V SA/Wa 737/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-09
Skład orzekający: Irena Jakubiec – Kudiura, Izabella Janson, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis rozporządzenia ograniczający prawo do otrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego wyłącznie do producentów rolnych będących właścicielami gospodarstwa jest zgodny z ustawą i Konstytucją RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. jest niezgodny z ustawą oraz Konstytucją RP, ponieważ ograniczył krąg beneficjentów pomocy finansowej do właścicieli gospodarstw, podczas gdy ustawa definiuje producenta rolnego jako posiadacza gospodarstwa. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania tego przepisu i uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
L.G. złożyła wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Po wielokrotnych korektach wniosku i kontrolach, organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, uznając, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa była poniżej wymaganego progu, a wnioskodawczyni nie była wyłącznym właścicielem dzierżawionych gruntów. Po uchyleniu decyzji przez WSA i NSA, organy ponownie odmówiły przyznania płatności, podtrzymując argumentację o braku własności. L.G. złożyła skargę do WSA, domagając się przyznania dofinansowania zgodnie z wcześniejszymi wyrokami sądów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2009 r. sprawy ze skargi L.G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz L. G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
L.G. w dniu [...] marca 2005 r. złożyła wniosek o pomoc finansową na działanie - Wspieranie gospodarstw niskotowarowych w Biurze Powiatowym ARiMR w C. W trakcie kontroli wniosku wykryte zostały rozbieżności w związku z czym wystosowano do wnioskodawczyni w dniu [...] października 2005 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień. Z akt sprawy wynika, że L. G. zgłosiła się na wezwanie do Biura Powiatowego w C. i złożyła korektę wniosku na ww. wezwanie dnia [...] października 2005 r. Po kolejnej kontroli, Biuro Powiatowe w dniu [...] listopada 2005 r. powtórnie wezwało wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień, gdzie [...] listopada 2005 r. L. G. ponownie złożyła korektę do wniosku. Jednakże Biuro Powiatowe wykryło znów rozbieżności i wnioskodawczyni została ponownie wezwana w dniu [...] stycznia 2006 r. W dniu [...] stycznia 2006 r. wpłynęła korekta.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1328/06 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 51/07 oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od ww. wyroku Sądu I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] odmówił przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zasadniczym błędem dla sprawy wniosku było niewłaściwe wyliczenie standartowej nadwyżki bezpośredniej (SNB) z gruntów, które nie stanowiły własności L. G., tj. we wniosku zostały umieszczone działki dzierżawione, na podstawie umowy dzierżawy zawartej na okres 10 lat w dniu [...] sierpnia 2003 r. o powierzchni [...] ha (o numerach ewidencyjnych: [...]) i działki o powierzchni [...] ha na podstawie umowy użyczenia od dnia [...] września 2004 r. do końca zbiorów 2005 r. (o nr ewidencyjnych [...]), położone we wsi S., gmina G., co miało istotny wpływ na początkową wielkość ekonomiczną gospodarstwa (ESU).
Organ podkreślił, że po weryfikacji wniosku początkowa wielkość ekonomiczna wnioskowanego do pomocy finansowej gospodarstwa wynosiła mniej niż 2 ESU. Podkreślił również, że zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870, z późn. zm.), płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności oraz będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW - Europejska Jednostka Wielkości (ESU) i nie więcej niż 4 ESU.
Dyrektor wskazał, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielania na wniosek producenta rolnego, składany do Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Ponadto wskazał, że zgodnie § 6 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, do wniosku o pomoc finansową na działanie Wspieranie gospodarstw niskotowarowych dołącza się plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Zgodnie z instrukcją sporządzania planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego gospodarstwo kwalifikuje się do otrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, jeżeli jego wielkość ekonomiczna w roku początkowym wynosi nie mniej niż 2 EJW i nie więcej niż 4 EJW, natomiast planowana w roku docelowym, przekracza górną wartość graniczną, czyli wynosi więcej niż 4 EJW. Zatem, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. a płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego: dotyczących prowadzenia działalności rolniczej lub pozarolniczej działalności gospodarczej oraz zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Organ II instancji potwierdził zasadność ustaleń organu I instancji dających podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania wsparcia dla gospodarstwa niskotowarowego wnioskowanego przez L. G.
Na powyższą decyzję pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. L.G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżąca wniosła o:
1. wydanie decyzji zgodnie z orzeczeniami WSA (sygn. akt IV SA/Wa1328/06) i NSA (sygn. akt II GSK 51/07) czyli decyzji przyznającej dofinansowanie w ramach PROW 2004-2006, wspieranie gospodarstw niskotowarowych;
2. wypłacenia zaległych rat wynikających z wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określonej w planie rozwoju obszarów wiejskich na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wraz z należnymi odsetkami liczonymi od złożenia wniosku, czyli od dnia [...] marca 2005 r.;
3. wypłacenie różnicy wartości cenowej wynikającej ze średniej wartości gruntów na obszarze gminy G., obręb S. z roku 2005 (na podstawie informacji z Urzędu Skarbowego w C. – [...] zł.) a wartością z roku 2008 (na podstawie informacji z Agencji Nieruchomości Rolnych – [...] zł.), cała wartość dofinansowania wynikająca z wniosku przeznaczona jest na zakup gruntów ornych znajdujących się na terenie gminy G., obręb S. Ponad dwu letni, bezprawny brak wydania decyzji, skutkuje znaczącym zwiększeniem środków na realizację zamierzonej inwestycji;
4. zwrot kosztów postępowania według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił zawiesić postępowanie sądowe, uznając, iż rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Podstawą wydanych przez organy rozstrzygnięć był § 3 ust.1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, który stanowi, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, (...) w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot jego współwłasności.
W ocenie Sądu, wskazany § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jest niezgodny z art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, z późn. zm.) oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 178, poz. 438, z późn. zm.) przez to, że ograniczył prawo do otrzymania płatności na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wyłącznie do producentów rolnych prowadzących działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich wspólnej własności.
Mając powyższe na względzie Sąd odmówił zastosowania § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Podkreślić należy w pierwszej kolejności, iż Sądowi przysługuje uprawnienie do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu podustawowego, w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP.
Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są związani tylko Konstytucją oraz ustawami. Z powyższego przepisu wynika, że skład orzekający w konkretnej sprawie rozważając, czy akt prawny podustawowy, (np. rozporządzenie), jest niezgodny z Konstytucją, może w tej sprawie pominąć określoną normę prawną tego rozporządzenia przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, gdyż wydaje je wówczas wyłącznie na podstawie przepisów Konstytucji oraz ustawy. Regulacja ta nie pozostawia zatem wątpliwości, iż Sąd, składający się przecież z sędziów, nie jest związany przepisami podustawowymi, które w razie potrzeby może zakwestionować (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 402/05, nie publ.). Stąd też w praktyce judykatury sądowoadministracyjnej możliwość odmowy zastosowania, w konkretnym przypadku, podustawowego przepisu z powodu jego sprzeczności z ustawą i Konstytucją jest w pełni aprobowana. Spośród najnowszych orzeczeń dotyczących tej kwestii wskazać należy wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, w którym stwierdzono, że sąd administracyjny posiada kompetencję do oceny, czy przepis rozporządzenia jest zgodny z ustawą i Konstytucją RP oraz że może odmówić zastosowania przepisu obowiązującego rozporządzenia z tego powodu, że przepis ten w ocenie sądu jest niezgodny z ustawą i Konstytucją RP. W powołanym wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym względzie najdobitniej zostało wyrażone w postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r. U. 2/97 (OTK z 1998 r., nr 1, poz. 4), w którym Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany.(...) Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (przykładowo można wskazać na uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., OPK 13/00 - ONSA z 2001 r. z.2, poz. 63, z dnia 15 grudnia 2000 r., OPK 20-22/00 - ONSA z 2001 r. z. 3, poz. 104, z dnia 21 lutego 2000 r., OPS 10/99 - ONSA z 2000 r. z. 3, poz. 90, z dnia 22 maja 2000 r., OPS 3/00 - ONSA z 2000 r. z.4, poz. 136). Uzasadnienie dla prawa badania konstytucyjności aktu podustawowego w procesie kontroli legalności decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie NSA znajduje w przepisach Konstytucji: w art. 184, który stanowi, że NSA i sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co obejmuje nie tylko kontrolę stosowania, ale także kontrolę stanowienia prawa; w art. 178 ust. 1, który stanowi o podległości sędziów tylko Konstytucji oraz ustawom (a nie wszelkim innym aktom prawnym), w art. 8, który stanowi, że Konstytucja jest najwyższym prawem i że przepisy konstytucji stosuje się bezpośrednio. Adresatem tego ostatniego postanowienia są przede wszystkim sądy.
Ten kierunek argumentacji jest w zasadzie powszechnie aprobowany w doktrynie prawa konstytucyjnego i administracyjnego (A. Mączyński, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, PiP z 2005 r., nr 5, str. 12; L. Garlicki, Trybunał Konstytucyjny a rola sędziów w ochronie konstytucyjności prawa, PiP z 1986 r., nr 2, str. 40)".
Z powyższego wynika, że Sąd ma obowiązek zbadania, czy przepis rozporządzenia będący materialnoprawną przesłanką wydanej decyzji jest zgodny z ustawą oraz Konstytucją RP.
Należy także wskazać, iż kwestia zgodności wskazanego przepisu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. z art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz art. 92 Konstytucji była przedmiotem pytania prawnego skierowanego przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Jak już wskazano, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, przepis § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, a tym samym sprzeczny jest z art. 92 Konstytucji.
Z treści art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej wynika, że może być udzielana pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Beneficjentem tej pomocy zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy są producenci rolni. Ustawa nie definiuje pojęcia producenta rolnego, tylko w tym zakresie odsyła do przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei w ustawie z dnia 18 stycznia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, z późn. zm.) w art. 3 pkt 3 podana została definicja producenta rolnego. W rozumieniu powyższego przepisu producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca:
a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub
b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, lub
c) posiadaczem zwierzęcia;
Zgodnie z art. 2 lit. a cytowanego w art. 3 pkt. 3 lit. b powyższej ustawy rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą.
Z wyżej przytoczonych przepisów nie wynika, że pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych może być przyznana wyłącznie tej grupie producentów rolnych, którzy legitymują się prawem odrębnej własności gospodarstwa rolnego, jego małżonka albo ich współwłasności. Podmiot uprawniony do otrzymania pomocy finansowej został przez ustawodawcę wskazany wyraźnie. Jest nim producent rolny zgodnie z definicją zawartą w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstwa rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Producentem rolnym, zgodnie z powyższą ustawą, jest posiadacz gospodarstwa rolnego, a nie tylko jego właściciel. Obowiązek bycia właścicielem nie wynika także z cytowanego rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Rada Ministrów została upoważniona do określenia szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem rozwoju obszarów wiejskich. Z delegacji ustawowej nie wynika aby Rada Ministrów została upoważniona do zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania z pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, bowiem skoro w ustawie określono krąg beneficjentów tej pomocy tj. producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji to należy przyjąć, że w części w której akt wykonawczy tj. § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia wprowadził ograniczenia podmiotowe do otrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego wyłącznie dla producentów rolnych prowadzących działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, to w tym zakresie rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Trzeba przy tym zauważyć, że Sąd nie kwestionuje możliwości określenia ostrzejszych niż wynikające z prawa europejskiego kryteriów przyznawania pomocy. Określenie takie powinno jednakże nastąpić w drodze ustawy, a nie rozporządzenia krajowego. Stanowisko takie wyraził Trybunał Konstytucyjny, który odniósł się do kwestionowanego przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w postanowieniu z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt U 6/07. Wprawdzie postanowieniem tym Trybunał umorzył postępowanie ze względu na fakt wyczerpania przez wspomniany przepis mocy obowiązującej, jednakże w uzasadnieniu postanowienia Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że skoro "zakres podmiotowy pomocy dla gospodarstw niskotowarowych nie został określony w obowiązujących bezpośrednio aktach prawa UE (...), należało stwierdzić, że materia ta nie może być przedmiotem samoistnej regulacji w akcie wykonawczym i dokonać odpowiedniej nowelizacji ustawy". Trybunał stwierdził ponadto, że "określenie zakresu podmiotowego świadczeń z definicji należy do materii ustawowej i nie może być zakwalifikowane jako regulacja z zakresu "szczegółowych warunków i trybu" udzielania pomocy dla gospodarstw niskotowarowych". Trybunał wskazał, iż "regulacji ustawowych nie mogą w tym zakresie zastąpić ustalenia z Komisją Europejską (nawet te ogłoszone w formie Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich w obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zatwierdzone decyzją Komisji) ani akty prawa wtórnego (a zwłaszcza takie, których adresatami w ogóle nie mogą być inne podmioty niż państwa członkowskie). Nawet przy najbardziej prounijnej wykładni art. 92 ust. 1 Konstytucji nie można bowiem uznać, że rozporządzenie może być aktem wykonawczym dla jakichkolwiek innych norm niż normy ustawowe.".
Odmowa zastosowania przez Sąd przepisu rozporządzenia powoduje, iż zastosowanie znajdą przepisy ustawy, na mocy której akt wykonawczy został wydany, dlatego należy odwołać się do art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, który w zakresie definicji "producenta rolnego" odsyła do art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji przyznania płatności, w myśl, którego, za producenta rolnego uznaje się m.in. osobę fizyczną będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego. A to oznacza, że przy obliczaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa rolnego mogą być uwzględnione powierzchnie gruntów będące przedmiotem dzierżawy.
W ponownym postępowaniu organ, uznając że przy obliczaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa rolnego mogą być uwzględnione powierzchnie będące przedmiotem dzierżawy, powinien dokonać merytorycznej oceny wniosku pod kątem spełnienia innych wymogów określonych przepisami, kierując się w tym zakresie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1328/06 i następnie wydać stosowną decyzję.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło