VIII SA/Wa 403/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach na 2007 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego G. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( zwana dalej ARiMR) w R. działając na § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2007r. Nr 68. poz. 448, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy ONW) w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r. Nr 64, poz. 427), zwana dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej kpa, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] maja 2007r. odmówił G.C. przyznania płatności ONW na 2007 rok. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wywiódł, iż zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy ONW pomoc finansowa jest przyznawana jeżeli łączna powierzchnia gruntów rolnych położonych na obszarach górskich wynosi co najmniej 1 ha. Z uwagi na fakt, że w dniu [...] stycznia 2008r. wnioskujący o przyznanie płatności przekazał gospodarstwo rolne na następcę przedmiotowa pomoc finansowa nie może być przyznana. Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 20009r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji wydanej przez organ i instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Stwierdził, iż w dniu [...] maja 2007r. G.C. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich na 2007 rok. Wniosek obejmował czternaście działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. W dniu [...] stycznia 2008r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął akt notarialny – umowa darowizny z dnia [...] stycznia 2008r., na podstawie której G.C. w związku z ubieganiem się o ustalenie prawa do renty strukturalnej, przekazał posiadane gospodarstwo rolne na następcę zaprzestając tym samym prowadzenia działalności rolniczej. Powołując treść z § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy ONW organ wywiódł, iż płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269 ze zm.), jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej 1 ha. Stosownie do postanowień § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia, w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich położonych na obszarach ONW działek lub ich części na rzecz innego podmiotu, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy płatność ONW przysługuje temu podmiotowi, jeżeli spełnia określone warunki. Organ podał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2008r. skarżącemu przyznana została renta strukturalna, warunkiem nabycia której było przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Przyznanie renty, w ocenie organu odwoławczego wyklucza możliwość przyznania pomocy finansowej we wnioskowanym przez skarżącego zakresie. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył G.C. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, iż gospodarstwo rolne przekazał córce A.Z. w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną. Umowa, w przepisanej prawem formie, została sporządzona w dniu [...] stycznia 20008r. W ocenia skarżącego organ nie miał podstaw do odmowy przyznania pomocy finansowej ONW na 2007r. bowiem skarżący przekazał gospodarstwo rolne i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w 2008r., a dochodzone przez niego płatności dotyczą 2007r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Sądu zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, niezbędnym stało się więc ich wyeliminowanie z porządku prawnego. Istotę sporu w przedmiotowym postępowaniu stanowi ustalenie, czy skarżący G.C. spełnił ustawowe warunki przyznania pomocy finansowej do przyznania płatności ONW na 2007r., w szczególności czy wpływ na prawo do przyznania pomocy finansowej miała dokonana w 2008 roku zmiana stanu faktycznego sprawy polegająca na przeniesieniu własności gruntów rolnych. Zgodnie z postanowieniami § 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy ONW, wniosek o przyznanie płatności ONW składa się co roku, do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę rolnika w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. W myśl art. 18 ust. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Stosownie natomiast do postanowień art. 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003, str. 1-69, ze zm.; Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269 ze zm.) płatności dokonywane w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przekazywane są na rzecz beneficjentów raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego. Z powołanego przepisu wynika, że realizowana w ramach wsparcia bezpośredniego pomoc finansowa wypłacana jest za dany rok kalendarzowy. W sprawie niniejszej zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta o płatność ONW zaistniała w styczniu 2008 roku, a wniosek odnosił się do płatności za 2007 rok. Organy administracji błędnie uznały, że strona powinna być posiadaczem działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności do momentu wydania przez organ decyzji w sprawie płatności bowiem ich zdaniem warunek posiadania gruntów musi być spełniony zarówno w dniu składania wniosku, jak i w dniu wydania decyzji. Przyjęto zatem, że podstawą orzekania jest stan faktyczny sprawy istniejący w dniu wydania decyzji przez organ I instancji , a w tej dacie skarżący nie spełniał kryterium obszarowego, ponieważ posiadał grunty o powierzchni mniejszej niż 1 ha. Zgodnie z treścią § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy ONW pomoc finansowa jest przyznawana jeżeli łączna powierzchnia gruntów rolnych położonych na obszarach górskich wynosi co najmniej 1 ha. Płatność do gruntów rolnych przysługuje osobie, która faktycznie, rolniczo użytkuje grunty rolne (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2008 r., II GSK 383/08). W przepisie tym nie stanowi się natomiast, że rolnik, aby otrzymać płatności musi posiadać grunty do momentu wydania decyzji. Ponadto w podstawie prawnej zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji wskazano § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy ONW, art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w treści zaś nawiązano do rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia rolników. Należy zauważyć, że z żadnego ze wskazanych przepisów nie wynika, aby warunkiem przyznania płatności było posiadanie przez rolnika gruntów do momentu wydania decyzji w sprawie płatności. Powoływany przez organ przepis § 6 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy ONW stanowi, że w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi przy spełnieniu warunków określonych pkt 1 i 2 tego przepisu. Istotą tego przepisu jest określenie warunki cesji uprawnień do płatności ONW na inny podmiot niż podmiot, który złożył wniosek i przepis ten nie stoi w opozycji do przedstawionego wyżej poglądu, bowiem ustawodawca pomija tu kwestię, iż przyznanie płatności następuje za dany rok kalendarzowy. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że skarżący był właścicielem gospodarstwa rolnego wymienionego we wniosku w dacie złożenia tego wniosku. Bezspornym jest również, iż z dniem [...] stycznia 2008r. G.C. przeniósł własność posiadanych gruntów rolnych na następcę i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Wydanie tych działek nastąpiło w dniu sporządzenia umowy notarialnej. Do tego czasu skarżący rolniczo je użytkował. Wreszcie bezspornym jest i to, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżący nie posiadał już gruntów, które wcześniej zadeklarował we wniosku. Oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie skarżącego do płatności ONW za rok 2007 wskazać należy, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniał on przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. W rozpoznawanej sprawie zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, nastąpiła w dniu [...] stycznia 2008r., a więc po upływie okresu objętego wnioskiem skarżącego o przyznanie pomocy finansowej. Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżący G.C. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, oceniana w dniu wydania decyzji ( w niniejszej sprawie ocena ta dokonywana była w styczniu 2009r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez beneficjenta płatności. Niczym nieuzasadniona zwłoka organu nie może tamować normalnych życiowych sytuacji, jakie wystąpiły w życiu beneficjenta. Skarżący miał bowiem prawo spełniając ustawowe warunki wnieść o przyznanie dopłat bezpośrednich za 2007 rok, a następnie wobec zmiany sytuacji życiowej przysługiwało mu uprawnienie do przeniesienia własności (posiadania) gruntów i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2008r., sygn. akt II SA/Rz 525/07, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2008r., sygn. Akt II GSK 559/08). Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy.