I SA/Kr 1285/09
WyrokWSA w Krakowie2009-11-04
Skład orzekający: WSA Piotr Głowacki, WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Ewa Michna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy informacja PIT-8C od płatnika jest wystarczającym dowodem do określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli podatnik przedstawił dowody wskazujące na spłatę kredytu, a nie jego umorzenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania dowodowego, pomijając i nie oceniając dowodów przedstawionych przez podatnika, które były sprzeczne z informacją PIT-8C. Brak weryfikacji tych dowodów i niepodjęcie kroków w celu wyjaśnienia sprzeczności miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do przedwczesnego określenia zobowiązania podatkowego. W związku z tym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Podatnik S. K. otrzymał informację PIT-8C o przychodach z tytułu redukcji zadłużenia w banku w kwocie 26.123,92 zł za rok 2005. Nie wykazał tego przychodu w zeznaniu rocznym PIT-36. Organy podatkowe, po bezskutecznych wezwaniach do korekty, określiły zobowiązanie podatkowe w wyższej kwocie, uznając redukcję zadłużenia za przychód z innych źródeł. Podatnik w odwołaniu i skardze przedstawił dowody (zaświadczenie banku, pismo komornika) wskazujące na całkowitą spłatę kredytu w ramach ugody, a nie jego umorzenie. Organy obu instancji utrzymały decyzję w mocy, pomijając dowody podatnika.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Określił, że decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1285/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr), WSA Ewa Michna, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009r., sprawy ze skargi S. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 6 lipca 2009r Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 268 zł ( dwieście sześćdziesiąt osiem złotych).
W dniu 3 marca 2006 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęła informacja PIT-8C o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych za rok 2005, z której wynika, iż S. K. uzyskał w tym roku przychody z tytułu redukcji zadłużenia w banku [...]z siedzibą w W. w wysokości 26.123,92 zł.
W dniu 30 kwietnia 2008 r. S. K. złożył opóźnione zeznanie roczne PIT-36 za rok 2005, w którym nie wykazał przychodu wynikającego z w/w informacji PIT-8C. W związku z tym pismem z dnia 9 lipca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał podatnika do korekty zeznania podatkowego PIT-36 za 2005 r. Powyższe wezwanie pozostało jednak bez odpowiedzi, podobnie jak dwa kolejne – z dnia 29 sierpnia 2008 r. i 15 stycznia 2009 r.
W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r. wszczął postępowanie podatkowe, by następnie decyzją z dnia 15 kwietnia 2009 r., nr [...]określić S. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie 9.047 zł. Na przychody S. K. składały się przychody ze stosunku pracy, z działalności wykonywanej osobiście oraz z innych źródeł, na podstawie w/w PIT-8C. W uzasadnieniu prawnym decyzji organ I instancji wskazał na art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.), zgodnie z którym źródłami przychodów są także "inne źródła", które jedynie przykładowo, zdaniem organu, wymieniono w art. 20 ust. 1 cyt. ustawy, o czym świadczy użycie w przepisie sformułowania "w szczególności". Definicja "innych źródeł" ma zatem charakter otwarty. Dlatego też zdaniem organu zastosowanie winna znaleźć ogólna definicja przychodu z art. 11 ust. 1 cyt. ustawy – przychód z innych źródeł powstanie zatem w momencie otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika określonego świadczenia, a więc w momencie kiedy wystąpią u niego realne korzyści majątkowe.
Za taki przychód z innych źródeł należy uznać "redukcję zadłużenia", o czym płatnik, tj. P. poinformował tut. organ. Przychód ten na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powinien zostać wykazany w zeznaniu podatkowym PIT-36 S. K.. Po stronie kosztów uzyskania przychodów nieprawidłowości nie stwierdzono. Ostatecznie podatek należny do zapłaty wyniósł zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego 9.047 zł, zamiast kwoty 2.358 zł, którą zadeklarował podatnik w zeznaniu.
W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik podniósł, że organ I instancji niesłusznie określił mu inną od zadeklarowanej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, albowiem zaciągnięty przez niego na cele mieszkaniowe w 1999 r. kredyt został całkowicie spłacony w sierpniu 2005 r., na którą to okoliczność przedłożył zaświadczenie z P. z dnia 16 września 2008 r. Nr[...]. Z zaświadczenia wynika, iż kredyt mieszkaniowy zaciągnięty przez podatnika wraz z B. K., S. K. i A. G. został objęty ugodą nr 402/2005 z dnia 18 sierpnia 2005 r. i całkowicie spłacony. Dlatego też do Komornika Sądu Rejonowego w O. wystosowano w dniu 30 sierpnia 2005 r. wniosek w sprawie umorzenia egzekucji.
Do odwołania podatnik załączył także dokumenty związane z prowadzonym wobec niego postępowaniem egzekucyjnym o sygn. akt[...], w tym przede wszystkim pismo Komornika Sądowego do Urzędu Miasta i Gminy w O. z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie zajęcia wynagrodzenia na wniosek wierzyciela P. oraz pismo z dnia 29 maja 2008 r. w sprawie anulowania w/w zajęcia. Podatnik zaznaczył, że, iż wskutek zajęcia jego wynagrodzenia za pracę, mimo spłaty kredytu, Komornik Sądowy wyegzekwował od niego nienależnie kwotę 22.197,04 zł, gdyż wniosek o umorzenie egzekucji został wysłany przez bank 30 sierpnia 2005 r., a komornik anulował zajęcie dopiero 29 maja 2008 r.
S. K. stwierdził ponadto, iż decyzję w jego sprawie wydano po roku od złożenia przez niego zeznania podatkowego PIT-36, a blisko po 3 latach od otrzymania przez organ informacji PIT-8C od banku. Tym samym organ podatkowy naraził go na zapłatę dodatkowych odsetek za zwłokę. Na koniec podatnik podkreślił, iż nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a sam PIT-8C nie jest w jego przekonaniu wystarczającym dowodem. Co prawda organ I instancji wyznaczył mu termin do zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, lecz jest to jego prawo jako podatnika, a nie obowiązek. Natomiast nie wzywano go do dostarczenia dodatkowych dokumentów czy udzielenia wyjaśnień.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 6 lipca 2009 r., nr [...]utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy. Organ odwoławczy podzielił argumentację prawną Naczelnika Urzędu Skarbowego odnośnie do kwalifikacji "redukcji zadłużenia" jako przychodu z innych źródeł. Podkreślił, iż obowiązek opodatkowania tych przychodów, zgodnie z zasadą ogólną z art. 45 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, spoczywa na podatniku. W przedmiotowej sprawie S. K. był zatem obowiązany wykazać kwotę wynikającą z informacji PIT-8C w zeznaniu podatkowym za 2005 r. W ocenie organu podatkowego taka informacja wystawiona przez płatnika na nazwisko podatnika jest wystarczającym dowodem w postępowaniu. Organ II instancji podkreślił, w związku z załączonymi do odwołania dokumentami, iż kwestia postępowania egzekucyjnego wobec podatnika oraz zajęcia jego wynagrodzenia nie mają znaczenia dla przedmiotowej sprawy, tj. określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r.
Następnie podniesiono, że podatnik, mimo wielokrotnych wezwań, nie był zainteresowany wyjaśnieniem tej sprawy, ani w postępowaniu przed organem I instancji ani też w postępowaniu odwoławczym: wezwany przez Dyrektora Izby Skarbowej o przedłożenie ugody nr [...]z dnia 18 sierpnia 2005 r. oświadczył, iż jej nie posiada, bowiem zawarta była ustnie i dotyczyła jednorazowej spłaty całości zadłużenia, zatem kredyt przyznany na cele mieszkaniowe został w całości spłacony w 2005 r. bez żadnych umorzeń, natomiast akta bankowe dotyczące kredytu są w archiwum. Ponadto oświadczył, iż w rozmowie z pracownikiem P. uzyskał zapewnienie, że informacja PIT-8C "wydaje się być bezzasadna". Co prawda zasada czynnego udziału strony w postępowaniu jest jej prawem, a nie obowiązkiem, jednakże w toku postępowania przed organem I instancji jak i w trakcie postępowania odwoławczego podatnik miał wiele możliwości wniesienia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, ale z tych możliwości nie skorzystał.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał też, iż zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem sprawa zeznania podatkowego za 2005 r. może zostać zweryfikowana przez organ podatkowy do końca 2011 r. Podatnik w przedmiotowej sprawie złożył zeznanie w 2 lata po terminie, a następnie nie reagował na kierowane do niego wezwania. W ocenie organu odwoławczego wszczęcie postępowania podatkowego wiązało się z zamiarem szybkiego uregulowania przedmiotowej sprawy, a nie było powodowane, jak to zarzucono w odwołaniu, chęcią narażenia podatnika na dodatkowe dolegliwości finansowe w postaci odsetek za zwłokę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Skarbowej. Z uzasadnienia skargi wynika, iż organy podatkowe miały naruszyć przede wszystkim art. 180 § 1 oraz art. 181 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, albowiem dały wiarę informacji PIT-8C, którą uznały za dowód wystarczający na objętą nią okoliczność, a odmówiły wiary dokumentom przedłożonym przez skarżącego – w jego ocenie w ogóle nie potraktowano tych dokumentów jako dowodów w sprawie.
Jako nowy argument skarżący przytoczył treść art. 182 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym Art. 182.
§ 1.
jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania podatkowego wynika potrzeba uzupełnienia tych dowodów lub ich porównania z informacjami pochodzącymi z banku, bank jest obowiązany na pisemne żądanie naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celnego do sporządzenia i przekazania informacji dotyczących strony postępowania w zakresie m. inn. zawartych umów kredytowych lub umów pożyczek pieniężnych, a także umów depozytowych. Skoro zatem w ocenie organu odwoławczego oświadczenia strony co do spłaty kredytu i niemożności uzyskania bliższych informacji z banku, ani też zaświadczenie o spłacie kredytu wystawione przez wierzyciela nie były wystarczającymi dowodami, to organ podatkowy mógł w każdej chwili uzyskać stosowną informację od P.
W dalszej części skargi skarżący oświadczył, iż nie miał zamiaru ukrywać dodatkowych przychodów wynikających z informacji PIT-8C, bowiem nie posiadał żadnej wiedzy w tym przedmiocie, aż do chwili doręczenia mu decyzji organu I instancji w dniu 22 kwietnia 2009 r. Nie ma też zamiaru uchylać się od obowiązku zapłaty podatku dochodowego, jeżeli został on słusznie naliczony, jednakże nie przekonuje go argumentacja organów obu instancji. Obok zacytowanych w decyzjach przepisów jedynym, co skarżący może wywnioskować z uzasadnienia jest fakt, iż informacja PIT-8C wystawiona przez płatnika na jego nazwisko jest niepodważalnym dowodem, bez znaczenia, czy została wydana zasadnie czy nie.
Na koniec skarżący S. K. opisał swoją sytuację osobistą i majątkową, w której nie byłby w stanie spłacić tak wysokiej kwoty określonego podatku (przebyty zawał, bezprawne zajęcie połowy wynagrodzenia aż do 2008 r., niskie świadczenia żony) – dlatego chciałby mieć pewność, a takiej nie ma, że jego zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. określono prawidłowo. Podniósł również, iż w jego sprawie działano opieszale i w jego odczuciu nie zbadano wszystkich okoliczności sprawy. Skoro kredyt spłacił, to spłata kredytu na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej jest obojętna podatkowo.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, powielając argumentację faktyczną i merytoryczną zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, iż skoro doszło do ugody, której cechą są wzajemne ustępstwa pomiędzy stronami umowy, to jej rezultatem musiał być redukcja zadłużenia i fakt ten winien mieć odzwierciedlenie w informacji PIT-8C celem opodatkowania podatkiem dochodowym. Przysporzenie majątkowe po stronie skarżącego nie wystąpiłoby jedynie w przypadku zmiany warunków umowy o kredyt. Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się natomiast do zarzutu naruszenia art. 180 § 1 w zw. z art. 182 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga jest w pełni uzasadniona.
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Mając powyższe na uwadze należy zaznaczyć, że co do zasady organy podatkowe stanęły na prawidłowym stanowisku, iż umorzenie kredytobiorcy będącemu osobą fizyczną całości lub części zobowiązania głównego, odsetek kredytowych, czy też należności związanych z nieterminową spłatą kredytu (odsetki karne, koszty upomnień itp.) stanowi dla kredytobiorcy przysporzenie, które zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) stanowi przychód z innych źródeł, od którego bank nie ma obowiązku pobierania zaliczki na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych. Z art. 10 ust. 1 pkt 9 cytowanej ustawy wynika bowiem, że źródłami przychodów obok wymienionych w ust. 1 w pkt od 1 do 8 są również tzw. inne źródła, których przykładowy katalog znajduje się w art. 20 ust. 1 ustawy podatkowej. Przy czym ustawa nie definiuje w sposób szczególny na użytek "innych źródeł" pojęcia przychodu. W związku z tym zastosowanie znaleźć musi definicja ogólna zawarta w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Powołany przepis stanowi, że przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Przychód z innych źródeł powstanie zatem w momencie otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika określonego świadczenia (za wyjątkiem przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach).
Mając powyższe na względzie należy podnieść, że wśród takich "innych źródeł przychodu" ustawodawca wymienił w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nagrody i inne nieodpłatne świadczenia, w tym przysporzenie uzyskane na skutek umorzenia kredytu lub należności ubocznych.
Ta kwestia nie stanowi jednak przedmiotu sporu w niniejszej sprawie, albowiem skarżący nie kwestionuje wykładni wskazanych przepisów dokonanej przez organy podatkowe, którą orzekający Sąd w pełni podziela. Spór dotyczy w istocie sfery faktów, gdyż podatnik kwestionuje zdarzenie faktyczne powodujące po jego stronie powstanie przychodu z innych źródeł w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z akt sprawy wynika, iż organy podatkowe stwierdzając powstanie takiego przychodu, oparły się wyłącznie na dowodzie w postaci "Informacji PIT-8C o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych" przesłanej do Urzędu Skarbowego przez kredytodawcę podatnika –P. z siedzibą w W.. Zdaniem skarżącego natomiast w ogóle nie doszło do powstania przychodu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy podatkowej, gdyż nie doszło do umorzenia kredytu powodującego powstanie po jego stronie określonego przysporzenia. Na tę okoliczność S.K. przedstawił pozostające w opozycji do informacji PIT-8C dowody w postaci: 1. zaświadczenia z P. z dnia 16 września 2008 r. Nr[...], z którego wynika, że kredyt bankowy zaciągnięty przez podatnika wraz z B. K. S. K. i A. G. został objęty ugodą nr 402/2005 z dnia 18 sierpnia 2005 r. i całkowicie spłacony, zatem bank zwrócił się do komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne z wnioskiem o jego umorzenie; 2. pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia 29 maja 2008 r. o anulowaniu zastosowania środka egzekucyjnego w związku z zapłatą całej należności.
Powyższe dowody dostarczone przez podatnika wraz z odwołaniem zostały przez Dyrektora Izby Skarbowej całkowicie pominięte i nie poddane żadnej analizie i ocenie, co doprowadziło do naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z brzmieniem pierwszego wskazanego przepisu, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z art. 187 § 1 cytowanej ustawy wynika natomiast obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Powyższe przepisy statuują zasady oficjalności i zupełności postępowania dowodowego. Niedopuszczalne jest zatem, by organ podatkowy nie dążył do uzyskania kompletnego materiału dowodowego, bądź też w momencie jego zebrania nie wziął pod rozwagę wszystkich zebranych w sprawie dowodów, które to okoliczności miały miejsce w niniejszej sprawie, gdyż organ II instancji nie tylko pominął milczeniem przedstawione przez skarżącego dowody przemawiające za jego stanowiskiem i sprzeczne w swej treści z informacją PIT-8C przesłaną przez kredytodawcę, ale nie poczynił też żadnych kroków w celu zweryfikowania tych sprzecznych ze sobą dowodów, w szczególności nie podjął - wobec oświadczenia podatnika o nieposiadaniu dokumentu ugody, o którym mowa w zaświadczeniu banku z dnia 16 września 2008 r. – działań zmierzających do pozyskania od banku P. wyjaśnień i dokumentów związanych z udzielonym skarżącemu kredytem. Istotne było zwłaszcza wyjaśnienie, czy informacja PIT-8C, do wystawienia której mogło dojść przecież przez pomyłkę, dotyczyła umorzenia kredytu mieszkaniowego Nr[...], o którym mowa w zaświadczeniu z dnia 16 września 2008 r., czy innego zobowiązania wobec przedmiotowego banku, a jeśli tak, to czy kredyt ten rzeczywiście został spłacony w całości przez podatnika w sierpniu 2005 r. i czego konkretnie dotyczyła ugoda nr 402/2005 r.
Jak to wyżej wspomniano – z pewnymi wyjątkami wynikającymi z konkretnych przepisów podatkowych - postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. To organ podatkowy jest "gospodarzem postępowania" i to on określa kierunek jego prowadzenia, a także określa, jakie dowody w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy.
Oczywiście, wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze i odwołaniu, zasada ta nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza w sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z dnia 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1205/84, ONSA 1984, z. 2, poz. 98). Jednakże organ prowadzący postępowanie powinien wezwać stronę do uzupełnienia i sprecyzowania swoich twierdzeń, a także do przedstawienia stosownych dowodów na ich potwierdzenie. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, mimo że na niej spoczywa ciężar dowodowy, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (wyroki NSA z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1605/96, LEX nr 33414 oraz z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt III SA 2792/97, LEX nr 44742). Jest to zatem sytuacja szczególnego rodzaju i należy stronę o tych ewentualnych konsekwencjach poinformować.
W niniejszej sprawie za naganne należy uznać bierne zachowanie podatnika nie odpowiadającego na trzykrotne wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego do wyjaśnienia sprawy wystosowane jeszcze przed wszczęciem postępowania podatkowego. Jednakże już w toku tego postępowania, zwłaszcza przed organem odwoławczym, skarżący zaprezentował aktywną postawę wyjaśniając swoje stanowisko w sprawie i przedstawiając dowody na jego potwierdzenie. Oświadczył nadto, że nie jest w stanie przedstawić dokumentu ugody, a dotarcie do akt bankowych związanych z kredytem jest dla niego utrudnione z uwagi na ich zarchiwizowanie. W takiej sytuacji, to na organach podatkowych spoczął obowiązek wyjaśnienia powyższych spornych kwestii, zwłaszcza że – jak słusznie zauważył skarżący – dysponują one większymi w tej materii możliwościami niż podatnik.
Reasumując, wskazane wyżej uchybienia w postaci braku oceny wskazanych przez podatnika dowodów, mających istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również braku aktywności w celu zweryfikowania sprzecznych dowodów znajdujących się w aktach sprawy, miały wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do przedwczesnego określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie wyższej niż deklarowana przez skarżącego w zeznaniu podatkowym PIT-36 pomimo nie wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.
Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga. W przedmiotowej sprawie należy bowiem stwierdzić, że decyzje organów obydwu instancji zapadły pomimo braku należycie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a zatem uchybienie tego rodzaju nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem II instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe winny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie wyżej wskazanym w celu zweryfikowania, czy faktycznie w 2005 r. miało miejsce umorzenie kredytu w kwocie wskazywanej w informacji PIT-8C.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając powyższe na względzie na mocy art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził zwrot wpisu od skargi w wysokości 268 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło