II OSK 708/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-04-20
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Alicja Plucińska-Filipowicz, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca zaniechanie dalszych robót budowlanych, wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, jest właściwa w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały wykonane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a następnie wydano pozwolenie na użytkowanie obiektu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że chociaż uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego mogło zawierać pewne wady, samo rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji organów nadzoru budowlanego było prawidłowe. Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały wykonane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a następnie wydano pozwolenie na użytkowanie obiektu, właściwym przepisem do zastosowania był art. 51 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego, a nie art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych przy budowie stacji diagnostycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że roboty były prowadzone po wyroku uchylającym pozwolenie na budowę, a zatem powinny być oceniane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 50 i 51. Inwestorka wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że proces inwestycyjny został zakończony ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając rozstrzygnięcie WSA za prawidłowe, choć z potencjalnie wadliwym uzasadnieniem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2009 r. , sygn. akt II SA/Gl 82/09 w sprawie ze skargi M. H. i B. H. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną
II OSK 708/10
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 roku, sygn. akt II SA/Gl 82/09 uchylił decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] listopada 2008 roku nr [...] i [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 roku nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Wyrokiem z 28 stycznia 2008 r. II SA/Gl 752/07, WSA w Gliwicach uchylił decyzję Wojewody Śląskiego z [...] czerwca 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Bielskiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A. C. pozwolenia na budowę jednostanowiskowej stacji diagnostycznej wraz z przyłączami i murem oporowym na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że w każdym przypadku podjęcia procesu inwestycyjnego na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, niezbędna jest ocena wykonanych już robót budowlanych przez organ nadzoru budowlanego i w zależności od wyniku tego postępowania inwestor może ubiegać się o pozwolenie na budowę obejmujące wyłącznie roboty, które nie zostały jeszcze zrealizowane. Decyzja udzielająca pozwolenia na budowę wydana w trybie art. 37 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie legalizuje bowiem zrealizowanych robót budowlanych.
W następstwie ww. wyroku Wojewoda Śląski decyzją z [...] kwietnia 2008 r. uchylił decyzję Starosty Bielskiego z [...] marca 2007 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę oraz umorzył postępowanie w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji diagnostycznej. Przed wydaniem tej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Bielskiego postanowieniem z [...] marca 2008 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie przedmiotowej stacji diagnostycznej. W uzasadnieniu podał, że mimo uchylenia przez WSA w Gliwicach decyzji Wojewody Śląskiego i wstrzymania jej wykonania kontynuowane były roboty budowlane związane z realizacją przedmiotowej stacji, a zatem inwestor prowadził te roboty na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Postanowienie to na skutek zażalenia wniesionego przez inwestora zostało uchylone postanowieniem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2008 r. a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ nadzoru budowlanego II instancji wskazał, że konieczne było uchylenie postanowienia organu I instancji bowiem wydane zostało z naruszeniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, jako że ustalenia faktyczne dokonane w toku dwóch kontroli terenu budowy przeprowadzono bez udziału inwestora oraz bez uprzedniego wszczęcia postępowania w sprawie.
Po zawiadomieniu stron postępowania organ powiatowy przeprowadził w dniu [...] czerwca 2008 r. kolejne oględziny terenu inwestycji stwierdzając, że znaczna część robót związana z budową stacji została już zrealizowana. Ustalono jednocześnie, że budowa prowadzona była zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę z [...] marca 2007 r. i nie stwierdzono odstępstw od zatwierdzonego projektu. W oparciu o te ustalenia postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego organ I instancji wstrzymał roboty budowlane oraz w oparciu o art. 50 ust. 3 tej ustawy nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia ekspertyzy w zakresie zgodności wykonanego i projektowanego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu z decyzją Wójta Gminy Wilkowice o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] listopada 2006 r. oraz zaświadczenia o zgodności zrealizowanej i projektowanej inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Po wywiązaniu się inwestora z nałożonych obowiązków, decyzją z [...] lipca 2008 r., organ I instancji nakazał "zaniechania dalszych robót budowlanych stacji diagnostycznej zlokalizowanej przy ul. [...] w B.". W podstawie prawnej organ powołał się na przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, w uzasadnieniu zaś wskazał, że zrealizowane roboty budowlane są zgodne z decyzją Starosty Bielskiego z [...] marca 2007 r., uchyloną decyzją Wojewody Śląskiego z [...] kwietnia 2008 r. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Stwierdził, że roboty te pozostają także w zgodzie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzją Wójta Gminy Wilkowice z [...] listopada 2006 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia oraz warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ nadzoru budowlanego nie mógł jednak udzielić pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, o co ubiegał się inwestor, bowiem związany jest wyrokiem WSA w Gliwicach z 28 stycznia 2008 r. Powołując się na ocenę prawną zamieszczoną w uzasadnieniu tego wyroku organ stwierdził, że inwestor może się jednak ubiegać o udzielenie pozwolenia na budowę celem zakończenia procesu inwestycyjnego.
