I GZ 212/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1533/09 w zakresie oddalenia wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków zażalenia oraz odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi F. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z należności celnych i podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., w sprawie ze skargi F. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z należności celnych i należności podatkowych oraz odmowy dokonania zmiany zgłoszenia celnego w części określenia wysokości powstałego długu celnego i zobowiązania podatkowego: - postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r., odrzucił skargę - z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego, - postanowieniem z dnia 19 stycznia 2010 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz oddalił wniosek o wyznaczenie dodatkowego terminu do uiszczenia wpisu, - postanowieniem z 16 lutego 2010 r. odrzucił zażalenie na ww. postanowienie WSA - z uwagi na brak jego opłacenia przez profesjonalnego pełnomocnika, - postanowieniem z dnia 10 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1533/09 w punkcie 1. oddalił wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków zażalenia na postanowienie z 16 lutego 2010 r., w punkcie 2. odrzucił zażalenie. W uzasadnieniu ostatniego z wymienionych postanowień Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 kwietnia 2010 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 16 lutego 2010 r., przez złożenie pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania mocodawcy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 8 kwietnia 2010 r., zakreślony termin upływał 15 kwietnia 2010 r. Pismem złożonym w dniu 15 kwietnia 2010 r. pełnomocnik wniósł o wydłużenie terminu na uzupełnienie braku formalnego, tj. na złożenie stosownego pełnomocnictwa - do 14 dni - informując o problemach związanych z kontaktem z mocodawczynią, z uwagi na zabieg medyczny, któremu musiała się poddać. Pełnomocnictwo upoważniające do reprezentowania skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym złożono 28 kwietnia 2010 r. W ocenie Sądu I instancji skoro wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 8 kwietnia 2010 r., a w zakreślonym 7-dniowym terminie braki nie zostały przez pełnomocnika uzupełnione – to zażalenie podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). Sąd wskazał też, że wniosek o wydłużenie terminu - do 14 dni - na uzupełnienie braku formalnego, tj. na złożenie stosownego pełnomocnictwa, nie mógł odnieść zamierzonego skutku, ponieważ termin dotyczący uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego (w tym wypadku zażalenia), o jakim mowa w art. 49 p.p.s.a. nie podlega skróceniu ani wydłużeniu. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem, w którym pełnomocnik skarżącej - wnosząc o uchylenie postanowienia w całości - zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu niezastosowanie art. 44 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że w sprawie - pomimo złożenia pisma informującego o niemożności skontaktowania się ze skarżącą - Sąd I instancji zaniechał tymczasowego dopuszczenia pełnomocnika do podjęcia czynności procesowej zmierzającej do zabezpieczenia praw skarżącej. Zdaniem pełnomocnika skarżącej WSA nie wziął pod uwagę, że obiektywna niemożność skontaktowania się z mocodawczynią stanowiła wystarczającą i uzasadnioną przesłankę zastosowania przepisu art. 44 § 1 p.p.s.a. Ponadto - w jego ocenie - brak, który w sprawie wystąpił, nie był istotny, nie uniemożliwiał nadania pismu dalszego biegu, wobec wcześniejszych pełnomocnictw, w oparciu o które podejmował czynności w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawy, na których zostało oparte, nie są bowiem usprawiedliwione. Zarzut wadliwego niezastosowania w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 44 p.p.s.a. jest chybiony. Stosownie do treści art. 44 § 1 p.p.s.a. sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa. Natomiast § 2 tego artykułu wskazuje, że sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez pełnomocnictwa powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swojej czynności przez stronę. Jeżeli termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności procesowe tej osoby. W sytuacji procesowej jak miała miejsce w rozpoznawanej sprawie art. 44 p.p.s.a.- wbrew zarzutom podniesionym w zażaleniu - nie może mieć zastosowania. Przewidziana tym przepisem procedura tymczasowego dopuszczenia pełnomocnika – z równoczesnym wyznaczeniem mu terminu na złożenie pełnomocnictwa - nie może być bowiem uruchamiana zamiast lub obok wezwania pełnomocnika do uzupełnienia barku formalnego zażalenia, przez złożenie pełnomocnictwa, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. (por. B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz"; LEX, 2009, wyd. III. - komentarz do art. 49 , teza 9 – i powołane tam orzecznictwo: postanowienie WSA w Opolu z dnia 5 kwietnia 2004 r. II SA/Wr 1225/01 ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 53). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za trafnością powyższego stanowiska przemawiają poniższe względy. Zgodnie z treścią art. 194 § 3 p.p.s.a. - zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym. Zatem gdy zażalenie jest podpisane przez pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4) konieczne jest dołączenie do pisma pełnomocnictwa - o czym stanowi wprost art. 46 § 3 p.p.s.a. Nie powinno budzić wątpliwości, że brak w powyższym zakresie uniemożliwia nadanie pismu (w tym przypadku zażaleniu) prawidłowego biegu. Co do zasady nie można bowiem nadać prawidłowego biegu pismu, wadliwość którego może skutkować nieważnością postępowania z uwagi na nienależyte umocowanie pełnomocnika (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), a w przypadku prawomocnych orzeczeń - wznowieniem postępowania, wobec nienależytego reprezentowania strony (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Tym samym brak w zakresie należytego umocowania pełnomocnika jest brakiem formalnym i jako taki podlega uzupełnieniu w trybie przewidzianym art. 49 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Rygorem właściwym dla uzupełniania braków formalnych zażalenia - stosownie do art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. - jest jego odrzucenie. Nie ulega kwestii, że siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych pisma jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Jedynym instrumentem prawnym, przy pomocy którego można sanować skutki prawne uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia (odrzucenie) jest wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, przewidziany dla przypadków niedokonania czynności w terminie bez winy strony (art. 86 i nast. p.p.s.a.a.). Z treści przytoczonego wyżej art. 44 p.p.s.a. wynika tymczasem, że wyznaczany na jego podstawie termin do złożenia pełnomocnictwa pozostawiony jest uznaniu sądu (nie jest terminem ustawowym), skutkiem jego uchybienia jest zaś pominięcie czynności procesowej osoby tymczasowo dopuszczonej do podjęcia czynności. Trudno zgodzić się z poglądem, że ten sam brak formalny na gruncie jednej ustawy może być uzupełniany przy zastosowaniu dwóch odrębnych trybów, przewidujących różne terminy uzupełnienia braku i różne skutki ich niedochowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przewidzianego art. 44 § 2 p.p.s.a. skutku niezłożenia pełnomocnictwa (pominięcie czynności), wywieść należy, iż możliwość tymczasowego dopuszczenia osoby niemogącej przedstawić stosownego pełnomocnictwa - nie dotyczy czynności w postaci złożenia środków zaskarżenia, braki których uzupełniane są w trybie art. 49 p.p.s.a. pod rygorem ich odrzucenia. Przypomnieć należy, że w rozpoznawanym przypadku pełnomocnik został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braku formalnego zażalenia i zakreślony termin upłynął bezskutecznie. Gdyby - jak chce tego pełnomocnik skarżącej - przepis art. 44 § 1 p.p.s.a. znalazł zastosowanie w niniejszej sprawie, zbędne okazałyby się regulacje zawarte w art. 49 § 1 w zw. 178 i 197 § 2 p.p.s.a., na mocy których sąd zobowiązany był do odrzucenia zażalenia wobec nieuzupełnienia jego braków formalnych w ustawowym terminie. W tej sytuacji tymczasowe dopuszczenie pełnomocnika i ponowne zobowiązanie go do złożenia pełnomocnictwa - w innym terminie i pod innym rygorem - byłoby działaniem sprzecznym z treścią powołanych wyżej przepisów. Sanowanie niedotrzymania terminu określonego w zarządzeniu przewodniczącego w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez instytucję tymczasowego dopuszczenia do podjęcia czynności naglącej osoby niemogącej przedstawić pełnomocnictwa, w istocie prowadziłoby do przedłużenia ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma, abstrahowałoby od zawinienia w nieuzupełnieniu braków w terminie, w konsekwencji stanowiłoby obejście przepisów regulujących skutek niedopełnienia czynności procesowych w ustawowym terminie i zasady przywracania terminu. Prowadzi to do wniosku, że w przypadku gdy wniesione zażalenie posiada brak formalny w postaci braku pełnomocnictwa - podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. - nie ma możliwości zastosowania art. 44 § 2 p.p.s.a., nawet jeżeli dokonana czynność ma naglący charakter i jej niedopełnienie może spowodować dla strony negatywne skutki (por. odmiennie postanowienie NSA z dnia 24 października 2008 r. II FSK 988/07). Bez znaczenia dla możliwości zastosowania w sprawie art. 44 p.p.s.a. jest i to, z jakiego powodu osoba dokonująca czynności nie może przedstawić pełnomocnictwa. Wbrew zarzutom zażalenia "obiektywna niemożność skontaktowania się z mocodawczynią" nie stanowiła zatem wystarczającej i uzasadnionej przesłanki zastosowania przepisu art. 44 § 1 p.p.s.a. Kwestie przyczyn, dla których pełnomocnik nie jest w stanie uzupełnić braku formalnego zażalenia mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu z wniosku o przywróceniu terminu do złożenia pełnomocnictwa. Z tych wszystkich względów wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. - oddalił zażalenie.