III SA/Kr 379/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer spr. Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ,, A ‘’ J. D. , B. D.’’ s.c. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 13 marca 2009 r. nr : [...] w przedmiocie kary pieniężnej s k a r g ę o d d a l a . Zaskarżoną przez J. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A – Handel i Usługi J. D., B. D." decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 13.03.2009r. znak [...] utrzymana została w mocy na podstawie art. 138 § 1 Kpa decyzja Komendanta Powiatowego Policji z [...] 2009r. Nr [...] nakładająca na J. D. z rygorem natychmiastowej wykonalności karę pieniężną w wysokości 3.500 zł za naruszenie przepisów art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r., Nr 125, poz. 874). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach: W dniu [...] 2007r. J. D., prowadzący samochód marki Mercedes o nr rej. [...], wykonujący przewóz regularny osób na linii komunikacyjnej G. L. – B. S. zatrzymał się w celu opuszczenia pojazdu przez pasażerów na przystankach nieokreślonym w rozkładzie jazdy w miejscowości R., przy czym został skontrolowany przez organ Policji w miejscowości B. i podczas kontroli nie okazał wypisu z licencji i zezwolenia. Na tę okoliczność został sporządzony protokół z dnia [...] 2007r. Nr [...]. W konsekwencji powyższego Komendant Powiatowy Policji wydał w dniu [...] 2007r. decyzję o Nr [...] nakładającą na J. D. karę pieniężną w wysokości 3.500 zł. Decyzja ta, utrzymana została pierwotnie w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...]. Wskutek wniesienia przez J. D. skargi do Sądu, decyzja pierwszej instancji w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) została uchylona w całości, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, poprzez wydanie decyzji z dnia [...] 2008r. Nr [...] znak [...]. W uzasadnieniu wskazano, że organ pierwszej instancji ograniczył udział stron w postępowaniu, gdyż skierował decyzję jedynie w stosunku do J. D., gdy tymczasem spółka cywilna A – Handel i Usługi J. D., B. D. s.c posiada dwóch wspólników. Postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J. D. na decyzję z [...] 2007r. Nr [...] zostało umorzone postanowieniem z dnia 08.09.2008r. sygn. akt III SA/Kr 222/08. Następnie została wydana opisana na wstępie decyzja Komendanta Powiatowego Policji z [...] 2009r. Nr [...] na podstawie art. 93 ust. 1, 92 ust. 1, 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym i poz. 2.2.3 i 1.7 załącznika do tej ustawy nakładająca na J. D. i B. D. A s.c. karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków w kwocie 3 000 zł oraz za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, w uzasadnieniu odwołująca się do opisanego w protokole z dnia [...] 2007r. zdarzenia polegającego na tym, że skarżący wykonując przewóz na trasie G. L.– B. S. zatrzymał się w miejscach nieokreślonych w rozkładzie jazdy (w miejscowości R.), a także nie okazał dokumentów, które według w/w ustawy powinien posiadać (wozić ze sobą) wykonując transport i okazywać na żądanie uprawnionego do kontroli organu tj. wypisu z licencji i zezwolenia. Odwołując się od w/w decyzji J. D. nie zaprzeczył ustaleniu organu, że zatrzymał się w miejscu, które nie jest określone jako przystanek w rozkładzie jazdy jego środka transportu ale wyjaśnił, że nie zatrzymał się w celu wymiany pasażerów i nie na przystanku, ale w miejscu, gdzie o to poprosił go starszy schorowany człowiek, wracający od lekarza. Gdyby tego nie uczynił, ten człowiek musiałby pokonywać dłuższą trasę niż w sytuacji umożliwienia mu opuszczenia busa w miejscu przez organ stwierdzonym. Co do dokumentów, których organ stwierdził brak w momencie dokonywania kontroli skarżący wyjaśnił, że dokumenty te okazał organowi na drugi dzień, za zgodą organu i wobec tego nie widzi podstaw do karania go za brak okazania dokumentów. Brak dokumentów w pojeździe wynikł z pomyłkowego umieszczenia ich w drugim posiadanym pojeździe, również wykorzystywanym do prowadzenia działalności. Do odwołania załączone zostało oświadczenie W. D., który był pasażerem wysiadającym w sposób wyżej opisany, a który zaświadczył, że pozwolenie na opuszczenie pojazdu poza przystankami na trasie busa wyznaczonymi wynikło z dobrej woli kierowcy. Po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji, wyjaśniając dodatkowo w kwestii brakujących dokumentów, że ich dostarczenie organowi na drugi dzień nie może skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary. Wskazany przez stronę jako przyczynę powstania naruszenia, czynnik błędu ludzkiego nie może być podstawą do uchylenia decyzji. Co do naruszenia warunków z zezwolenia a tyczących się ustalonej trasy i wyznaczonych przystanków organ zauważył, że strona tak naprawdę zatrzymała się dwukrotnie na nieoznaczonych przystankach autobusowych w miejscowości R. Potwierdza to dokumentacja video dołączona do akt sprawy i zeznania policjanta, dokonującego kontroli. Pierwszym miejscem zatrzymania był prywatny zjazd usytuowany przed podjazdem na wzniesienie. Wysiadła tam młoda dziewczyna, nie mająca trudności w poruszaniu się. Drugie miejsce zatrzymania było na szczycie wzniesienia, gdzie wysiadł starszy mężczyzna, również poruszający się bez trudu, bez laski. Nawet przyjąwszy, że kierowca faktycznie zatrzymał się celem udzielenia pomocy tym osobom, a zwłaszcza osobie starszej, to na gruncie ustawy o transporcie drogowym nie ma to znaczenia. Organ odwoławczy nie ma podstaw do umorzenia kary rozpoznając odwołanie od decyzji nakładającej karę, ani też do jej zmniejszenia. W skardze na w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. D. powtórzył argumentację z odwołania, podkreślając, że w jego ocenie o odstąpieniu od nałożenia kary powinny decydować względy natury moralnej, gdyż umożliwiając opuszczenie busa starszemu schorowanemu człowiekowi przyczynił się do zmniejszenia jego trudów podróży, wyjaśniając przy tym, że przystanek po stronie, na której znajduje się dom pasażera był odległy o trzy kilometry i gdyby przyjąć, że powinien na tym przystanku go wysadzić spowodowałoby to, że ten starszy człowiek musiałby iść pieszo te trzy kilometry. Przystanek znajduje się co prawda w okolicy jego posesji ale po drugiej stronie jezdni, a zatrzymanie się na tym przystanku wymagałoby nadrobienia kilku kilometrów drogi. Względy praktyczne zadecydowały też w przypadku zatrzymania się busa w celu umożliwienia opuszczenia go przez młodą pasażerkę. Skarżący wyraził też zdanie, że w sytuacji gdy funkcjonariusz Policji zgodził się podczas kontroli by ten dostarczył brakującą dokumentację na drugi dzień, co miało zniwelować skutki uchybienia, nałożenie kary za to uchybienie jest niezasadne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kierując się wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi J. D. Przewóz realizowany przez skarżącego w dniu [...] 2007r. na trasie G. L. – B. S. odbywał się na zasadzie przewozu osób w ramach krajowego transportu drogowego, uregulowanego ustawą z 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1-5 tej ustawy oraz pkt 2.2.3. załącznika do ustawy w związku z art. 18b ust. 1 pkt 3 i art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a tej ustawy. Z przepisów tych wynika, że wykonywanie usług przewozowych wymaga uzyskania zezwolenia, w którym określa się w szczególności przebieg trasy przewozów i miejscowości, w których znajdują się przystanki, a załącznikiem do zezwolenia jest obowiązujący rozkład jazdy (art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a ustawy o transporcie drogowym). Wśród wielu zasad wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym ustawodawca wymienia m.in. to, że wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywać się ma tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy (18b ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym). Sankcje za naruszenie tych zasad określone zostały w rozdziale 11 ustawy dotyczącym kar pieniężnych. W art. 92 ust. 1 wskazano mianowicie, że kto wykonuje przewóz drogowy naruszając warunki określone w ustawie podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł., którą nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1). W załączniku do w/w ustawy wyszczególnione zostały naruszenia ze wskazaniem konkretnych wysokości kar za poszczególne naruszenia. W punkcie 2.2.3. wskazano, że wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków podlega karze w wysokości 3 000 zł. Analiza treści przytoczonych przepisów w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne w sposób prawidłowy te przepisy zastosowały. W aktach znajduje się wykaz przystanków obowiązujących na trasie pojazdu skarżącego, m.in. w miejscowości R., wśród których nie znajdują się miejsca, w których faktycznie skarżący się zatrzymał w celu umożliwienia opuszczenia pojazdu przez pasażera W. D. i młodą pasażerkę. Zgodnie z art. 4 ust. 8a w/w ustawy przystanek to miejsce przeznaczone do wsiadania lub wysiadania pasażerów na danej linii komunikacyjnej, oznaczone w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), z informacją o rozkładzie jazdy, z uwzględnieniem godzin odjazdów środków transportowych przewoźnika drogowego uprawnionego do korzystania z tego miejsca. Tymczasem, czemu nie zaprzeczył skarżący zatrzymanie pojazdu miało miejsce na prywatnych podjazdach prowadzących do posesji pasażerów. Nie odpowiada to pojęciu przystanku w rozumieniu ustawy. Odnosząc się zaś do wyjaśnień skarżącego o przyczynach zatrzymania pojazdu poza przystankiem i wysadzenia pasażerów mających wynikać ze względów zdrowotnych i praktycznych, należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o transporcie drogowym nie uzależniają nałożenia kary od ustalenia winy przedsiębiorcy i pobudek, którymi kierował się przewoźnik. Kary pieniężne wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym są bowiem regulacją administracyjną a nie karną, podlegają więc regułom prawa administracyjnego. Przepisy uzależniają nałożenie kary jedynie od stwierdzenia samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2005r., VI SA/Wa 1674/05, LEX nr 192566). Organ administracyjny dokonuje w związku z tym jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustali naruszenie prawa, ma obowiązek zastosować ściśle określone sankcje. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności z powodu których przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości, organ administracji nie jest bowiem upoważniony do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz ma za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005r., VI SA/Wa 1920/05, LEX nr 190933). Powyższe uwagi należy odnieść do drugiego stwierdzonego w przypadku skarżącego J. D. naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym tj. naruszenia obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Art. 87 ust. 1 stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, z 2005 r. Nr 180, poz. 1497 oraz z 2007 r. Nr 99, poz. 661), a ponadto: 1) wykonując transport drogowy - wypis z licencji; 2) wykonując przewóz drogowy osób: a) przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych - odpowiednie zezwolenie lub wypis z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy, b) przy wykonywaniu międzynarodowych przewozów wahadłowych lub okazjonalnych - odpowiednie zezwolenie lub formularz jazdy, c) przy wykonywaniu międzynarodowych przewozów na potrzeby własne - formularz jazdy, d) oryginał albo poświadczoną za zgodność z oryginałem przez przedsiębiorcę kserokopię decyzji, o której mowa w art. 20a ust. 2, jeżeli została wydana; Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że w dniu kontroli skarżący nie posiadał ani wypisu z licencji ani też zezwolenia. Sankcje za naruszenie tego wymogu znajdują się podobnie jak w przypadku sankcji za naruszenie przepisów dotyczących ustalonej trasy lub wyznaczonych przystanków, w rozdziale 11 ustawy dotyczącym kar pieniężnych. Zastosowanie znajduje ponownie art. 92 ust. 1 ustawy określający granice kar pieniężnych, z tym, że wysokość kary za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty wynosi 500 zł. (o tym pkt 1.7 załącznika do ustawy). Orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały przepisy w sprawie tego naruszenia, nie uwzględniwszy przy tym okoliczności podawanych przez skarżącego, że nieposiadanie tych dokumentów wynikło z pomyłkowego ich umieszczenia w innym pojeździe. Zacytowany wyżej przepis kładzie nacisk na obowiązek posiadania przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu przedmiotowych dokumentów, stąd odpowiedzialność za nieposiadanie przy sobie tych dokumentów nie można rozpatrywać w kategoriach winy czy braku winy w niedochowaniu tego obowiązku. Wnioski skarżącego o zmniejszenie czy o umorzenie kary pieniężnej z uwagi na racje moralne czy inaczej brak winy nie mogły zostać uwzględnione przez organy, gdyż przedmiotem postępowania w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych jest jedynie stwierdzenie przestrzegania przez skarżącego przepisów o transporcie drogowym określających obowiązki wykonującego transport drogowy. Przepisy te nie przewidują uznania administracyjnego w zakresie nakładania kary pieniężnej wobec stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy. Argumenty te mogłyby być uwzględnione dopiero na etapie wykonania kary. Na koniec należy zauważyć, że jedyne odstępstwo od "obiektywnej" konstrukcji odpowiedzialności podmiotów wykonujących przewozy drogowe za naruszenie przepisów tej ustawy wprowadza art. 93 ust 7 ustawy o transporcie drogowym, który wszedł w życie w dniu 20 czerwca 2007 r. na mocy ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2007 r., nr 99, poz. 661). Przepis ten zobowiązuje organ prowadzący postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej do rozważenia, czy stwierdzone w sprawie naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, jeżeli takie zdarzenia lub okoliczności zostaną podniesione lub ustalone. W ocenie Sądu żadne z tych zdarzeń czy okoliczności nie miały miejsca w sprawie, zwłaszcza, że jak sam skarżący zauważa, zatrzymanie się w miejscach nieoznaczonych jako przystanki wynikało z jego własnej przemyślanej decyzji, a nieposiadanie dokumentów wynikło zgodnie z jego twierdzeniem z pomyłki umieszczenia ich w nieodpowiednim miejscu. Mając powyższe na uwadze, skarga J. D. została oddalona na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.