Odwołanie od tej decyzji wniósł współwłaściciel sąsiedniej działki B. H. oraz A. C. - inwestorka, a ponadto pełnomocnik tej ostatniej.
Organ odwoławczy decyzją z [...] listopada 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podając w uzasadnieniu, że powołany w zaskarżonej decyzji wyrok WSA dotyczył decyzji wydanych przez organy administracji architektoniczno-budowlanej, a nie czynności organów nadzoru budowlanego. Tym samym wyrok ten zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wiązał Wojewodę Śląskiego i Starostę Bielskiego. Niezależnie od dyspozycji art. 153 ppsa, organy nadzoru budowlanego mogły powoływać się jednak na to orzeczenie wydając decyzję o zaniechaniu robót budowlanych. Decyzja taka umożliwia bowiem inwestorowi ubieganie się o decyzję udzielającą pozwolenia na dokończenie budowy. Ponieważ w rozpatrywanym przypadku budowa została już jednak zrealizowana zgodnie z zatwierdzonym projektem, to brak było podstaw do zastosowania art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Przepis ten ma zastosowanie bowiem w przypadku wskazanym w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę). Tym samym mimo stwierdzenia wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia decyzji organu I instancji z jej rozstrzygnięciem brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w odwołaniach.
Skargę na tę decyzję wnieśli M. i B. H. podnosząc, że zaskarżone orzeczenie narusza ich interes prawny, gdyż akceptuje opinię środowiskową przedłożoną przez inwestora, która dopuściła przekształcenie terenu nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest zasadna.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zasadniczą przyczyną dla której należało uchylić zaskarżone decyzje było pominięcie w toku wydawania orzeczeń ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji, które bezspornie wskazują na prowadzenie przez inwestora robót budowlanych po dniu 28 stycznia 2008 r., a zatem po ogłoszeniu wyroku WSA w Gliwicach, II SA/Gl 752/07, w którym zamieszczone zostało orzeczenie stwierdzające niewykonalność decyzji Wojewody Śląskiego z [...] czerwca 2007 r. Oparte na przepisie art. 152 ppsa orzeczenie WSA w Gliwicach stwierdzające niewykonalność decyzji udzielającej pozwolenia na budowę spowodowało, że decyzja ta nie wywoływała skutków prawnych od chwili wydania wyroku, mimo braku jego prawomocności (por. wyrok NSA z 29 marca 2004 r., OSK 6591/04, ONSAiWSA 2004/2/32).
Obiekty budowlane bądź ich części wykonane po wyroku uchylającym pozwolenie na budowę zawierającym orzeczenie o niewykonalności tego pozwolenia, w przypadku gdy ich realizacja stanowi budowę, na którą nie udzielono nowego pozwolenia, objęte są dyspozycją art. 48 Prawa budowlanego, a nie przepisami art. 50 i art. 51 tej ustawy. Brak dostatecznego wyjaśnienia tej kwestii i ograniczenie się przez organ do wydania jedynie decyzji nakazującej zaniechanie robót budowlanych opartej na art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego powoduje, że zaskarżona decyzja jest co najmniej przedwczesna. Organ administracji powinien bowiem podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, by następnie po dokonaniu jego oceny stwierdzić, czy dana okoliczność została udowodniona. Z obowiązku tego, który wynika z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa organy nadzoru budowlanego obu instancji nie wywiązały się w sposób należyty.
Ponadto, organ nie poczynił żadnych ustaleń dotyczących robót budowlanych związanych z realizacją muru oporowego, po stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty Bielskiego z [...] lutego 2005 r. w części dotyczącej murów oporowych. Zaaprobować w ocenie Sądu I instancji należy natomiast stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące braku możliwości wydania w kontrolowanym postępowaniu decyzji opartej na przepisie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Przepis ten odnosi się bowiem wprost tylko do sytuacji objętych dyspozycją art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a zatem przypadków stwierdzenia istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W postępowaniu prowadzonym w stosunku do robót zrealizowanych w oparciu o wyeliminowaną z obrotu prawnego decyzję o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego, przepisy art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 Prawa budowlanego nie mają zastosowania "z oczywistych względów". Trudno bowiem mówić w takim przypadku o odstępstwach czy zgodności zrealizowanych robót budowlanych z zatwierdzonym projektem budowlanym skoro projekt ten utracił walor urzędowo zatwierdzonego dokumentu. Do takiego postępowania znajdą zatem zastosowanie tylko przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego. W związku z brakiem prawnych możliwości nałożenia na inwestora przez organy nadzoru obowiązku przedłożenia projektu budowlanego jednym ze sposobów doprowadzenia do zgodności z prawem zrealizowanego obiektu było wydanie decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych.
Zaprezentowana wykładnia przepisu art. 51 Prawa budowlanego nie pozostaje, w ocenie składu orzekającego, w kolizji z art. 37 ust. 2 in fine tej ustawy. Ten ostatnio wskazany przepis stanowi, że rozpoczęcie albo wznowienie budowy, w przypadkach określonych w ust. 1, art. 36a ust. 2 albo w razie stwierdzenia nieważności bądź uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, może nastąpić po wydaniu nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28, albo decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 4. Wykładając postanowienie zawarte w końcowej części tego przepisu dotyczące decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych stwierdzić należy, że odnosi się ono tylko do sytuacji określonych w art. 36a ust. 2 tej ustawy.
Aprobatę sądu uzyskać musi także stanowisko organu wojewódzkiego, że organy nadzoru budowlanego nie były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku WSA w Gliwicach z 28 stycznia 2008 r., II SA/Gl 752/07. Nakazy zawarte w uzasadnieniu tego wyroku skierowane bowiem zostały – zgodnie z art. 153 ppsa – do organów administracji architektoniczno-budowlanej, albowiem to działania tych organów stanowiły przedmiot zaskarżenia.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez A. C. skargą kasacyjną, w której zarzucono Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 28 ust. 1, art. 48, art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego oraz art. 83 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie, jak również naruszenie art. 153 w związku z art. 145 § 1 pkt. 1a) ppsa poprzez zignorowanie związania Sądu i organu oceną prawną i wskazaniami Sądu w zakresie obligatoryjnego obowiązku stosowania prawa wskazanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 stycznia 2008 r., II SA/Gl 752/07 w zakresie, w jakim wyrok ten dotyczył obowiązków organów nadzoru budowlanego (wyrok zakresowy). Podniesiono, że wskutek błędnej wykładni wskazanych przepisów Prawa budowlanego oraz błędnego zastosowania przepisów postępowania został wydany wyrok, który rażąco narusza prawa skarżącej. Sąd rozpoznając sprawę zaniechał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.
W skardze kasacyjnej podkreśla się, że zaskarżony wyrok jest niewykonalny, ponieważ ostateczną z dniem [...] października 2009 roku decyzją organu powiatowego udzielono pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji diagnostycznej zrealizowanej zgodnie z prawem budowlanym, co zostało potwierdzone przez właściwy organ.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, że proces inwestycyjny, którego zaskarżony wyrok dotyczy, został zrealizowany zgodnie z obowiązującym prawem (zgodnie z projektem budowlanym), co potwierdza ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Bielskiego o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji. W treści uzasadnienia tej decyzji jednoznacznie wskazano, że "Na podstawie złożonych dokumentów, po przeprowadzeniu kontroli obowiązkowej stwierdzono, że obiekt spełnia wymogi techniczne umożliwiające dopuszczenie do użytkowania w trybie przepisów Prawa budowlanego".
"Jest bowiem poza sporem", jak wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 28 stycznia 2008 roku, II SA/Gl 752/07, "że budowa przedmiotowej inwestycji (...), została podjęta na podstawie wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego decyzji Starosty Bielskiego z [...] lutego 2005 r. Jak wynika z akt postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Bielskiego [...] grudnia 2005 r. przeprowadził kontrolę budowy (protokół PINB nr [...]). W niniejszej sprawie po podjęciu przedmiotowej inwestycji na podstawie wyeliminowanej w nadzwyczajnych trybach decyzji o pozwoleniu na budowę, udzielono następnie pozwolenia na budowę z zachowaniem m.in. warunku jej prowadzenia przy wykorzystaniu zrealizowanej części obiektu na podstawie pozwolenia na budowę.
Sąd nie dostrzegł, że przepisy art. 83 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego regulują nie tylko przedmiot sprawy, inwestycję, której roboty budowlane wykonywane były zgodnie z prawem, na podstawie ostatecznych decyzji pozwolenie na budowę, ale odnoszą się do uchybień organów odpowiedzialnych za wykonywanie władzy państwa (imperium) w zakresie Prawa budowlanego. Nie zauważył, że decyzje te były uchylane, w tym również przez Sąd, a wskazany i zalecony sposób działania organów architektonicznych i nadzoru budowlanego, poprzez przywołanie przez Sąd jedynie zasad ogólnych, spowodował lawinę dalszych uchybień, w tym tych, które zawarte są w zaskarżonym wyroku WSA w Gliwicach w obu sprawach.
Wywody Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku w zakresie zgodności z prawem działania skarżącej jako inwestora są bezprzedmiotowe też z tego względu, że nie jest do przyjęcia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie wiedział, że skarżąca pismem doręczonym Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Bielskiego w dniu [...] lutego 2008 roku wezwała organ nadzoru budowlanego do natychmiastowego uporządkowania procesu inwestycyjnego.
Uwadze Sądu umknęło, że zgodnie z treścią artykułu 41 ust. 1 Prawa budowlanego, który stanowi: "Rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy" w dniu [...] września 2005 roku nastąpiło rozpoczęcie budowy i z tym dniem do oceny wszelkich czynności organów architektonicznych, organów nadzoru budowlanego i czynności inwestora należy stosować wyłącznie przepisy Rozdziału 5 ustawy Prawo budowlane - Budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych, a nie przepisy Rozdziału 4 - Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych - którego art. 28 ust. 1 stanowi, że " Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę". Ta okoliczność ma istotne znaczenie dla ustalenia zakresu prawa, którego zastosowanie winno nastąpić w niniejszej sprawie, by nie uchybić przepisom art. 64 w związku z art. 31 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP w procesie stosowania prawa, o którym mowa w art. 45 i art. 175 w związku z art. 7 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Powołany przez Sąd artykuł 28 ust. 1 Prawa budowlanego nie ma w założeniu charakteru bezwzględnie obowiązującego w każdym wypadku wykonania każdej czynności o przymiocie robót budowlanych, ani charakteru represyjnego, jaki mu nadał Sąd a jedynie charakter dyscyplinujący obowiązujący przy rozpoczęciu robót budowlanych.
Szczególnego charakteru nabierają przepisy o kontynuacji robót budowlanych w okolicznościach, gdy przebieg robót budowlanych wynika z dokumentów urzędowych, tj. dziennika budowy i protokołu organu powiatowego. Powyższe ustalenia jednoznacznie dowodzą, że brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do żądania od inwestora ponownego rozpoczęcia robót budowlanych, a tym samym podstaw prawnych i faktycznych do uchylenia zaskarżonych decyzji, gdy proces inwestycyjny dobiegł końca. Żaden organ czy nawet Sąd nie jest w stanie przywrócić już stanu sprzed 12 września 2005 roku, w którym proces inwestycyjny zgodnie z obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej prawem został rozpoczęty, kontynuowany w rozumieniu Prawa budowlanego, jak również stanu sprzed 24 września 2009 roku, kiedy to mocą decyzji organu powiatowego o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie stacji diagnostycznej proces inwestycyjny został zakończony. Sąd nie dostrzegł, że zawsze, na każdym etapie postępowania, przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio a wymiar sprawiedliwości winien być stosowany na podstawie i w granicach prawa, a także należy mieć na uwadze, że sprawę administracyjną w przedmiocie pozwolenia na budowę rozpoczyna prawidłowo złożony wniosek o pozwolenie na budowę, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę. Podstawową powinnością organu jest zbadanie zgodności dokonanych czynności z prawem.
Mając na uwadze wykładnię celowościową przepisu art. 51 ust. 3 w związku z art. 83 ust. 1 i 35 Prawa budowlanego, jak i powyższe rozważania, a także treść art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi zakaz ograniczeń prawa własności, poza tymi, które wynikają z ustawy, trudno dopatrzyć się we wskazanych przepisach Prawa budowlanego żądania wykonania robót budowlanych zgodnie z pozwoleniem na budowę, skoro to Sąd je uchylił, i to kilka miesięcy po zakończeniu procesu inwestycyjnego. W ocenie skarżącej Sąd wywiódł z norm Prawa budowlanego to, czego nie zawierają, a poprzez zastosowanie tych norm uchylając decyzje odmówił skarżącej ochrony prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie może być uwzględniona.
Należy zauważyć, że stosowanie do art. 184 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji w sprawie, której przedmiotem było "zaniechanie dalszych robót budowlanych". Takie rozstrzygnięcie Sądu niewątpliwie jest dla wnoszącej skargę kasacyjną inwestorki korzystne, spowodowało ono bowiem usunięcie przez Sąd przeszkody prawnej w kontynuacji budowy jak też okazało się skuteczne, bowiem inwestorka właśnie doprowadziła do zrealizowania swojego zamierzenia budowlanego.
Wypada jednocześnie stwierdzić, że w warunkach danej sprawy w żadnym razie nie można zaakceptować orzeczenia administracyjnego /nadzoru budowlanego/ opartego na art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Wręcz przeciwnie, w stanie faktycznym występującym w sprawie, wobec zrealizowania w części robót budowlanych, na podstawie pozwolenia na budowę, które zostało usunięte następnie z obrotu prawnego, zastosowanie miała regulacja art. 51 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, na co wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 490/10. Wprawdzie wyrok ten dotyczył decyzji organu architektoniczno budowlanego wydanej w sprawie pozwolenia na dokończenie obiektu, jednakże chodziło w tej sprawie o ten sam obiekt stacji diagnostycznej, o którym mowa w niniejszej sprawie.
Pomimo prawidłowego rozstrzygnięcia Sądu I instancji, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znalazły się wywody w kwestii konieczności dalszego wyjaśniania określonych wątpliwości i stosowania przepisów prawa materialnego, które nie mogą być uznane za zasadne. Zwłaszcza pogląd co do braku podstaw do zastosowania ww. regulacji, to jest art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego ze względu na literalną (gramatyczną) treść tego artykułu nie może być akceptowany, gdyż należy rozstrzygnięcie opierać przede wszystkim na celowościowej (funkcjonalnej) wykładni prawa materialnego.
Uzyskanie przez inwestora decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, która jak to zasadnie podnosi się w skardze kasacyjnej zakończyła proces budowlany dotyczący przedmiotowego obiektu, co powinno być znane Sądowi I instancji, stanowi wystarczającą okoliczność do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie pozbawione zasadności są wytyczne Sądu w kwestii czynienia przez organ dalszych wyjaśnień w toku ponownego rozpoznania sprawy, co w istocie, jak to wynika z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej jest jedyną kwestią sporną w niniejszej sprawie. Strona skarżąca, która legitymuje się decyzją o pozwoleniu na użytkowanie /ostateczną i prawomocną/ również nie ma już żadnego obowiązku w zakresie kontynuowania sprawy.
Z tych przyczyn, uznając, iż wyrok jest słuszny, a jedynie jego uzasadnienie jest obarczone wadami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji z mocy art. 184 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło