V SA/Wa 711/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2009r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu ze środków z budżetu Unii Europejskiej I. Uchyla zaskarżone postanowienie II. Zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz W. M. kwotę ... zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. M. jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) nr ... z ... marca 2009 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ... Oddziału Regionalnego (dalej: Dyrektora Oddziału) nr ... z ... października 2008 r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku w ramach Działania 1.1 "Inwestycje w gospodarstwach rolnych" Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 -2006". Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W. M. w dniu ... listopada 2004r. wystąpił do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich" w zakresie działania "Inwestycje w gospodarstwach rolnych". Pismem z dnia 20 czerwca 2005 roku Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma, pod rygorem pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono stronie w dniu 23 czerwca 2005 roku. Pismem złożonym do organu w dniu 13 lipca 2005 r. zainteresowany wniósł o przedłużenie terminu na uzupełnienie wniosku ze względu na przebytą chorobę, dołączając m. in. kserokopie zaświadczeń lekarskich potwierdzających jego chorobę w dniach od 4 do 13 lipca 2005 roku. Pismem z dnia 25 lipca 2005 r. Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odpowiedział, że na dokonanie uzupełnień obowiązuje termin 14 dni licząc od daty otrzymania wezwania, zaś w piśmie z dnia ... sierpnia 2005 r. poinformował wnioskodawcę, że jego wniosek został odrzucony z powodu braku kompletnego uzupełnienia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma z 20 czerwca 2005 roku. Strona odwołała się od powyższego pisma do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pismem z ... października 2005 r. roku Zastępca Prezesa ARiMR poinformował zainteresowanego, iż jego odwołanie zostało rozpatrzone negatywnie. Pismo to zostało zaskarżone przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z 28 listopada 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 53/07 odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uznając, że poinformowanie wnioskodawcy o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie może być uznane za decyzję administracyjną zaskarżalną do sądu administracyjnego. Pismem z 29 lutego 2008 roku strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału ARiMR. Wyrokiem z 17 września 2008 r. WSA w Poznaniu zobowiązał Dyrektora Oddziału do dokonania czynności w przedmiocie załatwienia wniosku skarżącego, zawartego w piśmie z dnia 13 lipca 2005 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku. Postanowieniem z 14 października 2008 r. Dyrektor Oddziału rozpoznał wniosek skarżącego i odmówił stronie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku. Organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i uznał, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i nie uwiarygodniła ona staranności swego działania. Wszystkie dokumenty złożone przez stronę w dniu 13 lipca 2005 r. zostały wydane przez organy przed 7 lipca 2005 r., a więc przed upływem czternastodniowego terminu na uzupełnienie wniosku, poza pozwoleniem budowlanym wydanym przez starostę złotowskiego w dniu 11 lipca 2005r. Nie złożenie tego dokumentu wraz z wnioskiem o dofinansowanie organ poczytał zatem za zaniedbanie wnioskodawcy. W ocenie organu jedynie 4 z 14 dni przeznaczonych na uzupełnienie dokumentów przypadały na udokumentowaną chorobę, a na zaświadczeniach lekarskich znajduje się adnotacja, że pacjent może chodzić. Ponadto zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie z ... czerwca 2005 r. dostarczenie stosownych dokumentów mogło nastąpić przez pocztę lub przez pełnomocnika. Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego złożonym przez stronę zażaleniem, postanowieniem z ... lutego 2009 r. Prezes Agencji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podtrzymując argumentację zaskarżonego aktu. Stwierdził, że uzupełnienia mogły być dokonane wcześniej niż w ostatnim dniu terminu, np. 4 lipca 2005 r., kiedy to strona złożyła do starostwa powiatowego zgłoszenie przystąpienia do wykonania robót remontowych i że wbrew twierdzeniu strony długotrwałe procedury wewnętrzne w instytucjach publicznych nie miały miejsca, gdyż jeśli strona złożyłaby odpowiednie wnioski do starostwa powiatowego niezwłocznie po otrzymaniu pisma wzywającego do usunięcia braków wniosku, to nawet najdłuższy czas oczekiwania na zaświadczenie, zmieściłby się w okresie do wniesienia uzupełnień. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie, zarzucając rażące naruszenie prawa – przepisów postępowania: art. 58 k.p.a. przez brak uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o dofinansowanie, art. 8 i 9 k.p.a. przez prowadzenie postępowania niezgodnie z naczelnymi zasadami wynikającymi z w/w przepisów, art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych z dokumentów wykazujących przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz brak przeprowadzenia z urzędu dowodu z przesłuchania strony oraz świadków w osobach 2 pracowników Oddziału na okoliczność pouczeń jakie dawali stronie i trybu prowadzenia postępowania, art. 89 § 2 k.p.a. przez wydanie decyzji bez przeprowadzenia przez organ administracji rozprawy administracyjnej, art. 10 k.p.a. i art. 81 k.p.a. przez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do materiału dowodowego zebranego w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. W replice na odpowiedź na skargę skarżący powołał się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 3/06 i podniósł, że przedmiotowe postępowanie jest postępowaniem administracyjnym, zaś organ powinien stosować w nim przepisy k.p.a., m.in. art. 58 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić. Przede wszystkim należy wskazać, że bezsporne jest, że wnioskodawca ubiegał się o dofinansowanie w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego " Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" w zakresie działania inwestycyjne w gospodarstwach rolnych. W uchwale z 22 lutego 2007 r. II GPS 3/06, na którą trafnie powołał się skarżący, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że rozstrzygnięcia podejmowane w ramach wspomnianego Sektorowego Planu Rozwoju polegające na odrzuceniu wniosku o udzielenie pomocy na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju rozstrzygane są w formie decyzji. W przedmiotowej sprawie wniosek nie został oceniony merytorycznie, ponieważ poddany wstępnej ocenie pod względem formalnym, okazał się wnioskiem zawierającym braki wymagające uzupełnienia. Nie zmienia to jednak faktu, że do postępowania wywołanego wspomnianym wnioskiem, poprzedzającego jego merytoryczną ocenę, zastosowanie będą miały przepisy ustawy kpa, w tym przepisy o przywróceniu terminu. Sad nie podziela w tej mierze odrębnego poglądu dotyczącego okoliczności i przepisów jakie ewentualnie mogłyby znaleźć zastosowanie w tym przedmiocie, wyrażonego w odpowiedzi na skargę. Pogląd, że zastosowanie powinien znaleźć art. 58 kpa, wyraził z resztą WSA w Poznaniu w wyroku z 17 września 2008 r. sygn. III SAB/Po 8/08 odnoszącego się do wniosku skarżącego złożonego w przedmiotowej sprawie w piśmie z 13 lipca 2005r. Z rozstrzygnięcia organów w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku wynika, że nie miały one wątpliwości co do tego, że wniosek ten zawierający prośbę " o przedłużenie terminu", jest w istocie wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków. Z zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia go poprzedzającego wynika, że organy dokonując oceny okoliczności leżących po stronie skarżącego, które uniemożliwiły mu uzupełnienie braków w terminie, uznały, że nie wykazał on, iż nie wykonał nałożonego na niego zobowiązania bez swojej winy, przede wszystkim dlatego, że jego choroba trwała jedynie ostatnie 4 dni z 14, które miał na dokonanie tej czynności. Ponadto zaś wiedział już w trakcie złożenia wniosku jakie dokumenty powinny być złożone wraz z wnioskiem oraz, że prawie wszystkie dokumenty uzyskał przed upływem 14 dni przeznaczonych na ich uzupełnienie, w związku z czym powinien dołożyć wszelkich starań aby je złożyć. Odnosząc się do argumentów organu należy przede wszystkim stwierdzić, że skoro przepisy prawa przewidują możliwość uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez złożenie brakujących dokumentów, bez znaczenia dla sprawy w zakresie przywrócenia terminu do dokonania uzupełnienia braków jest to, że skarżący wiedział jakie powinien spełnić wymagania w odniesieniu do dokumentów - w dacie złożenia wniosku. Nie ma znaczenia dla oceny staranności postępowania skarżącego w zakresie uzupełnienia braków wniosku również to, że skarżący posiadał dokumenty wcześniej, i że mógł je złożyć zanim zachorował. W kwestii tej orzecznictwo sądów jest bowiem jednoznaczne i wynika z niego, z resztą w zgodzie z przepisami dotyczącymi terminów, że upływ terminu następuje z jego ostatnim dniem a zatem jego dochowanie następuje z dokonaniem czynności najpóźniej w tym dniu. W tych okolicznościach fakt choroby skarżącego powinien być oceniony wyłącznie pod względem tego, czy skarżący istotnie miał możliwości ażeby mimo jej wystąpienia wykonać nałożone na niego zobowiązanie. Zaznaczyć przy tym należy, że na tym etapie sprawy jedyną kwestią wymagającą wyjaśnienia, jest wniosek o przywrócenie terminu a dopiero później w zależności od tego rozstrzygnięcia będzie możliwe rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego przyznania pomocy finansowej. W tym stanie rzeczy WSA uznając, że doszło do naruszenia treści art. 58 kpa a także 10 i 81 kpa uchylił zaskarżone postanowienie. WSA nie podzielił poza tym pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia wskazywanych w niej przepisów kpa, ponieważ organ nie ma obowiązku przesłuchiwania strony z urzędu jeśli nie istnieje taka potrzeba w sprawie, jak również co do zasady, nie ma obowiązku przeprowadzania rozprawy administracyjnej i przesłuchiwania świadków. Tym niemniej jeśli organ uzna to za potrzebne dla prawidłowego wyjaśnienia sprawy może to uczynić.