VI SA/Wa 1669/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-25
Skład orzekający: Dorota Wdowiak, Ewa Marcinkowska, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na przedsiębiorcę za nieokazanie wykresówek podczas kontroli jest zasadna, jeśli brak wykresówek wynika z ich przywłaszczenia przez kierowcę, a przedsiębiorca zgłosił ten fakt organom ścigania?Ratio decidendi
Kara pieniężna za nieokazanie wykresówek jest niezasadna, jeśli brak ten wynika z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, takich jak przywłaszczenie przez kierowcę, co powinno zostać zweryfikowane przez organy administracji. W przypadku braku takich ustaleń, postępowanie administracyjne w tym zakresie powinno zostać umorzone. Pozostałe naruszenia, takie jak brak wymaganych wpisów na wykresówkach, nieuzasadnione użycie kilku wykresówek, uszkodzenie tachografu oraz wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, zostały prawidłowo ocenione przez organy administracji.Stan faktyczny
Skarżąca B.B. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą na nią kary pieniężne za szereg naruszeń przepisów o transporcie drogowym, w tym za nieokazanie wykresówek, nieprawidłowe wpisy na wykresówkach, uszkodzony tachograf oraz wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Skarżąca podnosiła, że brak wykresówek wynikał z ich przywłaszczenia przez kierowcę, co zgłosiła Policji. Kwestionowała również inne zarzuty, wskazując na okoliczności niezależne od niej. Sąd administracyjny częściowo uwzględnił skargę, uchylając decyzje w zakresie kary za nieokazanie wykresówek z powodu niewyjaśnienia przez organy przyczyny tego braku.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w zakresie nałożonej kary pieniężnej 14 500 zł za nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie; oddala skargę w pozostałym zakresie; stwierdza, że decyzje opisane w pkt 1 w uchylonej części nie podlegają wykonaniu; zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej B. B. kwotę 2 852 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2009 r. w zakresie nałożonej kary pieniężnej 14 500 (czternaście tysięcy pięćset) złotych za nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że decyzje opisane w pkt 1 w uchylonej części nie podlegają wykonaniu; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej B. B. kwotę 2 852 (dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt dwa) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
B. B. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 24.550 zł.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Na podstawie upoważnienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2009 r. inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili w dniach [...], [...] i [...] lutego 2009 r. kontrolę przedsiębiorstwa B. B. działającego pod nazwą Z. B. B. z siedzibą w S. obejmującą okres od [...] lutego 2008 r. do [...] lutego 2009 r. Przedmiotem kontroli były kwestie związane m. in. z przestrzeganiem przepisów ustawy o transporcie drogowym, przepisów ruchu drogowego oraz przepisów ustawy o czasie pracy kierowców.
W toku kontroli inspektorzy przesłuchali w charakterze świadków K.Ś., M. W., J. P. i P. P., którzy wykonywali w firmie B. B. przewozy pojazdem marki [...] o nr rej. [...].
W wyniku przeprowadzonej kontroli, w oparciu o udostępnione przez przedsiębiorcę dokumenty oraz zeznania świadków, stwierdzono następujące naruszenia:
- nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie;
- okazana podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówka nie zawierała przepisowych wpisów: miejsca lub daty końcowej używania wykresówki, stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu oraz imienia lub nazwiska kierowcy;
- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu;
- nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego: nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu;
- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek;
- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne.
Kontrola zakończona została sporządzeniem protokołu nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r.
Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił B. B. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a.
Ustosunkowując się do stwierdzonych w wyniku kontroli naruszeń, strona w piśmie z dnia [...] lutego 2009 r. podniosła, iż nieokazanie do kontroli wykresówek K. Ś. za 29 dni spowodowane było zaborem wykresówek przez tę osobę, co zostało zgłoszone na Policję i sprawa została skierowana do Sądu Grodzkiego. Przedstawiła okoliczności w jakich doszło do zakończenia pracy przez K. Ś. w firmie B. B. Wskazała na przyczyny braku wymaganych wpisów na wykresówkach oraz przyczyny użycia kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu. Nie zgodziła się też z zarzutem, że tachograf nie został poddany wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu podkreślając, że tachograf przed [...] sierpnia 2008 r. został poddany legalizacji i miał założone plomby, natomiast brak prawidłowej rejestracji drogi był spowodowany usterką, której nie dało się wcześniej zauważyć, a która nie miała wpływu na prawidłowość zapisów na wykresówkach odnośnie okresów pracy kierowcy. Co do zarzutu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji strona podniosła natomiast, że K. Ś., M. W., J. P. i P. P., którzy wykonywali przewozy drogowe na potrzeby jej firmy mieli zawarte umowy o dzieło, które nie były umowami o kierowanie pojazdem, lecz umowami, których przedmiotem był przewóz i odwóz ziemi z wykopów oraz przewóz piasku i tłuczenia. Za niezasadny uznała też zarzut dotyczący wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne przedstawiając w tym zakresie swoje stanowisko.
W toku postępowania, na wniosek strony, organ przesłuchał w charakterze świadka J. P., a także przeprowadził dowód z przesłuchania B. B. w charakterze strony.
Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na B. B. karę pieniężną w kwocie 24.550 zł na podstawie lp. 11.4. ust. 1, lp. 11.4. ust. 7 lit. d, lp. 11.4. ust. 7 lit. f, lp. 11.4. ust. 7 lit. a, lp. 11.1. ust. 1 lit. d, lp. 11.2. ust. 1 oraz lp. 1.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) za następujące naruszenia stwierdzone w wyniku kontroli:
1. nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie,
2. okazana podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówka nie zawierała przepisowych wpisów: miejsca lub daty końcowego używania wykresówki,
3. okazana podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówka nie zawierała przepisowych wpisów: stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu,
4. okazana podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówka nie zawierała przepisowych wpisów: imienia lub nazwiska kierowcy,
5. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu,
6. nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu,
7. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. B. ponownie podniosła, iż nie miała możliwości okazać wszystkich wymaganych wykresówek z powodu dokonania ich zaboru przez K. Ś. W związku z powyższym nie można winić jej za brak tych wykresówek, gdyż nie miała wpływu na powyższe zdarzenie. Strona powołała się również na liczne przykłady nieuczciwych zachowań ze strony K. Ś. Podkreśliła, iż w sprawie tej podjęła odpowiednie działania zgłaszając fakt zaboru wykresówek na Policji, czego dowodem jest prowadzone przeciwko K. Ś. postępowanie przed sądem.
Wskazała też ponownie na przyczyny braku wymaganych danych na niektórych wykresówkach podkreślając, iż kierowcy dokonali wpisów w sposób umożliwiający dostateczną identyfikację tych wykresówek. Przedstawiła okoliczności w jakich doszło do użycia dwóch wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu. Podkreśliła też, że tachograf był poddany wymaganej legalizacji i miał założone plomby, natomiast brak prawidłowej rejestracji drogi był spowodowany usterką, której nie dało się wcześniej zauważyć, a która nie miała wpływu na prawidłowość zapisów na wykresówkach.
Odnośnie natomiast zarzutu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji ponownie wskazała, że K. Ś., M. W., J. P. i P. P., którzy wykonywali przewozy drogowe na potrzeby jej firmy mieli zawarte umowy o dzieło, które nie były umowami o kierowanie pojazdem, lecz umowami, których przedmiotem był przewóz i odwóz ziemi z wykopów oraz przewóz piasku i tłuczenia. Podkreśliła też, że osoby te wprowadziły ją w błąd w momencie podpisywania umów, gdyż była przekonana, iż prowadzą one własną działalność w zakresie usług transportowych.
Skarżąca zarzuciła ponadto, że inspektorzy podczas przeprowadzanej kontroli nie wykazali należytej staranności, a jednocześnie dopuścili się stronniczości podważającej zaufanie do organów służb publicznych. W jej ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niekompletny, co uniemożliwia prawidłowe rozpoznanie sprawy. Wniosła w związku z tym o uwzględnienie w toku ponownego rozpoznania sprawy jej wyjaśnień zawartych w odwołaniu, a w razie wątpliwości o ponowne przesłuchanie świadków.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, rozpoznając powyższe odwołanie, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.
W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do poszczególnych naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli, w kontekście zarzutów odwołania.
Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na nieokazaniu do kontroli wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu kierowcy K. Ś. za dni: [...] sierpnia 2008 r., [...] sierpnia 2008 r., [...] sierpnia 2008 r., [...] września 2008 r., [...] września 2008 r., [...] września 2008 r., [...] września 2008 r., [...] września 2008 r., [...] września 2008 r., [...] września 2008 r. organ odwoławczy wskazał, iż przedsiębiorstwo ma obowiązek okazać wymagane dokumenty w wyznaczonym terminie, najpóźniej przed zakończeniem czynności kontrolnych, czego strona nie dopełniła. Obowiązek ten wynika z art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Zatem kara pieniężna w wysokości 14.500 zł za naruszenie lp. 11.4 ust. 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym została nałożona prawidłowo i zgodnie z przepisami prawa. Zarzuty strony podniesione w odwołaniu pozostają natomiast bez wpływu na powyższe rozstrzygnięcie, gdyż przedsiębiorca ma obowiązek przechowywać przez okres jednego roku wykresówki używane przez kierowców za każdy dzień. Dla organów kontrolujących istotne było więc stwierdzenie, że niezależnie od przyczyny, kontrolowany przedsiębiorca nie był w stanie przedstawić do kontroli wymaganych wykresówek (bądź innych dokumentów) dokumentujących czas pracy zatrudnionych przez niego kierowców.
Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na braku przepisowych wpisów na wykresówkach organ podkreślił, iż na wykresówce z dnia [...] listopada 2008 r. kierowca K. Ś. nie wpisał wymaganych wpisów dotyczących miejsca lub daty końcowej używania wykresówki, na wykresówce z dnia [...] listopada 2008 r. kierowca J. P. nie wpisał wymaganych wpisów dotyczących miejsca lub daty końcowej używania wykresówki, na wykresówce z dnia [...] listopada 2008 r. kierowca J. P. nie wpisał wymaganych wpisów dotyczących stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu, na wykresówce z dnia [...] października 2008 r. kierowca P. P. nie wpisał wymaganych wpisów dotyczących imienia kierowcy, lecz jedynie pierwszą literę imienia, na wykresówkach z dni [...] listopada 2008 r. kierowca J. P. także nie wpisał wymaganych wpisów dotyczących imienia kierowcy lecz jedynie pierwszą literę imienia – co stanowi naruszenie art. 15 Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. Organ podkreślił przy tym, iż w celu uznania ważności okazanych przez przedsiębiorcę wykresówek konieczne jest ich wypełnienie zgodnie z wymogami powołanego przepisu.
Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu, organ odwoławczy wskazał, iż z analizy zapisów na wykresówkach za okres od [...] września 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. wynika, że tachograf zainstalowany w pojeździe marki [...] o nr rej. [...] był uszkodzony, a zatem powinien zostać poddany badaniu kontrolnemu, gdyż rysik odpowiedzialny za wykres drogi był w jednym położeniu. Argumenty strony podniesione w odwołaniu, że tachograf został poddany legalizacji i miał założone plomby nie miały natomiast wpływu na powyższe rozstrzygnięcie.
Wobec stwierdzonego naruszenia polegającego na nieuzasadnionym użyciu kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu organ wyjaśnił, iż w oparciu o okazane do kontroli wykresówki ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że kierowcy P. P. - w dniu [...] października 2008 r. oraz K. Ś. - w dniach [...] października 2008 r. użyli w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu dwóch wykresówek zamiast jednej.
Odnośnie natomiast stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji, Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że kierowcy K. Ś., M.W., J.P. i P. P. wykonywali w okresie objętym kontrolą transport drogowy rzeczy w imieniu i pod kierownictwem przedsiębiorcy B. B. prowadzącej działalność gospodarczą, nie będąc zatrudnieni przez ww. na podstawie umowy o pracę, lecz na podstawie umowy o dzieło. Organ I instancji słusznie zatem uznał, iż realizowany przewóz w momencie kontroli nie spełniał warunków definicji przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, gdyż pojazdy samochodowe używane do przewozu nie były prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy ustalono natomiast, że przedsiębiorca nie posiada licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Zgodnie zaś z treścią art. 4 pkt 3 ww. ustawy przez transport drogowy rozumie się również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej nie spełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4.
Na powyższą decyzję B. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 3, art. 4, art. 5, art. 14 i art. 15 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, a także naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i 136 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca zarzuciła, że odnośnie naruszenia polegającego na nieokazaniu wykresówek K. Ś. organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów przyjmując, iż dla organów kontrolnych nie ma znaczenia przyczyna, dla której przedsiębiorca nie był w stanie przedstawić do kontroli wykresówek. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie natomiast wynika, że K. Ś. dokonał przywłaszczenia przedmiotowych wykresówek, o czym skarżąca zawiadomiła niezwłocznie Komisariat Policji w S., a w wyniku prowadzonego postępowania Sąd Grodzki w S. zakwalifikował ten czyn jako przestępstwo z art. 276 k.k.
Skarżąca podkreśliła przy tym, iż w trakcie kontroli wszystkie inne wykresówki, poza przywłaszczonymi przez K. Ś., zostały okazane upoważnionym funkcjonariuszom służb kontrolnych. Tym samym wypełniła obowiązki wynikające z art. 14 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85.
Odnośnie naruszenia polegającego na okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek nie zawierających przepisowych wpisów, skarżąca podkreśliła, iż nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe wypełnienie wykresówki z dnia [...] listopada 2008 r. przez K. Ś., natomiast z wykresówki J. P. z [...] listopada 2008 r. jednoznacznie wynika, że w tym dniu kierowca ten nie wykonywał jazdu pojazdem należącym do jej przedsiębiorstwa. Odnośnie braku wpisanego imienia na wykresówkach skarżąca wskazała natomiast, że wszystkie okazane wykresówki wypełnione były w sposób umożliwiający jednoznaczne zidentyfikowanie kierowców.
W odniesieniu do naruszenia polegającego na nieuzasadnionym użyciu kilku wykresówek w ciągu tego samego 24 godzinnego okresu skarżąca podniosła, iż z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że nieprawidłowości te nastąpiły z przyczyn całkowicie niezależnych i eskulpujacych przedsiębiorcę.
Ponownie też podkreśliła, że tachograf zamontowany w pojeździe marki [...] został poddany przed [...] sierpnia 2008 r. legalizacji i miał założone plomby, a niezwłocznie po wykryciu wady urządzenia został naprawiony.
W odniesieniu natomiast do naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji skarżąca wyjaśniła, iż prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której zajmuje się m. in. budową i remontami instalacji wodno-kanalizacyjnych. W związku z prowadzoną działalnością zawierała umowy o przewóz nazywając je umowami o dzieło na odwóz ziemi z wykopów oraz przywóz piasku i tłuczenia z K. Ś., M. W., J. P. i P. P. Osoby te zobowiązały się dokonywać na jej rzecz przewozu ziemi, piasku i tłuczenia. Zawierając umowy była przekonana, że osoby te posiadają stosowne licencje.
Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania kontrolnego oraz żądania uzupełnienia postępowania dowodowego w sprawie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację prezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o prowadzonym przeciwko K. Ś. postępowaniu o czyn z art. 119 § 1 k.w., jednak zdaniem organu odwoławczego postępowanie to nie stanowiło zagadnienia wstępnego niezbędnego do oceny materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia w zakresie naruszenia polegającego na nieokazaniu wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Brak jest jednocześnie w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt zakwalifikowania czynu K. Ś. jako przestępstwa z art. 276 k.k. Ewentualny wyrok skazujący będzie natomiast mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ podkreślił też, że fakt świadczenia usług kierowania pojazdem na podstawie stosunku cywilnoprawnego nie przenosi odpowiedzialności za wykonywanie transportu drogowego na kierowcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 14.500 zł za nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie, gdyż organy administracji obu instancji w tym zakresie nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, które nakładają na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Jedynie bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.).
Wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku poprzedzać powinno więc dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.).
Zgodnie z art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w związku z art. 26 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 podmiot prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego ma obowiązek przechowywać wykresówki przez co najmniej rok po ich użyciu.
Skarżąca zarówno w trakcie kontroli w przedsiębiorstwie, jak i w toku postępowania administracyjnego wszczętego i prowadzonego w następstwie przeprowadzonej kontroli podnosiła wielokrotnie, iż nieokazanie do kontroli [...] wykresówek dokumentujących czas pracy K. Ś. spowodowane było przywłaszczeniem wykresówek przez tę osobę. W trakcie kontroli inspektorom przedstawiono pismo Komendanta Komisariatu Policji w S. z dnia [...] grudnia 2008 r., z którego wynikało, iż wniosek o ukaranie K. Ś. za przywłaszczenie 40 sztuk dyskietek z tachografu tj. o czyn z art. 119 § 1 Kodeksu Wykroczeń został przesłany do Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Grodzki, a także pismo J. B., pełnomocnika skarżącej, z dnia [...] stycznia 2009 r. skierowane do Komisariatu Policji w S. informujące, że będzie on występował w sprawie przeciwko K. Ś. w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Powyższe pisma wskazują, iż fakt przywłaszczenia wykresówek przez K. Ś. oraz powiadomienia o tym organów Policji miał miejsce około dwóch miesięcy przed datą powiadomienia skarżącej o kontroli w jej przedsiębiorstwie, co nastąpiło dopiero w dniu [...] lutego 2009 r.
Organy obu instancji nie podjęły jednak w toku postępowania administracyjnego żadnych czynności wyjaśniających w tym zakresie uznając, iż nie mają znaczenia przyczyny z powodu których kontrolowany przedsiębiorca nie był w stanie przedstawić do kontroli wymaganych wykresówek, zaś fakt nieokazania do kontroli wymaganych wykresówek musiał spowodować określoną kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej ustawą wysokości.
Powyższe stanowisko organów administracji należy uznać za błędne. W sytuacji bowiem, gdyby przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało w sposób nie budzący wątpliwości, że nieokaznie wykresówek K. Ś. w czasie kontroli w przedsiębiorstwie było spowodowane nadzwyczajnymi, niezależnymi od przedsiębiorcy okolicznościami organ nie mógłby takich ustaleń pominąć przy rozstrzyganiu sprawy, gdyż byłaby to podstawą do ewentualnego umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie tego naruszenia.
Organy administracji w toku prowadzonego postępowania powinny w związku z tym zwrócić się do Komisariatu Policji w S. oraz Sądu Rejonowego w S. o informacje na temat prowadzonego przeciwko K. Ś. postępowania, a także przeprowadzić inne dowody niezbędne do zweryfikowania twierdzeń strony odnośnie przyczyny nieokazania wykresówek.
Ponieważ stwierdzone naruszenie przepisów postępowania przy ustalaniu tej kwestii mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w tej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga w pozostałym zakresie nie zasługuje natomiast w ocenie Sądu na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja w tej części nie narusza ani przepisów prawa procesowego, ani przepisów prawa materialnego. Organy administracji obu instancji w tym zakresie prawidłowo oceniły zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa.
Jest okolicznością niesporną w sprawie, że okazane do kontroli, a zakwestionowane przez inspektorów wykresówki, nie zawierały przepisowych wpisów odnośnie miejsca lub daty końcowej używania wykresówki, stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu oraz imienia kierowcy, co stanowiło naruszenie art. 15 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Doszło także do nieuzasadnionego użycia kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu przez kierowców P. P. o oraz K. Ś. w dniach [...] października 2008 r.
Jak słusznie wskazał organ, okoliczności podnoszone przez skarżącą w odwołaniu oraz w skardze odnośnie przyczyn braku wymaganych wpisów na wykresówkach oraz użycia dwóch wykresówek w ciągu tego samego okresu 24-godzinnego, nie mogły być podstawą do wyłączenia jej odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, gdyż w świetle obowiązujących przepisów ustawy o transporcie drogowym odpowiedzialność za skutek w postaci naruszenia przepisów o transporcie drogowym ponosi przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy.
Nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za niepoddanie tachografu badaniu kontrolnemu była natomiast uzasadnione tym, że analiza zapisów na okazanych do kontroli wykresówkach za okres od [...] września 2008 r. do [...] grudnia 2008 r., czyli za okres prawie trzech miesięcy wykazała, iż tachograf zainstalowany w pojeździe marki [...] o nr rej. [...] był uszkodzony. Obowiązek okresowego badania przyrządów kontrolnych zamontowanych w pojazdach nakładają przepisy rozdziału VI Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady (EWG) NR 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. W świetle natomiast § 7 rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych, sprawdzanie urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe zarejestrowanym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w ust. 3 lit. b rozdział VI załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, wykonuje się nie rzadziej niż co 24 miesiące, licząc od daty naniesionej na tabliczkę pomiarową, o ile wcześniej nie nastąpi uszkodzenie urządzenia rejestrującego, przekroczenie dopuszczalnych wartości błędów, uszkodzenie bądź utrata cechy nałożonej w czasie sprawdzania lub tabliczki pomiarowej.
W sytuacji więc, gdy doszło do uszkodzenia urządzenia rejestrującego, na co wskazywały zapisy na wykresówkach, obowiązkiem skarżącej było poddanie tachografu sprawdzeniu pomimo, że nie upłynął jeszcze okres 24-miesięczny od daty poprzedniego badania. Skarżąca nie dopełniła jednak tego obowiązku posługując się przez kilka miesięcy niesprawnym tachografem.
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego organ zasadnie nałożył też karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 lit. c rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L102 z 11 kwietnia 2006 r.) kierowca oznacza osobę, która prowadzi pojazd nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w celu podjęcia w ramach swoich obowiązków jego prowadzenia w razie potrzeby.
Kierowcą zgodnie z powyższą definicją jest więc każda osoba, która wykonuje faktyczną czynność kierowania pojazdem, niezależnie od tego na podstawie jakiej umowy oraz w jakim charakterze jest zatrudniona w danej firmie. Nie ma wiec znaczenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy podnoszona przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze okoliczność, że K. Ś., M. W., J. P. i P. P., którzy kierowali pojazdem marki [...] należącym do jej firmy mieli zawarte umowy o dzieło, które nie były umowami o kierowanie pojazdem, lecz umowami, których przedmiotem był przewóz i odwóz ziemi z wykopów oraz przewóz piasku i tłuczenia.
Skoro osoby te, w ramach łączących ich ze skarżącą umów cywilnoprawnych, prowadziły pojazd należący do przedsiębiorstwa skarżącej, to były tym samym kierowcami w rozumieniu przepisu art. 4 lit. c ww. rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
Należy też podkreślić, że skarżąca okazała do kontroli zaświadczenia wystawione tym osobom przez jej firmę na podstawie art. 39e ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a więc zaświadczenie które przewoźnik drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy poświadczając jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą.
Jak ustalono w trakcie kontroli, skarżąca posiadała zaświadczenie Nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane przez Prezydenta Miasta S. w dniu [...] września 2008 r. z datą ważności do [...] września 2010 r., do którego zgłoszony został jeden pojazd marki [...] o nr rej. [...].
Zgodnie natomiast z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę, lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Przepis art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym stanowi z kolei, że transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, a określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4.
Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 ww. ustawy – podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego organ poczynił w ocenie Sądu prawidłowe ustalenia, iż przewozy wykonywane przez skarżącą nie spełniały definicji przewozu na potrzeby własne, gdyż pojazd używany do przewozu nie był prowadzony ani przez skarżącą jako przedsiębiorcę, ani przez jej pracowników.
Użyty w przepisie art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym termin "...jego pracowników..." jest bowiem jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładnia przepisów. Ustawa o transporcie drogowym używając terminu "pracownik" nie definiuje tego pojęcia specyficznie dla tej gałęzi prawa, i z tego powodu należało się oprzeć na legalnej definicji tego pojęcia. Organy administracji definiując pojęcie pracownika odwołały się więc do definicji zawartej w kodeksie pracy, zgodnie z którą pracownikiem jest osobą zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.
W zaistniałym stanie faktycznym organy administracji obu instancji prawidłowo zatem ustaliły, iż skarżąca nie wykonywała przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a więc zgodnie z art. 4 pkt 3 tej ustawy - wykonując nawet przewóz pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej - powinna posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego i w związku z tym zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł na podstawie lp. 1.1. załącznika do tej ustawy (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r. I OSK 78/06 oraz z dnia 12 grudnia 2006 r. I OSK 141/06).
W ocenie Sądu nie znajdują także uzasadnienia zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy w powyższym zakresie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Organ zebrał bowiem w sposób wyczerpujący i ocenił cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), ustosunkował się do twierdzeń strony, a także uzasadnił wyczerpująco swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.
Należy też podkreślić, że wbrew zarzutom skargi, skarżąca w odwołaniu nie zawarła żądania uzupełnienia postępowania dowodowego w określonym zakresie, w tym ponownego przesłuchania świadków, lecz zwróciła się jedynie do organu odwoławczego o uwzględnienie argumentów podniesionych przez nią w odwołaniu, a w razie wątpliwości o ponowne przesłuchanie świadków.
Mając powyższe na uwadze Sąd, we wskazanym wyżej zakresie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 206 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło