IV SA/Wa 1707/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego J. W. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]grudnia 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]z dnia [...]listopada 2006 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie autostrady [...]. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. J. W. pismem z dnia 13 sierpnia 2007 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody [...]z dnia [...]listopada 2006 r. R. W. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji pismem z dnia 22 sierpnia 2007 r. Minister Środowiska decyzją z [...]grudnia 2007 r. po rozpatrzeniu wniosku R. W., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]z dnia [...]listopada 2006 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją z dnia [...]grudnia 2007 r. złożył zarówno J. W., jak i R. W. Decyzją z dnia [...]stycznia 2008 r. Minister Środowiska, po rozpatrzeniu wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]grudnia 2007 r. wskazując, iż żadna z przesłanek powołanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu, zawiadomienie zainteresowanych stron zarówno o wszczęciu postępowania, jak i wydaniu decyzji środowiskowej w drodze obwieszczenia, nastąpiło z zachowaniem trybu, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.). Wszystkim zainteresowanym stronom zapewniono możliwość dogodnego i bezpośredniego zapoznania się z treścią tej decyzji, w której zawarte było pouczenie o formie i terminie wnoszenia od niej odwołania. Zarzut sprzeczności decyzji z dyrektywą Rady Europy Nr 85/337/EWG Minister ocenił jako bezzasadny, gdyż regulacje dotyczące procedury decyzyjnej o określeniu zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wprowadzone są do krajowego systemu prawa przez przepisy ustawy - Prawo ochrony środowiska. Postępowanie ustalające zakres raportu nie jest prowadzone z udziałem społeczeństwa i dlatego też nie jest obwarowane obowiązkiem zawiadamiania społeczeństwa o wszczęciu postępowania, jego zakończeniu i formie odwoływania się, gdyż fakt wystąpienia podmiotu o określenie zakresu raportu nie oznacza, że podmiot ten złoży wniosek o wydanie decyzji środowiskowej. Po rozpatrzeniu wniosku R. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Środowiska decyzją z dnia [...]stycznia 2008 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]grudnia 2007 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia [...]stycznia 2008 r. J. W. zarzucił, że decyzja Wojewody [...]wydana została z naruszeniem przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska i zgodnie z art. 11 tej ustawy Minister Środowiska powinien był stwierdzić jej nieważność. Decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2008 r. jest wadliwa z powodu sprzeczności z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 85/337 z dnia 27 czerwca 1985 r., jak również z przepisami k.p.a. oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska. Zarzucił m.in. naruszenie art. 32 ust 1 pkt 1 w zw. ust. 3 i art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska, ponieważ stosowne obwieszczenie nie zostało opublikowane w sposób zwyczajowo przyjęty, a więc w prasie lokalnej, nie rozplakatowano go w pobliżu planowanej inwestycji i nie zamieszczono o tym stosownej informacji na stronie internetowej Urzędu Wojewody [...]. Takie działanie pozbawiło go możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto skarżący podniósł, iż Wojewoda [...] nie poinformował go o wydaniu postanowienia o określeniu zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie autostrady [...], co pozbawiło go prawa do złożenia zażalenia (art. 49 ust. 6 Prawa ochrony środowiska). W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, iż obwieszczenie z dnia 4 sierpnia 2006 r. zostało wywieszone w Urzędzie Miasta i Gminy N. w dniach 15 sierpnia 2006 r. - 21 listopada 2006 r., w Urzędzie Miasta i Gminy w B. w dniach 10 sierpnia 2006 r. - 11 września 2006 r. a w Urzędzie Gminy w B. w dniach 16 sierpnia 2006 r. - 7 września 2006 r., natomiast obwieszczenie z dnia 10 listopada 2006 r. było wywieszone w Urzędzie Miasta w B. w dniach 14 listopada 2006 r. - 14 grudnia 2006 r., a w Urzędzie Gminy w B. w dniach 16 listopada 2006 r. - 8 grudnia 2006 r. W ocenie organu brak zamieszczenia wskazanych obwieszczeń w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia nie stanowi naruszenia art. 32 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska w sposób mający wpływ na przebieg procedury. W piśmie procesowym z dnia 26 maja 2008 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę podniósł, iż Minister nie ustosunkował się do zarzutu skargi co do niezamieszczenia przez Wojewodę [...]na stronie internetowej Urzędu Wojewódzkiego informacji o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach, wniosku o wydanie zgody na realizację przedmiotowej inwestycji. Zaniedbania Wojewody [...] w tym postępowaniu pozbawiły skarżącego możliwości czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, co stanowi rażące naruszenie dyspozycji ujętej w art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska. W piśmie procesowym z dnia 29 maja 2008 r. skarżący zmodyfikował skargę, wnosząc na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...]z dnia [...] listopada 2006 r. Z kolei w piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2008 r. wniósł o dołączenie do akt sprawy w celach dowodowych kserokopii mapy topograficznej obejmującej część gmin B. i N., wykazując w ten sposób, że siedziby Urzędów wymienionych Gmin położone są w znacznej odległości od miejsca inwestycji. Wyrokiem z 12 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 388/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Środowiska z [...] stycznia 2008 r. Wskazał, że w sprawie Minister prawidłowo ocenił, iż nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z [...] listopada 2006 r. Sąd wskazał, że skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] jako podstawę prawną swojego żądania wskazał przepis art. 11 Prawa ochrony środowiska, podnosząc, iż w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji Wojewoda dopuścił się naruszenia przepisów ustawy, w szczególności przepisów dotyczących podawania do wiadomości zainteresowanej i społeczności informacji o podejmowanych czynnościach i wydawanych kolejnych rozstrzygnięć, co w konsekwencji pozbawiło go możliwości skorzystania z uprawnień strony. Stosownie do treści art. 11 Prawa o ochronie środowiska decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna. Przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od postanowień art. 156 k.p.a. określającego podstawy nieważności decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu I instancji podstawę prawną do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej będzie stanowił art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art.11 Prawa ochrony środowiska i z konkretnym przepisem tej ustawy, którego postanowienia zostały naruszone. Sąd I instancji podniósł, że wskazane przez skarżącego naruszenia przepisów Prawa ochrony środowiska, mają charakter przesłanek do wznowienia postępowania ze względu na niezapewnienie udziału w postępowaniu zwykłym bez winy skarżącego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), zaś okoliczność zawarcia w raporcie fałszywych informacji może wypełniać również przesłankę wznowieniową, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jednakże pod warunkiem, że fakt fałszerstwa dowodu (raportu) zostanie stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Zdaniem Sądu rację ma skarżący, iż w postępowaniu zwykłym doszło do uchybienia obowiązkowi ogłoszenia w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, lecz w ocenie Sądu uchybienie to nie może wywołać skutku w postaci stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]. Przepis art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska definiujący podanie ogłoszenia do publicznej wiadomości może być różnie interpretowany. Sąd podniósł, iż rzeczą organu jest wybranie takiego sposobu ogłoszenia spośród wymienionych trzech odrębnych sposób informacji, który zapewni by obwieszczenie o planowanym przedsięwzięciu było dokonane w sposób skuteczny. Nie ma również przeszkód prawnych ażeby organ wykorzystał wszystkie trzy sposoby, tj.: ogłoszenie w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie, ogłoszenie w siedzibie organu właściwego w sprawie i ogłoszenie poprzez obwieszczenie w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej J. W., wyrokiem z dnia 18 września 2009 r. II OSK 1402/08 uchylił wyrok Sądu I instancji z dnia 12 czerwca 2008 r., wskazując, iż w sprawie nie dostrzeżono okoliczności wskazujących, iż postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z wniosku J. W., było jednoinstancyjne, co rażąco narusza przepisy art. 15 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., a w konsekwencji również jest niezgodne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, określonymi w art. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: P.p.s.a.) wskazuje, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W myśl z art. 190 ustawy P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Ponadto zgodnie z tą normą nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpatrując ponownie sprawę na podstawie wyżej wymienionego kryterium, biorąc pod uwagę wykładnię prawa zaprezentowaną w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym , jak i procesowym stwierdził, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, a to art. 15 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., co z kolei prowadzi do stwierdzenia jej nieważności. Z dokładnej analizy akt sprawy wynika, że Minister Środowiska nie rozpatrzył w ogóle wniosku J. W. z dnia 13 sierpnia 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]z dnia [...]listopada 2006 r. a decyzja Ministra Środowiska z dnia [...]grudnia 2007 r. została wydana po rozpatrzeniu wniosku R.W. Pismem z dnia 14 września 2007 r. [...] Minister Środowiska zawiadomił o wszczęciu postępowania nieważnościowego na wniosek R. W., brak natomiast w aktach sprawy takiego pisma o wszczęciu postępowania na wniosek J. W. Nie było więc żadnych podstaw prawnych do wydania przez Ministra Środowiska decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. dotyczącej wniosku J. W., skoro tego wniosku organ nie rozpatrywał w ogóle. Tym samym postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z wniosku J. W., faktycznie było jednoinstancyjne, co rażąco narusza przepisy art. 15 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., a w konsekwencji również jest niezgodne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, określonymi w art. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Podkreślić należy, iż w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r., nie było obojętne z czyjego wniosku było wszczęte to postępowanie, gdyż jak wynika z treści tych wniosków, R. W. i J. W. są właścicielami różnych nieruchomości. W tych okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc związanym wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2009 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W punkcie 2 orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy. Z kolei rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o przepis art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a. Niniejsze rozstrzygnięcie odnosi w konsekwencji ten skutek, że Minister Środowiska rozpozna wniosek J. W. z dnia 13 sierpnia 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]z dnia [...]listopada 2006 r. i przeprowadzi postępowanie administracyjne od nowa z zachowaniem zasad procedury wynikających z przepisów kpa.