnie orzekającym Sądem. Tak więc Sąd stwierdził, że w świetle art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy. Oznacza to, że wyłączenie możliwości zastosowania umorzenia, rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności dotyczy tylko składek opłacanych przez pracodawcę za ubezpieczonego pracownika. Pojęcie składka nie może być jednak utożsamiane z pojęciem należności z tytułu składek. To drugie pojęcie ma strukturę wieloczłonową i obejmuje, oprócz samych składek, pozostałe elementy należności z tytułu składek od zatrudnionego pracownika, w tym również same odsetki od składek. Sąd wskazał, że po pierwsze, właściwą formą orzeczenia w przypadku rozstrzygania wniosku o umorzenie składek opłacanych przez pracodawcę za ubezpieczonego pracownika, jest decyzja o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skoro bowiem nie ma prawnej możliwości orzeczenia takiej ulgi, ponieważ została ona wykluczona przez ustawodawcę, to znaczy, że ZUS nie ma kompetencji do merytorycznego orzekania w tej kwestii, czyli ani do jej przyznania, ani odmowy przyznania. Zarówno jedna, jak i druga z tych form orzeczenia oznacza merytoryczną decyzję albo przyznającą prawo do ulgi, albo odmawiającą takiego prawa. Taka merytoryczna decyzja w tym przedmiocie została wydana w niniejszej sprawie, bowiem w zaskarżonej części została utrzymana w mocy decyzją z 31 października 2007 r. o odmowie umorzenia składek pracowniczych zarówno finansowanych przez pracodawcę, jak i ubezpieczonych na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W tym zakresie - w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 105 k.p.a. i dlatego w tym zakresie podlega uchyleniu przez Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Ponadto WSA w G. wskazał, iż z końcowej części uzasadnienia decyzji wynika, że z uwagi na trudną sytuację skarżącego umorzono jego zobowiązania w granicach dopuszczonych prawem. Przy bardzo lapidarnym uzasadnieniu tej kwestii Sąd uznał, że organ stanął na stanowisku, zgodnie z którym sytuacja skarżącego uzasadnia zastosowanie wnioskowanych ulg, ale można było je zastosować tylko w odniesieniu do składek dotyczących ubezpieczenia wnioskodawcy, ponieważ w pozostałym zakresie nie zezwala na to stan prawa. Konsekwencją takiego poglądu była odmowa umorzenia składek opłacanych przez skarżącego za ubezpieczonych pracowników, co w powiązaniu z sentencją decyzji oznacza, że pogląd ten został także zastosowany do odsetek od tego rodzaju składek. Wg Sądu takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Warszawie, który wyraźnie stwierdził, że przepis art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zezwala na umorzenie składek opłacanych przez pracodawcę za ubezpieczonego pracownika, ale już nie wyklucza zastosowania tej ulgi w odniesieniu do innych należności z tytułu składek, jak np. odsetek od tych składek. Stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji w tym zakresie stanowi zatem o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. co również powoduje konieczność uchylenia tej części zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Konkludując Sąd wskazał, iż rozstrzygając sprawę ponownie w tym zakresie Zakład przyjmie - za poprzednim wyrokiem WSA w Warszawie - iż wykluczenie stosowania unormowań w zakresie umarzania, odraczania terminu płatności i rozkładania na raty dotyczy tylko składek opłacanych przez pracodawcę za ubezpieczonego pracownika, ale już nie dotyczy innych należności z tytułu składek od zatrudnionego pracownika, które nie są stricte składkami. Stan prawny pozwala zatem Zakładowi na orzekanie w zakresie umorzenia, rozłożenia na raty czy odroczenia terminu płatności odsetek od składek opłacanych przez pracodawcę i innych należności z tego tytułu niebędących składkami i takie orzeczenie należy podjąć w ramach przyznanego Zakładowi uznania. S. K. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w punkcie 1 w części, w której uchylono decyzję nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2009 r. w zakresie, w którym organ zmienił decyzję nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2007 r., znak [...] w ten sposób, że umorzył należności składkowe w zakresie dotyczącym wyłącznie ubezpieczenia wnioskodawcy za okres i w kwocie: ubezpieczenia społeczne za okres 02/2005 - 05/2006 w łącznej kwocie 7.701,20 zł, w tym należność główna 6.525,20 zł, odsetki 1.176,00 zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/2005 - 05/2006 w łącznej kwocie 3.996,55 zł w tym: należność główna 3.506,55 zł, odsetki 490,00 zł. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania, a to: 1. art. 134 § 2 p.p.s.a. które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania a polegało na uchyleniu w całości decyzji nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2009 r., pomimo iż decyzja ta była zaskarżona i niekorzystna dla skarżącego jedynie w części, w której utrzymano w mocy decyzję ZUS w zakresie odmowy umorzenia części należności składkowych. Natomiast w części, w której umorzono skarżącemu niektóre spośród zaległości składkowych, ww. decyzja nr [...] była dla skarżącego oczywiście korzystna, nie została przez niego zaskarżona do WSA, a pomimo to została przez WSA uchylona, 2. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a., mające wpływ na treść wyroku, poprzez orzeczenie w jego sentencji o uchyleniu w całości ww. decyzji nr [...] ZUS przy równoczesnym stwierdzeniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż wyeliminowana z obiegu prawnego winna być jedynie część zaskarżonej decyzji (odmawiająca umorzenia części należności składkowych), w szczególności z uwagi na brak zastosowania się przez organ administracyjny do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1544/08. Mając powyższe na uwadze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm. Nadto skarżący wniósł o pilne rozpoznanie sprawy z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne i na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że zachodzi rozbieżność pomiędzy treścią sentencji wyroku a jego uzasadnieniem, która może rodzić wątpliwość czy organ winien ponownie orzec o umorzonych już składkach czy też nie. Według kasatora interpretacja przepisów prawa przyjęta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest dla skarżącego korzystna i w swej merytorycznej części całkowicie trafna (skarżący nie wnosi żadnych zarzutów, co do wywodów zawartych w uzasadnieniu a dotyczących meritum sprawy), tym niemniej treść samej sentencji wyroku, jest już dla skarżącego częściowo niekorzystna, gdyż uchylając całą decyzję nr [...], WSA w G. uchylił również korzystne rozstrzygnięcie ZUS, tj. częściowe umorzenie należności składkowych. Skarżący podniósł - powołując orzecznictwo NSA - że treść sentencji wyroku ma pierwszeństwo wobec jego uzasadnienia i zauważył, iż wobec dwuczłonowości zaskarżonej decyzji możliwe było jej uchylenie w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, przy czym art. 174 powołanej ustawy określa podstawy, na jakich skarga kasacyjna może być oparta. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy), co uzasadniało jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 ww. ustawy - wobec zrzeczenia się przez kasatora rozprawy i braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, w szczególności wobec trafności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Powołany przepis określa elementy uzasadnienia wyroku. Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku powinno zawierać zarówno zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron jak i podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te jej przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego tj. art. 145-151 p.p.s.a. Art. 145 § 1 pkt 1 ustawy regulującej procedurę sądowoadministracyjną wskazuje, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części. Przepis ten łączy jednak rozstrzygnięcie ze stwierdzeniem naruszenia wskazanych w nim przepisów prawa materialnego lub procesowego. Przyjąć zatem należy, iż w przypadku oparcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., jak w rozpoznawanej sprawie, tzn. w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - przy czym skarga kasacyjna nie kwestionuje zastosowania ww. przepisu - w celu pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, niezbędne będzie odniesienie się do przepisów, naruszenie których stwierdzono w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skoro w sentencji wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny "uchylił zaskarżoną decyzję", tzn. że uchylił ją w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał na naruszenie przez organ art. 105 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. jedynie w zakresie zawartego w decyzji rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej odmawiającej umorzenia składek pracowniczych finansowanych przez pracodawcę jak i ubezpieczonych. Brak natomiast wskazania podstawy prawnej i jej wyjaśnienia, co do uchylenia decyzji w części dotyczącej umorzenia należności składkowych skarżącego w zakresie obejmującym jego ubezpieczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył wprawdzie, że rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia ww. należności składkowych nie zostało zaskarżone. W rozważaniach swych stwierdził ponadto, iż pkt 1 wyroku ("uchyla zaskarżoną decyzję") odnosi się do tej części decyzji, która została zaskarżona. Świadczy to jednak - jak trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej - o rozbieżności między rozstrzygnięciem zawartym w sentencji wyroku a jego uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że dla istnienia decyzji w obrocie prawnym znaczenie ma rozstrzygnięcie podjęte przez sąd, umieszczone w sentencji wyroku, nie zaś stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu tego wyroku (v. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2006 r. sygn. akt II FSK 703/05 /Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych/). W tym stanie rzeczy, skoro zgodnie z treścią sentencji zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji uchylił w całości decyzję bezspornie zawierającą dwa rozstrzygnięcia, a w uzasadnieniu wskazał i wyjaśnił podstawę prawną uchylenia jednego z tych rozstrzygnięć, to jest to uchybienie procesowe mające wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji w omówionym art. 141 § 4 p.p.s.a. przemawia zatem za przyjęciem, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 134 § 2 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten wprowadza zakaz orzekania przez sąd na niekorzyść skarżącego, chyba że sąd ten stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że sąd nie może uchylić zaskarżonej decyzji, gdy w jego ocenie w ponownym postępowaniu przed organem administracji publicznej mógłby zostać wydany akt mniej korzystny dla skarżącego. W rozpoznawanej sprawie tymczasem autor skargi kasacyjnej naruszenie ww. przepisu upatruje przede wszystkim w wydaniu wyroku uchylającego decyzję w całości, pomimo zaskarżenia jej tylko w części niekorzystnej dla strony. Skarga kasacyjna nie zawiera jednak zarzutu przekroczenia przez Sąd pierwszej instancji granic zaskarżenia, z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji powyższego kwestia ta - wobec powołanej na wstępie zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) - nie może być zatem przedmiotem kontroli kasacyjnej. Ponadto dodać należy, iż w doktrynie zasadnie przyjmuje się, że dokonanie oceny czy uwzględnienie skargi nastąpiło na korzyść czy na niekorzyść skarżącego nie jest możliwe w sytuacji, gdy uwzględnienie skargi następuje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) czy c) p.p.s.a. (v.T. Woś i in. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 440 teza 25). Nie można też nie dostrzec, że w rozpatrywanym przypadku Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał - na mocy art. 153 p.p.s.a. - na związanie organu, działanie którego było przedmiotem zaskarżenia, wydanym w sprawie wyrokiem WSA z dnia 12 listopada 2008 r., w uzasadnieniu którego zawarto ocenę prawną, uwzględnienie której skutkowało korzystnym dla strony umorzeniem należności składkowych skarżącego w zakresie dotyczącym jego ubezpieczenia. Tym samym nie można uznać, by w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w ponownym postępowaniu przed organem administracji publicznej wobec uchylenia zaskarżonej decyzji mogło dojść do wydania w ww. zakresie aktu mniej korzystnego dla skarżącego. Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 2 p.p.s.a. jest zatem chybiony. Jednakże w świetle tego, co zostało wyżej powiedziane, skargę kasacyjną usprawiedliwia zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem orzekł o kosztach postępowania stosownie do wyniku tego postępowania (art. 200 p.p.s.a.) uwzględnienie skargi kasacyjnej skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku także w części dotyczącej rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2 - 3 i art. 132 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło