I OSK 930/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-23
Skład orzekający: Anna Łukaszewska-Macioch, Janina Antosiewicz, Teresa Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie niepełnosprawnej, która samodzielnie zajmuje lokal mieszkalny i posiada orzeczenie o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, przysługuje prawo do powiększenia normatywnej powierzchni lokalu o 15 m2 na potrzeby przyznania dodatku mieszkaniowego?Ratio decidendi
Osobie niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, przysługuje powiększenie normatywnej powierzchni lokalu o 15 m2 tylko w sytuacji, gdy w lokalu mieszkalnym zamieszkuje ona z innymi osobami. Samodzielne zajmowanie lokalu mieszkalnego przez osobę niepełnosprawną, nawet przy posiadaniu orzeczenia o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, nie stanowi podstawy do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.Stan faktyczny
D. L. ubiegał się o dodatek mieszkaniowy. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie normatywnej powierzchni lokalu o ponad 30%. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że osobie niepełnosprawnej mieszkającej samotnie nie przysługuje powiększenie normatywnej powierzchni lokalu o 15 m2, nawet jeśli posiada orzeczenie o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, interpretując przepis art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jako przyznający prawo do powiększenia powierzchni również osobie samotnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i oddalił skargę D. L. Odstąpił od zasądzenia od D. L. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędzia NSA del. Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 956/09 w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) odstępuje od zasądzenia od D. L. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 10 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2009 r. (znak [...]) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia [...] kwietnia 2009 r. (Nr [...]) stwierdził, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i przyznał wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika urzędu.
W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Prezydent Miasta Szczecin decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. (Nr [...]), działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 7 ust. 1 i 1a w zw. z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) [dalej: ustawa dodatkach mieszkaniowych], odmówił D. L. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego jest to, że powierzchnia użytkowa zajmowanego przez wnioskodawcę lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30%.
Od decyzji organu I instancji D. L. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie. Podniósł, że otrzymywał dodatek mieszkaniowy od kilku lat i jego sytuacja osobista, mieszkaniowa i materialna nie uległa w tym czasie zmianie. Wskazał ponadto, że posiadane przez niego aktualne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w pełni uzasadnia przyznanie świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] czerwca (znak [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że D. L. samodzielnie zajmuje lokal o powierzchni 57,17 m2 , w tym powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 48,13 m2 , co stanowi więcej niż 60% powierzchni użytkowej. Jak wskazał organ, w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywna powierzchnia użytkowa w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 35 m2. Przepis art. 5 ust. 5 powołanej ustawy stanowi natomiast, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego norma ta wynosi więc 45,50 m2.
Skoro powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego D. L. wynosi 57,17 m2, to przekracza dopuszczalną normę i z tych względów dodatek mieszkaniowy odwołującemu się nie przysługuje.
Kolegium odniosło się także do ewentualnego prawa D. L. do dodatkowej powierzchni normatywnej wynoszącej 15 m2, przysługującej na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W ocenie Kolegium uprawnienie wynikające z art. 5 ust. 3 przysługuje wówczas, gdy w lokalu mieszkalnym zamieszkuje rodzina, a wśród niej osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna posiadająca stwierdzone orzeczeniem prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Jeżeli osoba niepełnosprawna zamieszkuje w lokalu samodzielnie, to nie przysługuje jej uprawnienie wynikające z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Kolegium swoje stanowisko poparło poglądami wyrażonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 565/06.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł D. L. powtarzając zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga jest zasadna i orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 oraz art.. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W uzasadnieniu swojego wyroku wskazał, że warunkiem otrzymania dodatku mieszkaniowego jest łączne spełnienie następujących warunków: 1) posiadanie tytułu prawnego do lokalu w rozumieniu art. 2 ust. 1 ; 2) spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 3 ust. 1 ; 3) posiadanie lokalu o powierzchni określonej w art. 5.
Przyczyną odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego, przy niespornym stanie faktycznym, było przekroczenie przewidzianych w art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dopuszczalnych norm powierzchniowych. W ocenie Sądu meriti, odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego była w tym przypadku konsekwencją dokonanej przez organy orzekające w sprawie interpretacji art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, co spowodowało, że dla ustaleń przyjęto normatywną powierzchnię mieszkalną 35 m2, a nie 50 m2, gdyby zostało uwzględnione prawo D. L. do zamieszkiwania w odrębnym pokoju.
Sąd I instancji wskazał w związku z tym, że Kolegium dokonało błędnej interpretacji art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, prezentując stanowisko, że przepis ten w odniesieniu do osób mieszkających samotnie, posiadających prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, ale nie jeżdżących na wózku inwalidzkim, nie daje podstawy do zwiększenia powierzchni normatywnej lokalu o 15m2. W dacie zaskarżonej decyzji przepis ten stanowił: "Normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.).
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że dokonana w niniejszej sprawie przez organy administracji wykładnia art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie dostrzega, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, na który powołało się Kolegium (sygn. akt I OSK 565/06) wydany został na tle odmiennego stanu prawnego. W sprawie rozstrzyganej wyrokiem o sygn. akt I OSK 565/06 orzeczenia sądów administracyjnych obu instancji wydane zostały w odniesieniu do stanu faktycznego i stanu prawnego istniejącego w dacie decyzji ostatecznej, a więc w dniu [...] lipca 2004 roku.
Dalej Sąd I instancji, odwołując się do uzasadnienia projektu ustawy o dodatkach mieszkaniowych i całokształtu jej przepisów, stwierdził, że ustawodawcy nie chodziło o różnicowanie dla potrzeb ustawy o dodatkach mieszkaniowych sytuacji prawnej niepełnosprawnych poruszających się na wózku inwalidzkim i osób, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w osobnym pokoju.
Za słusznością takiego stanowiska przemawia, w jego ocenie, również zmiana art. 5 ust. 3 wprowadzona ustawą z dnia 8 października 2004r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 240, poz. 2406), polegająca na zastąpieniu w zwrocie: "lub niepełnosprawni jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" spójnika "jeżeli" ograniczającego zakres niepełnosprawności zaimkiem "której". Zaimek ten bowiem przenosi akcent na podmiot uprawniony i stanowi dookreślenie szczególnej cechy tego podmiotu.
W ten sposób, zdaniem Sądu, ustawodawca zaakcentował cel takiej regulacji, zrównując niepełnosprawnych, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju z niepełnosprawnymi poruszającymi się na wózku inwalidzkim w prawie do zwiększenia, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywu powierzchni określonego w art. 5 ust 1 niezależnie od tego w ilu pokojach samotna osoba w taki sposób niepełnosprawna faktycznie zamieszkuje.
Odmienna wykładnia art. 5 ust. 3, prowadziłaby – zdaniem Sądu I instancji – do pozbawienia uprawnienia do zwiększenia powierzchni normatywnej określonej w art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a w konsekwencji pozbawiłaby prawa do dodatku mieszkaniowego na przykład osobę poruszającą się na wózku inwalidzkim, samotną, posiadającą w zajmowanym lokalu więcej niż jeden pokój w przypadku pogorszenia stanu zdrowia prowadzącego do niemożności poruszania się na wózku inwalidzkim i konieczności całodobowego leżenia w łóżku ortopedycznym, a także liczną grupę najemców znajdujących się w sytuacji faktycznej takiej jak skarżący. Byłoby to nieuzasadnione, a przede wszystkim niezamierzone przez ustawodawcę, ograniczenie uprawnień jednej z dwóch grup najemców, wskazanych w art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, których ustawodawca objął szczególną ochroną.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 174 p.p.s.a. złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego – art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. przyjęcie, iż jeśli z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność skarżącego wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, organy powinny powierzchnię normatywną właściwą dla skarżącego, tj. 35 m2 powiększyć o 15 m2 niezależnie od tego, czy skarżący zamieszkuje w lokalu sam, czy też z rodziną.
Wskazując na powyższą podstawę zaskarżenia pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, pogląd Sądu I instancji rażąco narusza art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, bowiem dla spełnienia przesłanki z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych konieczne jest, aby w lokalu mieszkalnym wraz z osoba niepełnosprawną zamieszkiwała co najmniej jeszcze jedna osoba. Jak wskazało Kolegium, oddzielny pokój to pomieszczenie tworzące samodzielną całość, wyodrębnione w lokalu mieszkalnym dla zapewnienia właściwych warunków bytowych osoby niepełnosprawnej. Stąd też, gdyby cały lokal mieszkalny pozostawał do wyłącznej dyspozycji osoby niepełnosprawnej, to nie byłoby celowe wyodrębnienie dla niej osobnego pomieszczenia, gdyż miałaby ona wszystkie pomieszczenia do wyłącznej swojej dyspozycji. Nakazanie zwiększania powierzchni normatywnej o 15 m2 , jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna, niezależnie od tego czy w lokalu mieszka sama czy z rodziną, nie znajduje odzwierciedlenia w tym przepisie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący D. L. wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej p.p.s.a.] Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga ma usprawiedliwione podstawy. Został w niej sformułowany wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego – przepisu art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) przez niewłaściwe jego zastosowanie. Oceniając zasadność skargi kasacyjnej należało zatem zbadać, czy w niekwestionowanym stanie faktycznym istniały podstawy do zastosowania przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który przewiduje, że normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2 , jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.). Wymaga to dokonania wykładni zacytowanej wyżej normy prawnej.
Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. ( patrz B Gruszczyński [w] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydanie 3. Warszawa 2009 str. 468). W razie sporu co do treści hipotezy takiej normy, a taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie, konieczne jest odczytanie treści normy prawnej czyli przeprowadzenie wykładni. Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 873/05 ( niepublikowany ), niewłaściwe zastosowanie prawa może być przecież konsekwencją błędnej wykładni.
Wykładni art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 321/10 w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym i poglądy tam wyrażone Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela i akceptuje. Tak więc, analizując normy zawarte w przepisie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zauważyć trzeba najpierw, że norma materialna zawarta jest w zdaniu pierwszym tego przepisu. Pierwsza hipoteza tej normy przewiduje zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym osoby niepełnosprawnej poruszającej się na wózku, zaś druga zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Dyspozycja odnosząca się do obu przesłanek, polega na powiększeniu normatywnej powierzchni o 15 m2 . Dalsze rozważania nie będą dotyczyć osoby niepełnosprawnej poruszającej się na wózku, gdyż co do tej kategorii osób nie ma wątpliwości, iż w każdym przypadku, kiedy osoba niepełnosprawna porusza się na wózku inwalidzkim powierzchnia normatywna ulega zwiększeniu, a ponadto skarżący w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie do tej kategorii osób nie należy.
Szczegółowych rozważań wymaga natomiast druga hipoteza tj. zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W tym miejscu należało zwrócić uwagę na przepis zdanie drugie art. 5 ust. 3 ustawy, według którego o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), dodany ustawą z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W związku z powyższym przede wszystkim stwierdzić należy, iż przepis ten wbrew ocenie zawartej w uzasadnieniu Sądu I instancji , nie wprowadził żadnych zmian do normy materialnej określającej wymogi powiększenia normatywnej powierzchni. Jest to przepis o charakterze procesowym i kompetencyjnym, rozstrzygający, iż okoliczność faktyczną, w postaci wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, organ prowadzący postępowanie o przyznanie dodatku mieszkaniowego może ustalić jedynie na podstawie orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Ustalenie tej okoliczności nie skutkuje zaistnieniem materialnej przesłanki w postaci zamieszkiwania w lokalu osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Kluczowe znaczenie w tym zakresie ma sformułowanie "oddzielny pokój" . Ma ono sens tylko wówczas, gdy zachodzi konieczność dzielenia lokalu mieszkalnego z innymi osobami. Pokój oddzielny to pomieszczenie, którego osoba nie musi dzielić z innymi osobami . Zatem w razie braku innych osób zamieszkujących lokal mieszkalny nie można dokonać rozróżnienia na pokoje oddzielne i nieoddzielne ( patrz wyrok NSA z 15 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 565/06 – niepublikowany). Należy też wyraźnie zaznaczyć, że rozstrzygnięcie przedstawionej kwestii nie może być przypisane powiatowemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności. Do jego kompetencji należą okoliczności odnoszące się do niepełnosprawności (stan zdrowia i jego wpływ na możliwość samodzielnego funkcjonowania osoby). Poza zakresem kompetencji zespołu pozostaje to, jaki lokal mieszkalny osoba zajmuje i czy jest to zamieszkiwanie samodzielne czy wraz z innymi osobami. Nie można twierdzić, że dysponowanie przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju skutkuje automatycznie powiększeniem normatywnej powierzchni. Przepis materialny stosuje organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a nie powiatowy zespół, który ma tylko kompetencję do wydania orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności.
Naczelny Sąd Administracyjny nie ma też wątpliwości co do zgodności, tak rozumianego przepisu art. 5 ust. 3 ustawy z Konstytucją RP. Ze sformułowanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów w obrębie jednakowej kategorii. Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących. Norma zawarta w art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie uchybia tak skonstruowanemu wymogowi konstytucyjnemu. Pamiętać trzeba, że powierzchnia normatywna dla wszystkich ubiegających się o dodatek mieszkaniowy została określona w art. 5 ust. 1 pkt 1-6 ustawy. Przywilej przyznany w art. 5 ust. 3 ustawy nie narusza zasady równego traktowania. Przepis przyznaje ten przywilej tylko dwóm kategoriom osób niepełnosprawnych : poruszającym się na wózku oraz tym, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, ale tylko w sytuacji, gdy dzielą mieszkanie z innymi osobami. Jest to uzasadnione posiadaniem przez te dwie kategorie osób niepełnosprawnych istotnej cechy wspólnej – dodatkowa powierzchnia umożliwia im korzystanie z mieszkania w takim stopniu jak innym osobom korzystanie z mieszkania bez zwiększonej powierzchni. Osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i mieszka w lokalu sama jest w takiej samej sytuacji – z uwagi na kryterium korzystania z oddzielnego pokoju – jak osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga oddzielnego pokoju , a która dzieli mieszkanie z innymi osobami i korzysta z oddzielnego pokoju. Przepis ten wyrównuje ponadto sytuację tych osób, które zamieszkują z osobą niepełnosprawną, a które faktycznie mają zmniejszoną powierzchnię lokalu z uwagi na konieczność wydzielenia osobnego pokoju dla osoby niepełnosprawnej.
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dokonał błędnej wykładni hipotezy art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i błędnie zastosował dyspozycję tego przepisu, gdyż skarżący jako osoba samodzielnie zajmująca lokal mieszkalny, nie jest objęty dyspozycją art. 5 ust. 3 ustawy o dodatku mieszkaniowym, co stanowiło naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Skoro zaskarżony wyrok nie narusza przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi w sprawie jedynie naruszenie prawa materialnego, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżony wyrok i oddalić skargę z przyczyn wskazanych powyżej.
Biorąc pod uwagę szczególnie trudną sytuację materialną i życiową skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia od D. L. na rzecz SKO w Szczecinie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209-210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa ( art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło